Valmiki asks Narada a question.वाल्मीकि नारद से प्रश्न पूछते हैं।
Read source excerpt
नारदं परिपप्रच्छ वाल्मीकिर्मुनिपुंगवम्
MANGOBYTE STUDIOS
Loading a playful world…
Getting things ready for you.
Loading MangoByte StudiosMANGOBYTE STUDIOS
Getting things ready for you.
Loading MangoByte StudiosMANGOBYTE RESEARCH · BALA KANDA
Explore characters, places and textual claims through the passages that support them. A research companion—not a replacement for the original text.
Every published fact retains its passage ID and exact Sanskrit excerpt.
Facts, linked entities and evidence passages must be approved together.
Select a claim in the knowledge graph to inspect its evidence. Speaker attribution is separate from relationships.
Search statements and Sanskrit excerpts, or follow an entity. Only approved release records appear here.
2458 matching records
नारदं परिपप्रच्छ वाल्मीकिर्मुनिपुंगवम्
तपस्वी
तपःस्वाध्यायनिरतं
वाग्विदां वरम्
मुनिपुंगवम्
को न्वस्मिन् साम्प्रतं लोके गुणवान् कश्च वीर्यवान्। धर्मज्ञश्च कृतज्ञश्च सत्यवाक्यो दृढव्रतः ॥1.1.2॥
चारित्रेण च को युक्तः सर्वभूतेषु को हितः। विद्वान् कः कः समर्थश्च कश्चैकप्रियदर्शनः ॥1.1.3॥
आत्मवान् को जितक्रोधो द्युतिमान् कोऽनसूयकः। कस्य बिभ्यति देवाश्च जातरोषस्य संयुगे॥1.1.4॥
एतदिच्छाम्यहं श्रोतुं परं कौतूहलं हि मे
महर्षे त्वं समर्थोऽसि ज्ञातुमेवंविधं नरम्
श्रुत्वा चैतत्रिलोकज्ञो वाल्मीकेर्नारदो वचः। श्रूयतामिति चामन्त्र्य प्रहृष्टो वाक्यमब्रवीत् ॥1.1.6॥
त्रिलोकज्ञो
प्रहृष्टो वाक्यमब्रवीत्
बहवो दुर्लभाश्चैव ये त्वया कीर्तिता गुणाः
मुने वक्ष्याम्यहं बुद्ध्वा तैर्युक्तः श्रूयतां नरः
इक्ष्वाकुवंशप्रभवो रामो
रामो नाम जनैः श्रुतः
नियतात्मा
महावीर्यो
द्युतिमान्
महातेजाः
धृतिमान्
वशी
जितेन्द्रियः
बुद्धिमान्
नीतिमान्
वाग्मी
श्रीमान्
लक्ष्मीवान्
श्रीमान्
श्रीमान्
शत्रुनिबर्हणः
गूढजत्रुररिन्दमः
रिपुनिषूदनः
शत्रुसूदनः
विपुलांसो
महाबाहुः
महाबाहुर्ददाह
महाबाहुः
कम्बुग्रीवो
महाहनुः
महोरस्को
महेष्वासो
गूढजत्रु
आजानुबाहुः
सुशिराः
सुललाटः
सुविक्रमः
समः
समविभक्तांगः
स्निग्धवर्णः
प्रतापवान्
पीनवक्षा
विशालाक्षो
शुभलक्षणः
धर्मज्ञः
धर्मज्ञ
सत्यसंधश्च
सत्यसंधो
प्रजानां च हिते रतः
रामं सत्यपराक्रमम्
प्रकृतीनां हितैर्युक्तं
यशस्वी
सुमहायशाः
ज्ञानसम्पन्नः
शुचि
समाधिमान्
तत्रागमनमेकाग्रो
धाता
रक्षिता जीवलोकस्य
धर्मस्य परिरक्षिता
रक्षिता स्वस्य धर्मस्य
स्वजनस्य च रक्षिता
वेदवेदांगतत्त्वज्ञो
धनुर्वेदे च निष्ठितः
सर्वशास्त्रार्थतत्त्वज्ञः
स्मृतिमान्
प्रतिभानवान्
सर्वलोकप्रियः
साधु
साधुरदीनात्मा
विचक्षणः
आर्यः
सर्वसमश्चैव
सदैव प्रियदर्शनः
सर्वगुणोपेतः
सत्यपराक्रमम्
सत्यपराक्रमम्
सत्यपराक्रमः
ज्येष्ठगुणैर्युक्तं
प्रजापतिसमः श्रीमान् धाता
समुद्र इव गाम्भीर्ये
धैर्येण हिमवानिव
विष्णुना सदृशो वीर्ये
सोमवत्प्रियदर्शनः
कालाग्निसदृशः क्रोधे
क्षमया पृथिवीसमः
धनदेन समस्त्यागे
सत्ये धर्म इवापरः
सर्वदाभिगतः सद्भिः
सर्वदाभिगतः सद्भिः समुद्र इव सिन्धुभिः
कौसल्यानन्दवर्धनः
रामं सत्यपराक्रमम्
ज्येष्ठं ज्येष्ठगुणैर्युक्तं प्रियं दशरथः सुतम्
पित्रा दशरथेन च
रामं सत्यपराक्रमम्
प्रियं दशरथः सुतम्
सुतं रामं दशरथः प्रियम्
रामं सत्यपराक्रमम्
प्रियं दशरथः सुतम्
यौवराज्येन संयोक्तुमैच्छत् प्रीत्या महीपतिः
रामं सत्यपराक्रमम्
प्रकृतिप्रियकाम्यया
यौवराज्येन संयोक्तुमैच्छत् प्रीत्या महीपतिः
दशरथः
भार्याथ कैकयी
तस्याभिषेकसम्भारान् दृष्ट्वा भार्याथ कैकयी
पूर्वं दत्तवरा देवी वरमेनमयाचत। विवासनं च रामस्य भरतस्याभिषेचनम्
तस्याभिषेकसम्भारान् दृष्ट्वा भार्याथ कैकयी
पूर्वं दत्तवरा देवी वरमेनमयाचत। विवासनं च रामस्य भरतस्याभिषेचनम्
पूर्वं दत्तवरा देवी
तस्याभिषेकसम्भारान् दृष्ट्वा भार्याथ कैकयी
पूर्वं दत्तवरा देवी वरमेनमयाचत। विवासनं च रामस्य भरतस्याभिषेचनम्
विवासयामास सुतं रामं दशरथः प्रियम्
स सत्यवचनाद् राजा धर्मपाशेन संयतः
रामं दशरथः
स जगाम वनं वीरः
सुतं रामं दशरथः
पितुर्वचननिर्देशात्
न चैच्छत् पितुरादेशाद् राज्यं रामो महाबलः
कैकेय्याः प्रियकारणात्
वीरः
तं व्रजन्तं प्रियो भ्राता लक्ष्मणोऽनुजगाम ह
भ्रातरं दयितो भ्रातुः सौभ्रात्रमनुदर्शयन्
तं व्रजन्तं प्रियो भ्राता लक्ष्मणोऽनुजगाम ह
भ्रातरं दयितो भ्रातुः
विनयसम्पन्नः
सुमित्रानन्दवर्धनः
लक्ष्मणोऽनुजगाम ह। स्नेहाद्
सौभ्रात्रमनुदर्शयन्
रामस्य दयिता भार्या
सीताप्यनुगता रामं
रामस्य दयिता भार्या
सीताप्यनुगता रामं
नित्यं प्राणसमा
हिता
जनकस्य कुले जाता
सीताप्यनुगता रामं
देवमायेव निर्मिता
सर्वलक्षणसम्पन्ना
नारीणामुत्तमा वधूः
सीताप्यनुगता रामं
सीताप्यनुगता रामं शशिनं रोहिणी यथा
सीताप्यनुगता रामं
पौरैरनुगतो दूरं
पौरैरनुगतो दूरं पित्रा दशरथेन च
गुहमासाद्य
सूतं गंगाकूले व्यसर्जयत्
गुहमासाद्य धर्मात्मा निषादाधिपतिं प्रियम्
गुहमासाद्य धर्मात्मा निषादाधिपतिं प्रियम्
धर्मात्मा
शृंगवेरपुरे सूतं
गंगाकूले व्यसर्जयत्
गुहेन सहितो रामो लक्ष्मणेन च सीतया
गुहेन सहितो रामो लक्ष्मणेन च सीतया
गुहेन सहितो रामो लक्ष्मणेन च सीतया
गुहेन सहितो रामो लक्ष्मणेन च सीतया। ते वनेन वनं गत्वा
गुहेन सहितो रामो लक्ष्मणेन च सीतया। ते वनेन वनं गत्वा नदीस्तीर्त्वा बहूदकाः
रामो लक्ष्मणेन च सीतया
चित्रकूटमनुप्राप्य
चित्रकूटमनुप्राप्य भरद्वाजस्य शासनात्
रम्यमावसथं कृत्वा रममाणा वने त्रयः
चित्रकूटमनुप्राप्य
रममाणा वने त्रयः
तत्र ते न्यवसन् सुखम्
रममाणा वने त्रयः
तत्र ते न्यवसन् सुखम्
त्रयः
देवगन्धर्वसंकाशास्तत्र ते न्यवसन् सुखम्
चित्रकूटं गते रामे पुत्रशोकातुरस्तदा
राजा दशरथः
चित्रकूटं गते रामे पुत्रशोकातुरस्तदा
राजा दशरथः स्वर्गं जगाम विलपन् सुतम्
राजा दशरथः स्वर्गं जगाम विलपन् सुतम्
भरतो वसिष्ठप्रमुखैर्द्विजैः
नियुज्यमानो राज्याय नैच्छद् राज्यं
वसिष्ठप्रमुखैर्द्विजैः
भरतो
नियुज्यमानो राज्याय नैच्छद् राज्यं
महाबलः
वीरो
भरतो
स जगाम वनं वीरो
स जगाम वनं वीरो रामपादप्रसादकः
भरतो
गत्वा तु स महात्मानं रामं सत्यपराक्रमम्
भरतो
अयाचद् भ्रातरं राममार्यभावपुरस्कृतः
अयाचद् भ्रातरं राममार्यभावपुरस्कृतः
त्वमेव राजा धर्मज्ञ इति रामं वचोऽब्रवीत्
राममार्यभावपुरस्कृतः
महात्मानं
महात्मानं
परमोदारः
सुमुखः
महाबलः
महाबलः
महाबलः
न चैच्छत् पितुरादेशाद् राज्यं रामो महाबलः
भरतं भरताग्रजः
पादुके चास्य राज्याय न्यासं दत्त्वा
निवर्तयामास ततो भरतं भरताग्रजः
पादुके चास्य राज्याय न्यासं दत्त्वा
पुनः पुनः
निवर्तयामास ततो भरतं भरताग्रजः
भरतं
स काममनवाप्यैव
भरतं
रामपादावुपस्पृशन्
भरतं
नन्दिग्रामेऽकरोद् राज्यं
भरतं
रामागमनकांक्षया
गते तु भरते
रामस्तु पुनरालक्ष्य नागरस्य जनस्य च। तत्रागमनमेकाग्रो
रामस्तु
दण्डकान् प्रविवेश ह
प्रविश्य तु महारण्यं रामो
राजीवलोचनः
रामो राजीवलोचनः। विराधं राक्षसं हत्वा
विराधं राक्षसं
रामो राजीवलोचनः
शरभंगं ददर्श ह
रामो राजीवलोचनः
सुतीक्ष्णं
रामो राजीवलोचनः
चाप्यगस्त्यं
रामो राजीवलोचनः
अगस्त्यभ्रातरं
अगस्त्यभ्रातरं
अगस्त्यवचनाच्चैव जग्राहैन्द्रं शरासनम्
जग्राहैन्द्रं शरासनम्
जग्राहैन्द्रं शरासनम्
खड्गं
जग्राहैन्द्रं शरासनम्
तूणी चाक्षयसायकौ
तूणी चाक्षयसायकौ
तूणी चाक्षयसायकौ
जग्राहैन्द्रं शरासनम्
परमप्रीतस्तूणी
वसतस्तस्य रामस्य वने वनचरैः सह
रामस्य
ऋषयोऽभ्यागमन् सर्वे
रामस्य
ऋषयोऽभ्यागमन् सर्वे वधायासुररक्षसाम्
ऋषयोऽभ्यागमन् सर्वे वधायासुररक्षसाम्
स तेषां प्रतिशुश्राव राक्षसानां तदा वने
प्रतिज्ञातश्च रामेण वधः संयति रक्षसाम्
ऋषीणामग्निकल्पानां दण्डकारण्यवासिनाम्
ऋषीणामग्निकल्पानां
जनस्थाननिवासिनी। विरूपिता शूर्पणखा
शूर्पणखा राक्षसी
कामरूपिणी
तेन तत्रैव वसता जनस्थाननिवासिनी। विरूपिता शूर्पणखा
शूर्पणखावाक्यादुद्युक्तान् सर्वराक्षसान्
खरं त्रिशिरसं चैव दूषणं चैव राक्षसम्
निजघान रणे रामस्तेषां चैव पदानुगान्
खरं त्रिशिरसं चैव दूषणं चैव राक्षसम्
निजघान रणे रामस्तेषां चैव पदानुगान्
खरं त्रिशिरसं चैव दूषणं चैव राक्षसम्
निजघान रणे रामस्तेषां चैव पदानुगान्
दूषणं चैव राक्षसम्
खरं त्रिशिरसं चैव दूषणं चैव राक्षसम्
निजघान रणे रामस्तेषां चैव पदानुगान्
निजघान रणे रामस्तेषां चैव पदानुगान्
वने तस्मिन् निवसता जनस्थाननिवासिनाम्
रक्षसां निहतान्यासन् सहस्राणि चतुर्दश
जनस्थाननिवासिनाम्
रक्षसां निहतान्यासन्
जनस्थाननिवासिनाम्
रक्षसां निहतान्यासन् सहस्राणि चतुर्दश
ज्ञातिवधं श्रुत्वा रावणः
ज्ञातिवधं श्रुत्वा रावणः
ज्ञातिवधं श्रुत्वा रावणः क्रोधमूर्च्छितः
रावणः
सहायं वरयामास मारीचं नाम राक्षसम्
मारीचं नाम राक्षसम्
वार्यमाणः सुबहुशो मारीचेन स रावणः
मारीचेन स रावणः
न विरोधो बलवता क्षमो रावण तेन ते
मारीचेन
अनादृत्य तु तद्वाक्यं रावणः
रावणः कालचोदितः
रावणः कालचोदितः
जगाम सहमारीचस्तस्याश्रमपदं
रावणः कालचोदितः
जगाम सहमारीचस्तस्याश्रमपदं
तेन मायाविना
जगाम सहमारीचस्तस्याश्रमपदं
तेन मायाविना दूरमपवाह्य नृपात्मजौ
रावणः कालचोदितः
रामस्य दयिता भार्या
सीताप्यनुगता रामं
जहार भार्यां रामस्य
रावणः
गृधं हत्वा जटायुषम्
गृधं हत्वा जटायुषम्
जटायुषम्
गृधं च निहतं दृष्ट्वा
राघवः
हृतां श्रुत्वा च मैथिलीम्
राघवः
राघवः शोकसंतप्तो विललापाकुलेन्द्रियः
हृतां श्रुत्वा च मैथिलीम्
राघवः शोकसंतप्तो विललापाकुलेन्द्रियः
राघवः
गृधं दग्ध्वा जटायुषम्
मार्गमाणो वने सीतां
राक्षसं संददर्श ह।। कबन्धं नाम
राक्षसं संददर्श ह।। कबन्धं नाम
रूपेण विकृतं घोरदर्शनम्
कबन्धं नाम
तं निहत्य महाबाहुर्ददाह
कबन्धं नाम
तं निहत्य महाबाहुर्ददाह
कबन्धं नाम
स्वर्गतश्च सः
कबन्धं नाम
स चास्य कथयामास शबरी धर्मचारिणीम्
श्रमणां धर्मनिपुणामभिगच्छेति राघव
शबरी धर्मचारिणीम्
श्रमणां
धर्मनिपुणामभिगच्छेति
सोऽभ्यगच्छन्महातेजाः शबरीं
रामो दशरथात्मजः
शबर्या पूजितः सम्यग् रामो दशरथात्मजः
रामो दशरथात्मजः
हनुमता संगतो
पम्पातीरे हनुमता संगतो
हनुमता संगतो वानरेण
हनुमद्वचनाच्चैव सुग्रीवेण समागतः
हनुमद्वचनाच्चैव सुग्रीवेण समागतः
सुग्रीवाय च तत्सर्वं शंसद्रामो महाबलः
आदितस्तद् यथावृत्तं सीतायाश्च विशेषतः
सुग्रीवश्चापि तत्सर्वं श्रुत्वा रामस्य वानरः
सुग्रीवश्चापि तत्सर्वं श्रुत्वा रामस्य वानरः
चकार सख्यं रामेण
सुग्रीवश्चापि
चकार सख्यं रामेण प्रीतश्चैवाग्निसाक्षिकम्
सुग्रीवश्चापि
चकार सख्यं रामेण प्रीतश्चैवाग्निसाक्षिकम्
वानरराजेन
ततो वानरराजेन वैरानुकथनं प्रति
रामायावेदितं सर्वं प्रणयाद् दुःखितेन च
वानरराजेन वैरानुकथनं
प्रणयाद् दुःखितेन च
प्रतिज्ञातं च रामेण तदा वालिवधं प्रति
वालिनश्च बलं तत्र कथयामास वानरः। सुग्रीवः
सुग्रीवः शङ्कितश्चासीन्नित्यं वीर्येण राघवे
राघवप्रत्ययार्थं तु दुन्दुभेः कायमुत्तमम्। दर्शयामास सुग्रीवो
दुन्दुभेः कायमुत्तमम्
प्रेक्ष्य चास्थि
राघवप्रत्ययार्थं तु दुन्दुभेः कायमुत्तमम्। दर्शयामास सुग्रीवो
दुन्दुभेः कायमुत्तमम्
महापर्वतसंनिभम्
दुन्दुभेः कायमुत्तमम्
उत्स्मयित्वा महाबाहुः प्रेक्ष्य चास्थि महाबलः
दुन्दुभेः कायमुत्तमम्
प्रेक्ष्य चास्थि महाबलः। पादांगुष्ठेन चिक्षेप
पादांगुष्ठेन चिक्षेप सम्पूर्णं दशयोजनम्
महाबाहुः प्रेक्ष्य चास्थि महाबलः
बिभेद च पुनस्तालान् सप्तैकेन महेषुणा। गिरिं रसातलं चैव
महाबाहुः प्रेक्ष्य चास्थि महाबलः
बिभेद च पुनस्तालान् सप्तैकेन महेषुणा। गिरिं रसातलं चैव
महाबाहुः प्रेक्ष्य चास्थि महाबलः
बिभेद च पुनस्तालान् सप्तैकेन महेषुणा। गिरिं रसातलं चैव
तालान् सप्तैकेन
सप्तैकेन महेषुणा
ततः प्रीतमनास्तेन विश्वस्तः स महाकपिः
जनयन् प्रत्ययं तदा
विश्वस्तः स महाकपिः
किष्किन्धां रामसहितो जगाम च गुहां
रामसहितो जगाम
सुग्रीवो हेमपिंगलः
सुग्रीवो हेमपिंगलः। तेन नादेन महता निर्जगाम हरीश्वरः
सुग्रीववचनाद्धत्वा वालिनमाहवे
सुग्रीवेण समागतः
वालिनमाहवे
निजघान च तत्रैनं शरेणैकेन राघवः
सुग्रीववचनाद्धत्वा वालिनमाहवे
शरेणैकेन राघवः
सुग्रीववचनाद्धत्वा वालिनमाहवे
सुग्रीवमेव तद्राज्ये राघवः प्रत्यपादयत्
सुग्रीवमेव
स च सर्वान् समानीय वानरान्
दिशः प्रस्थापयामास
सीतायाश्च विशेषतः
दिदृक्षुर्जनकात्मजाम्
सीतायाश्च विशेषतः
जनकात्मजाम्
हनुमान् बली
गृध्रस्य वचनात् सम्पातेर्हनुमान्
गृध्रस्य वचनात् सम्पातेर्हनुमान् बली
हनुमान् बली। शतयोजनविस्तीर्णं पुप्लुवे लवणार्णवम्
शतयोजनविस्तीर्णं पुप्लुवे लवणार्णवम्
लवणार्णवम्
हनुमान्
तत्र लङ्कां समासाद्य पुरीं
लङ्कां समासाद्य पुरीं रावणपालिताम्
हनुमान्
ददर्श सीतां
सीतां ध्यायन्तीमशोकवनिकां गताम्
तत्र लङ्कां समासाद्य पुरीं रावणपालिताम्। ददर्श सीतां ध्यायन्तीमशोकवनिकां गताम्
सीतां ध्यायन्तीमशोकवनिकां गताम्
निवेदयित्वाभिज्ञानं
वैदेहीं
प्रवृत्तिं विनिवेद्य च
वैदेहीं
समाश्वास्य च वैदेहीं
मर्दयामास तोरणम्
पञ्च सेनाग्रगान् हत्वा सप्त मन्त्रिसुतानपि
पञ्च सेनाग्रगान् हत्वा
पञ्च सेनाग्रगान् हत्वा सप्त मन्त्रिसुतानपि
सप्त मन्त्रिसुतानपि
शूरमक्षं च निष्पिष्य
शूरमक्षं
ग्रहणं समुपागमत्
अस्त्रेणोन्मुक्तमात्मानं ज्ञात्वा पैतामहाद् वरात्
अस्त्रेणोन्मुक्तमात्मानं ज्ञात्वा पैतामहाद् वरात्
मर्षयन् राक्षसान् वीरो यन्त्रिणस्तान् यदृच्छया
वीरो
ततो दग्ध्वा पुरीं लङ्कामृते सीतां च मैथिलीम्
लङ्कामृते सीतां च मैथिलीम्
रामाय प्रियमाख्यातुं पुनरायान्महाकपिः
कृत्वा रामं प्रदक्षिणम्
रामाय प्रियमाख्यातुं पुनरायान्महाकपिः
कृत्वा रामं प्रदक्षिणम्
कृत्वा रामं प्रदक्षिणम्। न्यवेदयदमेयात्मा दृष्टा सीतेति तत्त्वतः
ततः सुग्रीवसहितो गत्वा तीरं महोदधेः
गत्वा तीरं महोदधेः
समुद्रं क्षोभयामास शरैरादित्यसंनिभैः
शरैरादित्यसंनिभैः
समुद्रं क्षोभयामास
दर्शयामास चात्मानं समुद्रः
समुद्रः सरितां पतिः
समुद्रवचनाच्चैव नलं सेतुमकारयत्
नलं सेतुमकारयत्
नलं सेतुमकारयत्
सेतुमकारयत्
तेन गत्वा पुरीं लङ्कां
तेन गत्वा पुरीं लङ्कां
रामः
हत्वा रावणमाहवे। रामः
रामः सीतामनुप्राप्य
रामः सीतामनुप्राप्य
रामः सीतामनुप्राप्य परां व्रीडामुपागमत्
तामुवाच ततो रामः परुषं जनसंसदि
सा सीता
रामः परुषं जनसंसदि। अमृष्यमाणा सा सीता
सा सीता विवेश ज्वलनं सती
सीता विवेश ज्वलनं सती
ततोऽग्निवचनात् सीतां ज्ञात्वा विगतकल्मषाम्
ततोऽग्निवचनात् सीतां ज्ञात्वा विगतकल्मषाम्
कर्मणा तेन महता त्रैलोक्यं सचराचरम्
सदेवर्षिगणं तुष्टं राघवस्य महात्मनः
बभौ रामः सम्प्रहृष्टः पूजितः सर्वदैवतैः
बभौ रामः सम्प्रहृष्टः पूजितः सर्वदैवतैः
अभिषिच्य च लङ्कायां राक्षसेन्द्रं विभीषणम्
रामो
अभिषिच्य च लङ्कायां राक्षसेन्द्रं विभीषणम्
राक्षसेन्द्रं विभीषणम्
कृतकृत्यस्तदा रामो विज्वरः प्रमुमोद ह
देवताभ्यो वरं प्राप्य
समुत्थाप्य च वानरान्
अयोध्यां प्रस्थितो रामः
रामः पुष्पकेण
सुहृवृतः
भरद्वाजाश्रमं गत्वा रामः
भरद्वाजाश्रमं
भरतस्यान्तिके रामो हनूमन्तं व्यसर्जयत्
पुष्पकं तत् समारुह्य
पुनराख्यायिकां जल्पन् सुग्रीवसहितस्तदा
नन्दिग्रामं ययौ तदा
नन्दिग्रामे जटां हित्वा
नन्दिग्रामे
भ्रातृभिः सहितो
सहितोऽनघः
राज्यं पुनरवाप्तवान्
प्रहृष्टमुदितो लोकस्तुष्टः पुष्टः सुधार्मिकः
निरामयो ह्यरोगश्च
दुर्भिक्षभयवर्जितः
न पुत्रमरणं केचिद् द्रक्ष्यन्ति पुरुषाः क्वचित्
नार्यश्चाविधवा नित्यं भविष्यन्ति
भविष्यन्ति पतिव्रताः
न चाग्निजं भयं किंचिन्नाप्सु
नाप्सु मज्जन्ति जन्तवः
न वातजं भयं किंचिन्नापि
नापि ज्वरकृतं तथा
न चापि क्षुद्भयं तत्र
न तस्करभयं तथा
नगराणि च राष्ट्राणि धनधान्ययुतानि च
नित्यं प्रमुदिताः सर्वे यथा कृतयुगे तथा
अश्वमेधशतैरिष्ट्वा
राघवः
गवां कोट्ययुतं दत्त्वा विद्वद्भयो विधिपूर्वकम्
राघवः
असंख्येयं धनं दत्त्वा ब्राह्मणेभ्यो महायशाः
राजवंशान् शतगुणान् स्थापयिष्यति राघवः
चातुर्वण्र्यं च लोकेऽस्मिन् स्वे स्वे धर्मे नियोक्ष्यति
दशवर्षसहस्राणि दशवर्षशतानि च। रामो राज्यमुपासित्वा
रामो राज्यमुपासित्वा ब्रह्मलोकं प्रयास्यति
इदं पवित्रं पापघ्नं पुण्यं
वेदैश्च सम्मितम्
रामचरितं
यः पठेद् रामचरितं सर्वपापैः प्रमुच्यते
एतदाख्यानमायुष्यं पठन् रामायणं नरः
पठन् रामायणं नरः। सपुत्रपौत्रः सगणः प्रेत्य स्वर्गे महीयते
पठन् द्विजो वागृषभत्वमीयात्
स्यात् क्षत्रियो भूमिपतित्वमीयात्
वणिग्जनः पण्यफलत्वमीयाज्जनश्च
जनश्च शूद्रोऽपि महत्त्वमीयात्
नारदस्य तु तद् वाक्यं श्रुत्वा वाक्यविशारदः। पूजयामास धर्मात्मा सहशिष्यो महामुनिम्॥1.2.1॥
नारदस्य तु तद् वाक्यं श्रुत्वा वाक्यविशारदः। पूजयामास धर्मात्मा सहशिष्यो महामुनिम्॥1.2.1॥
यथावत् पूजितस्तेन देवर्षिर्नारदस्तथा। आपृच्छयेवाभ्यनुज्ञातः स जगाम विहायसम्॥1.2.2॥
नारदस्य तु तद् वाक्यं श्रुत्वा वाक्यविशारदः। पूजयामास धर्मात्मा सहशिष्यो महामुनिम्॥1.2.1॥
वाक्यविशारदः
धर्मात्मा
धर्मात्मनस्तस्य
धर्मात्मा
देवर्षिर्नारदस्तथा
नारदस्य तु तद् वाक्यं श्रुत्वा वाक्यविशारदः। पूजयामास धर्मात्मा सहशिष्यो महामुनिम्॥1.2.1॥
यथावत् पूजितस्तेन देवर्षिर्नारदस्तथा। आपृच्छयेवाभ्यनुज्ञातः स जगाम विहायसम्॥1.2.2॥
नारदस्य तु तद् वाक्यं श्रुत्वा वाक्यविशारदः। पूजयामास धर्मात्मा सहशिष्यो महामुनिम्॥1.2.1॥
यथावत् पूजितस्तेन देवर्षिर्नारदस्तथा। आपृच्छयेवाभ्यनुज्ञातः स जगाम विहायसम्॥1.2.2॥
यथावत् पूजितस्तेन देवर्षिर्नारदस्तथा। आपृच्छयेवाभ्यनुज्ञातः स जगाम विहायसम्॥1.2.2॥
यथावत् पूजितस्तेन देवर्षिर्नारदस्तथा। आपृच्छयेवाभ्यनुज्ञातः स जगाम विहायसम्॥1.2.2॥
स मुहूर्तं गते तस्मिन् देवलोकं मुनिस्तदा। जगाम तमसातीरं जाह्नव्यास्त्वविदूरतः॥1.2.3॥
स मुहूर्तं गते तस्मिन् देवलोकं मुनिस्तदा। जगाम तमसातीरं जाह्नव्यास्त्वविदूरतः॥1.2.3॥
स मुहूर्तं गते तस्मिन् देवलोकं मुनिस्तदा। जगाम तमसातीरं जाह्नव्यास्त्वविदूरतः॥1.2.3॥
स तु तीरं समासाद्य तमसाया मुनिस्तदा। शिष्यमाह स्थितं पार्श्वे दृष्ट्वा तीर्थमकर्दमम्॥1.2.4॥
अकर्दममिदं तीर्थं भरद्वाज निशामय। रमणीयं प्रसन्नाम्बु सन्मनुष्यमनो यथा॥1.2.5॥
एवमुक्तो भरद्वाजो वाल्मीकेन महात्मना। प्रायच्छत मुनेस्तस्य वल्कलं नियतो गुरोः॥1.2.7॥
स तु तीरं समासाद्य तमसाया मुनिस्तदा। शिष्यमाह स्थितं पार्श्वे दृष्ट्वा तीर्थमकर्दमम्॥1.2.4॥
अकर्दममिदं तीर्थं भरद्वाज निशामय। रमणीयं प्रसन्नाम्बु सन्मनुष्यमनो यथा॥1.2.5॥
एवमुक्तो भरद्वाजो वाल्मीकेन महात्मना। प्रायच्छत मुनेस्तस्य वल्कलं नियतो गुरोः॥1.2.7॥
दृष्ट्वा तीर्थमकर्दमम्
अकर्दममिदं तीर्थं
रमणीयं
प्रसन्नाम्बु
अकर्दममिदं तीर्थं भरद्वाज निशामय। रमणीयं प्रसन्नाम्बु सन्मनुष्यमनो यथा॥1.2.5॥
न्यस्यतां कलशस्तात
अकर्दममिदं तीर्थं भरद्वाज निशामय। रमणीयं प्रसन्नाम्बु सन्मनुष्यमनो यथा॥1.2.5॥
दीयतां वल्कलं मम
अकर्दममिदं तीर्थं भरद्वाज निशामय। रमणीयं प्रसन्नाम्बु सन्मनुष्यमनो यथा॥1.2.5॥
इदमेवावगाहिष्ये तमसातीर्थमुत्तमम्
एवमुक्तो भरद्वाजो वाल्मीकेन महात्मना। प्रायच्छत मुनेस्तस्य वल्कलं नियतो गुरोः॥1.2.7॥
नियतो गुरोः
वाल्मीकेन महात्मना
एवमुक्तो भरद्वाजो वाल्मीकेन महात्मना। प्रायच्छत मुनेस्तस्य वल्कलं नियतो गुरोः॥1.2.7॥
स शिष्यहस्तादादाय वल्कलं
नियतेन्द्रियः
स शिष्यहस्तादादाय वल्कलं नियतेन्द्रियः। विचचार ह पश्यंस्तत् सर्वतो विपुलं वनम्॥1.2.8॥
विचचार ह पश्यंस्तत् सर्वतो विपुलं वनम्
तस्याभ्याशे तु मिथुनं चरन्तमनपायिनम्। ददर्श भगवांस्तत्र क्रौञ्चयोश्चारुनिःस्वनम्॥1.2.9॥
मिथुनं चरन्तमनपायिनम्
क्रौञ्चयोश्चारुनिःस्वनम्
तस्याभ्याशे तु मिथुनं चरन्तमनपायिनम्। ददर्श भगवांस्तत्र क्रौञ्चयोश्चारुनिःस्वनम्॥1.2.9॥
तस्मात् तु मिथुनादेकं पुमांसं
तस्याभ्याशे तु मिथुनं चरन्तमनपायिनम्। ददर्श भगवांस्तत्र क्रौञ्चयोश्चारुनिःस्वनम्॥1.2.9॥
तस्मात् तु मिथुनादेकं पुमांसं पापनिश्चयः। जघान वैरनिलयो निषादस्तस्य पश्यतः॥1.2.10॥
तथाविधं द्विजं दृष्ट्वा निषादेन निपातितम्। ऋषेर्धर्मात्मनस्तस्य कारुण्यं समपद्यत॥1.2.13॥
तस्याभ्याशे तु मिथुनं चरन्तमनपायिनम्। ददर्श भगवांस्तत्र क्रौञ्चयोश्चारुनिःस्वनम्॥1.2.9॥
तस्मात् तु मिथुनादेकं पुमांसं पापनिश्चयः। जघान वैरनिलयो निषादस्तस्य पश्यतः॥1.2.10॥
पापनिश्चयः
वैरनिलयो निषादस्तस्य
तस्मात् तु मिथुनादेकं पुमांसं पापनिश्चयः। जघान वैरनिलयो निषादस्तस्य पश्यतः॥1.2.10॥
तं शोणितपरीतांगं चेष्टमानं महीतले
तस्मात् तु मिथुनादेकं पुमांसं पापनिश्चयः। जघान वैरनिलयो निषादस्तस्य पश्यतः॥1.2.10॥
तं शोणितपरीतांगं चेष्टमानं महीतले। भार्या तु निहतं दृष्ट्वा रुराव करुणां गिरम्॥1.2.11॥
तं शोणितपरीतांगं चेष्टमानं महीतले। भार्या तु निहतं दृष्ट्वा रुराव करुणां गिरम्॥1.2.11॥
वियुक्ता पतिना तेन द्विजेन सहचारिणा। ताम्रशीर्षेण मत्तेन पत्रिणा सहितेन वै॥1.2.12॥
तं शोणितपरीतांगं चेष्टमानं महीतले। भार्या तु निहतं दृष्ट्वा रुराव करुणां गिरम्॥1.2.11॥
वियुक्ता पतिना तेन द्विजेन सहचारिणा
तस्याभ्याशे तु मिथुनं चरन्तमनपायिनम्। ददर्श भगवांस्तत्र क्रौञ्चयोश्चारुनिःस्वनम्॥1.2.9॥
तस्मात् तु मिथुनादेकं पुमांसं पापनिश्चयः। जघान वैरनिलयो निषादस्तस्य पश्यतः॥1.2.10॥
तं शोणितपरीतांगं चेष्टमानं महीतले। भार्या तु निहतं दृष्ट्वा रुराव करुणां गिरम्॥1.2.11॥
क्रौञ्चीमिदं
तं शोणितपरीतांगं चेष्टमानं महीतले। भार्या तु निहतं दृष्ट्वा रुराव करुणां गिरम्॥1.2.11॥
वियुक्ता पतिना तेन द्विजेन सहचारिणा। ताम्रशीर्षेण मत्तेन पत्रिणा सहितेन वै॥1.2.12॥
ताम्रशीर्षेण
वियुक्ता पतिना तेन द्विजेन सहचारिणा। ताम्रशीर्षेण मत्तेन पत्रिणा सहितेन वै॥1.2.12॥
तस्मात् तु मिथुनादेकं पुमांसं पापनिश्चयः। जघान वैरनिलयो निषादस्तस्य पश्यतः॥1.2.10॥
तथाविधं द्विजं दृष्ट्वा निषादेन निपातितम्। ऋषेर्धर्मात्मनस्तस्य कारुण्यं समपद्यत॥1.2.13॥
तथाविधं द्विजं दृष्ट्वा निषादेन निपातितम्। ऋषेर्धर्मात्मनस्तस्य कारुण्यं समपद्यत॥1.2.13॥
तथाविधं द्विजं दृष्ट्वा निषादेन निपातितम्। ऋषेर्धर्मात्मनस्तस्य कारुण्यं समपद्यत॥1.2.13॥
ततः करुणवेदित्वादधर्मोऽयमिति द्विजः। निशाम्य रुदतीं क्रौञ्चीमिदं वचनमब्रवीत्॥1.2.14॥
निशाम्य रुदतीं क्रौञ्चीमिदं वचनमब्रवीत्
ततः करुणवेदित्वादधर्मोऽयमिति द्विजः। निशाम्य रुदतीं क्रौञ्चीमिदं वचनमब्रवीत्॥1.2.14॥
मा निषाद प्रतिष्ठां त्वमगमः शाश्वतीः समाः। यत् क्रौञ्चमिथुनादेकमवधीः काममोहितम्॥1.2.15॥
ततः करुणवेदित्वादधर्मोऽयमिति द्विजः। निशाम्य रुदतीं क्रौञ्चीमिदं वचनमब्रवीत्॥1.2.14॥
मा निषाद प्रतिष्ठां त्वमगमः शाश्वतीः समाः। यत् क्रौञ्चमिथुनादेकमवधीः काममोहितम्॥1.2.15॥
मा निषाद प्रतिष्ठां त्वमगमः शाश्वतीः समाः। यत् क्रौञ्चमिथुनादेकमवधीः काममोहितम्॥1.2.15॥
तस्येत्थं ब्रुवतश्चिन्ता बभूव हृदि वीक्षतः। शोकार्तेनास्य शकुनेः किमिदं व्याहृतं मया॥1.2.16॥
तस्येत्थं ब्रुवतश्चिन्ता बभूव हृदि वीक्षतः। शोकार्तेनास्य शकुनेः किमिदं व्याहृतं मया॥1.2.16॥
महाप्राज्ञश्चकार मतिमान्मतिम्
महामतिः
मुनिपुंगवः
एवमुक्तो भरद्वाजो वाल्मीकेन महात्मना। प्रायच्छत मुनेस्तस्य वल्कलं नियतो गुरोः॥1.2.7॥
चिन्तयन् स महाप्राज्ञश्चकार मतिमान्मतिम्। शिष्यं चैवाब्रवीद् वाक्यमिदं स मुनिपुंगवः ॥1.2.17॥
पादबद्धोऽक्षरसमस्तन्त्रीलयसमन्वितः। शोकार्तस्य प्रवृत्तो मे श्लोको भवतु नान्यथा॥1.2.18॥
पादबद्धो
पादबद्धोऽक्षरसमस्तन्त्रीलयसमन्वितः। शोकार्तस्य प्रवृत्तो मे श्लोको भवतु नान्यथा॥1.2.18॥
तन्त्रीलयसमन्वितः
चिन्तयन् स महाप्राज्ञश्चकार मतिमान्मतिम्। शिष्यं चैवाब्रवीद् वाक्यमिदं स मुनिपुंगवः ॥1.2.17॥
पादबद्धोऽक्षरसमस्तन्त्रीलयसमन्वितः। शोकार्तस्य प्रवृत्तो मे श्लोको भवतु नान्यथा॥1.2.18॥
शिष्यस्तु तस्य ब्रुवतो मुनेर्वाक्यमनुत्तमम्। प्रतिजग्राह संतुष्टस्तस्य तुष्टोऽभवन्मुनिः॥1.2.19॥
प्रतिजग्राह संतुष्टस्तस्य
शिष्यस्तु तस्य ब्रुवतो मुनेर्वाक्यमनुत्तमम्। प्रतिजग्राह संतुष्टस्तस्य तुष्टोऽभवन्मुनिः॥1.2.19॥
न्यस्यतां कलशस्तात दीयतां वल्कलं मम। इदमेवावगाहिष्ये तमसातीर्थमुत्तमम्॥1.2.6॥
सोऽभिषेकं ततः कृत्वा तीर्थे तस्मिन् यथाविधि। तमेव चिन्तयन्नर्थमुपावर्तत वै मुनिः॥1.2.20॥
सोऽभिषेकं ततः कृत्वा तीर्थे तस्मिन् यथाविधि। तमेव चिन्तयन्नर्थमुपावर्तत वै मुनिः॥1.2.20॥
पादबद्धोऽक्षरसमस्तन्त्रीलयसमन्वितः। शोकार्तस्य प्रवृत्तो मे श्लोको भवतु नान्यथा॥1.2.18॥
सोऽभिषेकं ततः कृत्वा तीर्थे तस्मिन् यथाविधि। तमेव चिन्तयन्नर्थमुपावर्तत वै मुनिः॥1.2.20॥
शिष्यो विनीतः
श्रुतवान्
भरद्वाजस्ततः शिष्यो विनीतः श्रुतवान् गुरोः। कलशं पूर्णमादाय पृष्ठतोऽनुजगाम ह॥1.2.21॥
कलशं पूर्णमादाय
सोऽभिषेकं ततः कृत्वा तीर्थे तस्मिन् यथाविधि। तमेव चिन्तयन्नर्थमुपावर्तत वै मुनिः॥1.2.20॥
भरद्वाजस्ततः शिष्यो विनीतः श्रुतवान् गुरोः। कलशं पूर्णमादाय पृष्ठतोऽनुजगाम ह॥1.2.21॥
भरद्वाजस्ततः शिष्यो विनीतः श्रुतवान् गुरोः। कलशं पूर्णमादाय पृष्ठतोऽनुजगाम ह॥1.2.21॥
स प्रविश्याश्रमपदं शिष्येण सह धर्मवित्। उपविष्टः कथाश्चान्याश्चकार ध्यानमास्थितः ॥1.2.22॥
भरद्वाजस्ततः शिष्यो विनीतः श्रुतवान् गुरोः। कलशं पूर्णमादाय पृष्ठतोऽनुजगाम ह॥1.2.21॥
स प्रविश्याश्रमपदं शिष्येण सह
धर्मवित्
उपविष्टः कथाश्चान्याश्चकार ध्यानमास्थितः
कथाश्चान्याश्चकार ध्यानमास्थितः
आजगाम ततो ब्रह्मा लोककर्ता स्वयं प्रभुः। चतुर्मुखो महातेजा द्रष्टुं तं मुनिपुंगवम्॥1.2.23॥
ब्रह्मा लोककर्ता
चतुर्मुखो
महातेजा
आजगाम ततो ब्रह्मा लोककर्ता स्वयं प्रभुः। चतुर्मुखो महातेजा द्रष्टुं तं मुनिपुंगवम्॥1.2.23॥
वाल्मीकिरथ तं दृष्ट्वा
आजगाम ततो ब्रह्मा लोककर्ता स्वयं प्रभुः। चतुर्मुखो महातेजा द्रष्टुं तं मुनिपुंगवम्॥1.2.23॥
वाल्मीकिरथ तं दृष्ट्वा सहसोत्थाय
वाग्यतः। प्राञ्जलिः प्रयतो भूत्वा तस्थौ
आजगाम ततो ब्रह्मा लोककर्ता स्वयं प्रभुः। चतुर्मुखो महातेजा द्रष्टुं तं मुनिपुंगवम्॥1.2.23॥
परमविस्मितः
आजगाम ततो ब्रह्मा लोककर्ता स्वयं प्रभुः। चतुर्मुखो महातेजा द्रष्टुं तं मुनिपुंगवम्॥1.2.23॥
पूजयामास तं देवं पाद्यार्घ्यासनवन्दनै:। प्रणम्य विधिवच्चैनं पृष्ट्वा चैव निरामयम्॥1.2.25॥
आजगाम ततो ब्रह्मा लोककर्ता स्वयं प्रभुः। चतुर्मुखो महातेजा द्रष्टुं तं मुनिपुंगवम्॥1.2.23॥
प्रणम्य विधिवच्चैनं
आजगाम ततो ब्रह्मा लोककर्ता स्वयं प्रभुः। चतुर्मुखो महातेजा द्रष्टुं तं मुनिपुंगवम्॥1.2.23॥
पृष्ट्वा चैव निरामयम्
आजगाम ततो ब्रह्मा लोककर्ता स्वयं प्रभुः। चतुर्मुखो महातेजा द्रष्टुं तं मुनिपुंगवम्॥1.2.23॥
अथोपविश्य भगवानासने परमार्चिते। वाल्मीकये च ऋषये संदिदेशासनं ततः॥1.2.26॥
अथोपविश्य भगवानासने परमार्चिते। वाल्मीकये च ऋषये संदिदेशासनं ततः॥1.2.26॥
ब्रह्मणा समनुज्ञातः सोऽप्युपाविशदासने। उपविष्टे तदा तस्मिन् साक्षाल्लोकपितामहे ॥1.2.27॥
ब्रह्मणा समनुज्ञातः सोऽप्युपाविशदासने। उपविष्टे तदा तस्मिन् साक्षाल्लोकपितामहे ॥1.2.27॥
तद्गतेनैव मनसा वाल्मीकिर्ध्यानमास्थितः। पापात्मना कृतं कष्टं वैरग्रहणबुद्धिना॥1.2.28॥
ब्रह्मणा समनुज्ञातः सोऽप्युपाविशदासने। उपविष्टे तदा तस्मिन् साक्षाल्लोकपितामहे ॥1.2.27॥
तद्गतेनैव मनसा वाल्मीकिर्ध्यानमास्थितः। पापात्मना कृतं कष्टं वैरग्रहणबुद्धिना॥1.2.28॥
यत् तादृशं चारुरवं क्रौञ्चं हन्यादकारणात्। ॥1.2.29a॥
तद्गतेनैव मनसा वाल्मीकिर्ध्यानमास्थितः। पापात्मना कृतं कष्टं वैरग्रहणबुद्धिना॥1.2.28॥
यत् तादृशं चारुरवं क्रौञ्चं हन्यादकारणात्। ॥1.2.29a॥
शोचन्नेव पुनः क्रौञ्चीमुपश्लोकमिमं जगौ॥1.2.29b॥
शोचन्नेव पुनः क्रौञ्चीमुपश्लोकमिमं जगौ॥1.2.29b॥
पुनरन्तर्गतमना भूत्वा शोकपरायणः। ॥1.2.30a॥
तमुवाच ततो ब्रह्मा प्रहसन् मुनिपुंगवम्॥1.2.30b॥
तमुवाच ततो ब्रह्मा प्रहसन् मुनिपुंगवम्॥1.2.30b॥
श्लोक एवास्त्वयं बद्धो नात्र कार्या विचारणा। मच्छन्दादेव ते ब्रह्मन् प्रवृत्तेयं सरस्वती॥1.2.31॥
श्लोक एवास्त्वयं बद्धो नात्र कार्या विचारणा। मच्छन्दादेव ते ब्रह्मन् प्रवृत्तेयं सरस्वती॥1.2.31॥
रामस्य चरितं कृत्स्नं कुरु त्वमृषिसत्तम। धर्मात्मनो भगवतो लोके रामस्य धीमतः॥1.2.32॥
वृत्तं कथय धीरस्य यथा ते नारदाच्छ्रुतम्। ॥1.2.33a॥
कुरु रामकथां पुण्यां श्लोकबद्धां मनोरमाम्। ॥1.2.36a॥
धर्मात्मनो
रामस्य धीमतः
धीरस्य
वृत्तं कथय धीरस्य यथा ते नारदाच्छ्रुतम्। ॥1.2.33a॥
रहस्यं च प्रकाशं च यद् वृत्तं तस्य धीमतः॥1.2.33b॥
रामस्य सहसौमित्रे राक्षसानां च सर्वशः। वैदेह्याश्चैव यद् वृत्तं प्रकाशं यदि वा रहः॥1.2.34॥
तच्चाप्यविदितं सर्वं विदितं ते भविष्यति। ॥1.2.35a॥
न ते वागनृता काव्ये काचिदत्र भविष्यति॥1.2.35b॥
कुरु रामकथां पुण्यां श्लोकबद्धां मनोरमाम्। ॥1.2.36a॥
रामकथां पुण्यां
मनोरमाम्
यावत् स्थास्यन्ति गिरयः सरितश्च महीतले ॥1.2.36b॥
तावद् रामायणकथा लोकेषु प्रचरिष्यति। ॥1.2.37a॥
यावद् रामस्य च कथा त्वत्कृता प्रचरिष्यति ॥1.2.37b॥
तावदूर्ध्वमधश्च त्वं मल्लोकेषु निवत्स्यसि। ॥1.2.38a॥
स प्रविश्याश्रमपदं शिष्येण सह धर्मवित्। उपविष्टः कथाश्चान्याश्चकार ध्यानमास्थितः ॥1.2.22॥
आजगाम ततो ब्रह्मा लोककर्ता स्वयं प्रभुः। चतुर्मुखो महातेजा द्रष्टुं तं मुनिपुंगवम्॥1.2.23॥
इत्युक्त्वा भगवान् ब्रह्मा तत्रैवान्तरधीयत। ततः सशिष्यो भगवान् मुनिर्विस्मयमाययौ॥1.2.38॥
इत्युक्त्वा भगवान् ब्रह्मा तत्रैवान्तरधीयत। ततः सशिष्यो भगवान् मुनिर्विस्मयमाययौ॥1.2.38॥
इत्युक्त्वा भगवान् ब्रह्मा तत्रैवान्तरधीयत। ततः सशिष्यो भगवान् मुनिर्विस्मयमाययौ॥1.2.38॥
तस्य शिष्यास्ततः सर्वे जगुः श्लोकमिमं पुनः। मुहुर्मुहुः प्रीयमाणाः प्राहुश्च भृशविस्मिताः॥1.2.39॥
इत्युक्त्वा भगवान् ब्रह्मा तत्रैवान्तरधीयत। ततः सशिष्यो भगवान् मुनिर्विस्मयमाययौ॥1.2.38॥
तस्य शिष्यास्ततः सर्वे जगुः श्लोकमिमं पुनः। मुहुर्मुहुः प्रीयमाणाः प्राहुश्च भृशविस्मिताः॥1.2.39॥
तस्य शिष्यास्ततः सर्वे जगुः श्लोकमिमं पुनः। मुहुर्मुहुः प्रीयमाणाः प्राहुश्च भृशविस्मिताः॥1.2.39॥
मुहुर्मुहुः प्रीयमाणाः
तस्य शिष्यास्ततः सर्वे जगुः श्लोकमिमं पुनः। मुहुर्मुहुः प्रीयमाणाः प्राहुश्च भृशविस्मिताः॥1.2.39॥
चतुर्भिर्यः पादैर्गीतो महर्षिणा
तस्य शिष्यास्ततः सर्वे जगुः श्लोकमिमं पुनः। मुहुर्मुहुः प्रीयमाणाः प्राहुश्च भृशविस्मिताः॥1.2.39॥
समाक्षरैश्चतुर्भिर्यः पादैर्गीतो महर्षिणा। सोऽनुव्याहरणाद् भूयः शोकः श्लोकत्वमागतः ॥1.2.40॥
तस्य शिष्यास्ततः सर्वे जगुः श्लोकमिमं पुनः। मुहुर्मुहुः प्रीयमाणाः प्राहुश्च भृशविस्मिताः॥1.2.39॥
समाक्षरैश्चतुर्भिर्यः पादैर्गीतो महर्षिणा। सोऽनुव्याहरणाद् भूयः शोकः श्लोकत्वमागतः ॥1.2.40॥
तस्य बुद्धिरियं जाता महर्षेर्भावितात्मनः। कृत्स्नं रामायणं काव्यमीदृशैः करवाण्यहम्॥1.2.41॥
तत् सर्वं तत्त्वतो दृष्ट्वा धर्मेण स महामतिः। अभिरामस्य रामस्य तत् सर्वं कर्तुमुद्यतः ॥1.3.7॥
भावितात्मनः
भावितात्मन:
उदारवृत्तार्थपदैर्मनोरमैस्तदास्य रामस्य चकार कीर्तिमान्। समाक्षरैः श्लोकशतैर्यशस्विनो यशस्करं काव्यमुदारदर्शनः॥1.2.42॥
स यथा कथितं पूर्वं नारदेन महात्मना। रघुवंशस्य चरितं चकार भगवान् मुनिः ॥1.3.9॥
प्राप्तराजस्य रामस्य वाल्मीकिर्भगवानृषिः। चकार चरितं कृत्स्नं विचित्रपदमर्थवत्॥1.4.1॥
समाक्षरैः श्लोकशतैर्यशस्विनो
उदारवृत्तार्थपदैर्मनोरमैस्तदास्य रामस्य
समाक्षरैः
उदारवृत्तार्थपदैर्मनोरमैस्तदास्य रामस्य चकार कीर्तिमान्। समाक्षरैः श्लोकशतैर्यशस्विनो यशस्करं काव्यमुदारदर्शनः॥1.2.42॥
चकार कीर्तिमान्
काव्यमुदारदर्शनः
तदुपगतसमाससंधियोगं
सममधुरोपनतार्थवाक्यबद्धम्
रघुवरचरितं मुनिप्रणीतं
दशशिरसश्च वधं
तदुपगतसमाससंधियोगं सममधुरोपनतार्थवाक्यबद्धम्। रघुवरचरितं मुनिप्रणीतं दशशिरसश्च वधं निशामयध्वम्॥1.2.43॥
श्रुत्वा वस्तु समग्रं तद्धर्मार्थसहितं हितम्। व्यक्तमन्वेषते भूयो यद् वृत्तं तस्य धीमतः ॥1.3.1॥
स यथा कथितं पूर्वं नारदेन महात्मना। रघुवंशस्य चरितं चकार भगवान् मुनिः ॥1.3.9॥
श्रुत्वा वस्तु समग्रं तद्धर्मार्थसहितं हितम्। व्यक्तमन्वेषते भूयो यद् वृत्तं तस्य धीमतः ॥1.3.1॥
वस्तु समग्रं तद्धर्मार्थसहितं हितम्
उपस्पृश्योदकं सम्यङ्मुनिः
उपस्पृश्योदकं सम्यङ्मुनिः स्थित्वा कृताञ्जलिः। प्राचीनाग्रेषु दर्भेषु धर्मेणान्वेषते गतिम्॥1.3.2॥
प्राचीनाग्रेषु दर्भेषु
स्थित्वा कृताञ्जलिः
धर्मेणान्वेषते गतिम्
ततः पश्यति धर्मात्मा तत् सर्वं योगमास्थितः। पुरा यत् तत्र निर्वृत्तं पाणावामलकं यथा ॥1.3.6॥
रामलक्ष्मणसीताभी राज्ञा दशरथेन च। सभार्येण सराष्ट्रेण यत् प्राप्तं तत्र तत्त्वतः ॥1.3.3॥
हसितं भाषितं चैव गतिर्यावच्च चेष्टितम्। तत् सर्वं धर्मवीर्येण यथावत् सम्प्रपश्यति॥1.3.4॥
रामलक्ष्मणसीताभी राज्ञा दशरथेन च। सभार्येण सराष्ट्रेण यत् प्राप्तं तत्र तत्त्वतः ॥1.3.3॥
स्त्रीतृतीयेन च तथा यत् प्राप्तं चरता वने। सत्यसंधेन रामेण तत् सर्वं चान्ववैक्षत ॥1.3.5॥
ततः पश्यति धर्मात्मा तत् सर्वं योगमास्थितः। पुरा यत् तत्र निर्वृत्तं पाणावामलकं यथा ॥1.3.6॥
कामार्थगुणसंयुक्तं
धर्मार्थगुणविस्तरम्
समुद्रमिव रत्नाढ्यं
सर्वश्रुतिमनोहरम्
स यथा कथितं पूर्वं नारदेन महात्मना। रघुवंशस्य चरितं चकार भगवान् मुनिः ॥1.3.9॥
नारदेन महात्मना
जन्म रामस्य सुमहद्वीर्यं सर्वानुकूलताम्। लोकस्य प्रियतां क्षान्तिं सौम्यतां सत्यशीलताम् ॥1.3.10॥
नाना चित्राः कथाश्चान्या विश्वामित्रसहायने। जानक्याश्च विवाहं च धनुषश्च विभेदनम्॥1.3.11॥
नाना चित्राः कथाश्चान्या विश्वामित्रसहायने। जानक्याश्च विवाहं च धनुषश्च विभेदनम्॥1.3.11॥
नाना चित्राः कथाश्चान्या विश्वामित्रसहायने। जानक्याश्च विवाहं च धनुषश्च विभेदनम्॥1.3.11॥
रामरामविवादं च गुणान् दाशरथेस्तथा। तथाभिषेकं रामस्य कैकेय्या दुष्टभावताम्॥1.3.12॥
रामरामविवादं च गुणान् दाशरथेस्तथा। तथाभिषेकं रामस्य कैकेय्या दुष्टभावताम्॥1.3.12॥
रामरामविवादं च गुणान् दाशरथेस्तथा। तथाभिषेकं रामस्य कैकेय्या दुष्टभावताम्॥1.3.12॥
रामरामविवादं च गुणान् दाशरथेस्तथा। तथाभिषेकं रामस्य कैकेय्या दुष्टभावताम्॥1.3.12॥
विघातं चाभिषेकस्य रामस्य च विवासनम्। राज्ञः शोकं विलापं च परलोकस्य चाश्रयम्॥1.3.13॥
विघातं चाभिषेकस्य रामस्य च विवासनम्। राज्ञः शोकं विलापं च परलोकस्य चाश्रयम्॥1.3.13॥
विघातं चाभिषेकस्य रामस्य च विवासनम्। राज्ञः शोकं विलापं च परलोकस्य चाश्रयम्॥1.3.13॥
प्रकृतीनां विषादं च प्रकृतीनां विसर्जनम्। निषादाधिपसंवादं सूतोपावर्तनं तथा॥1.3.14॥
प्रकृतीनां विषादं च प्रकृतीनां विसर्जनम्। निषादाधिपसंवादं सूतोपावर्तनं तथा॥1.3.14॥
प्रकृतीनां विषादं च प्रकृतीनां विसर्जनम्। निषादाधिपसंवादं सूतोपावर्तनं तथा॥1.3.14॥
गंगायाश्चापि संतारं भरद्वाजस्य दर्शनम्। भरद्वाजाभ्यनुज्ञानाच्चित्रकूटस्य दर्शनम्॥1.3.15॥
गंगायाश्चापि संतारं भरद्वाजस्य दर्शनम्। भरद्वाजाभ्यनुज्ञानाच्चित्रकूटस्य दर्शनम्॥1.3.15॥
गंगायाश्चापि संतारं भरद्वाजस्य दर्शनम्। भरद्वाजाभ्यनुज्ञानाच्चित्रकूटस्य दर्शनम्॥1.3.15॥
वास्तुकर्म निवेशं च भरतागमनं तथा। प्रसादनं च रामस्य पितुश्च सलिलक्रियाम्॥1.3.16॥
वास्तुकर्म निवेशं च भरतागमनं तथा। प्रसादनं च रामस्य पितुश्च सलिलक्रियाम्॥1.3.16॥
वास्तुकर्म निवेशं च भरतागमनं तथा। प्रसादनं च रामस्य पितुश्च सलिलक्रियाम्॥1.3.16॥
पादुकाग्र्याभिषेकं च नन्दिग्रामनिवासनम्। दण्डकारण्यगमनं विराधस्य वधं तथा॥1.3.17॥
पादुकाग्र्याभिषेकं च नन्दिग्रामनिवासनम्। दण्डकारण्यगमनं विराधस्य वधं तथा॥1.3.17॥
पादुकाग्र्याभिषेकं च नन्दिग्रामनिवासनम्। दण्डकारण्यगमनं विराधस्य वधं तथा॥1.3.17॥
पादुकाग्र्याभिषेकं च नन्दिग्रामनिवासनम्। दण्डकारण्यगमनं विराधस्य वधं तथा॥1.3.17॥
दर्शनं शरभंगस्य सुतीक्ष्णेन समागमम्। अनसूयासमाख्यां च अंगरागस्य चार्पणम्॥1.3.18॥
दर्शनं शरभंगस्य सुतीक्ष्णेन समागमम्। अनसूयासमाख्यां च अंगरागस्य चार्पणम्॥1.3.18॥
दर्शनं चाप्यगस्त्यस्य धनुषो ग्रहणं तथा। शूर्पणख्याश्च संवादं विरूपकरणं तथा॥1.3.19॥
दर्शनं चाप्यगस्त्यस्य धनुषो ग्रहणं तथा। शूर्पणख्याश्च संवादं विरूपकरणं तथा॥1.3.19॥
वधं खरत्रिशिरसोरुत्थानं रावणस्य च। मारीचस्य वधं चैव वैदेह्या हरणं तथा॥1.3.20॥
वधं खरत्रिशिरसोरुत्थानं रावणस्य च। मारीचस्य वधं चैव वैदेह्या हरणं तथा॥1.3.20॥
वधं खरत्रिशिरसोरुत्थानं रावणस्य च। मारीचस्य वधं चैव वैदेह्या हरणं तथा॥1.3.20॥
वधं खरत्रिशिरसोरुत्थानं रावणस्य च। मारीचस्य वधं चैव वैदेह्या हरणं तथा॥1.3.20॥
राघवस्य विलापं च गृध्रराजनिबर्हणम्।। कबन्धदर्शनं चैव पम्पायाश्चापि दर्शनम्॥1.3.21॥
राघवस्य विलापं च गृध्रराजनिबर्हणम्।। कबन्धदर्शनं चैव पम्पायाश्चापि दर्शनम्॥1.3.21॥
राघवस्य विलापं च गृध्रराजनिबर्हणम्।। कबन्धदर्शनं चैव पम्पायाश्चापि दर्शनम्॥1.3.21॥
राघवस्य विलापं च गृध्रराजनिबर्हणम्।। कबन्धदर्शनं चैव पम्पायाश्चापि दर्शनम्॥1.3.21॥
शबरीदर्शनं चैव फलमूलाशनं तथा। प्रलापं चैव पम्पायां हनूमद्दर्शनं तथा॥1.3.22॥
शबरीदर्शनं चैव फलमूलाशनं तथा। प्रलापं चैव पम्पायां हनूमद्दर्शनं तथा॥1.3.22॥
शबरीदर्शनं चैव फलमूलाशनं तथा। प्रलापं चैव पम्पायां हनूमद्दर्शनं तथा॥1.3.22॥
शबरीदर्शनं चैव फलमूलाशनं तथा। प्रलापं चैव पम्पायां हनूमद्दर्शनं तथा॥1.3.22॥
ऋष्यमूकस्य गमनं सुग्रीवेण समागमम्। प्रत्ययोत्पादनं सख्यं वालिसुग्रीवविग्रहम्॥1.3.23॥
ऋष्यमूकस्य गमनं सुग्रीवेण समागमम्। प्रत्ययोत्पादनं सख्यं वालिसुग्रीवविग्रहम्॥1.3.23॥
ऋष्यमूकस्य गमनं सुग्रीवेण समागमम्। प्रत्ययोत्पादनं सख्यं वालिसुग्रीवविग्रहम्॥1.3.23॥
ऋष्यमूकस्य गमनं सुग्रीवेण समागमम्। प्रत्ययोत्पादनं सख्यं वालिसुग्रीवविग्रहम्॥1.3.23॥
वालिप्रमथनं चैव सुग्रीवप्रतिपादनम्। ताराविलापं समयं वर्षरात्रनिवासनम्॥1.3.24॥
वालिप्रमथनं चैव सुग्रीवप्रतिपादनम्। ताराविलापं समयं वर्षरात्रनिवासनम्॥1.3.24॥
वालिप्रमथनं चैव सुग्रीवप्रतिपादनम्। ताराविलापं समयं वर्षरात्रनिवासनम्॥1.3.24॥
वालिप्रमथनं चैव सुग्रीवप्रतिपादनम्। ताराविलापं समयं वर्षरात्रनिवासनम्॥1.3.24॥
वालिप्रमथनं चैव सुग्रीवप्रतिपादनम्। ताराविलापं समयं वर्षरात्रनिवासनम्॥1.3.24॥
कोपं राघवसिंहस्य बलानामुपसंग्रहम्। दिशः प्रस्थापनं चैव पृथिव्याश्च निवेदनम्॥1.3.25॥
कोपं राघवसिंहस्य बलानामुपसंग्रहम्। दिशः प्रस्थापनं चैव पृथिव्याश्च निवेदनम्॥1.3.25॥
कोपं राघवसिंहस्य बलानामुपसंग्रहम्। दिशः प्रस्थापनं चैव पृथिव्याश्च निवेदनम्॥1.3.25॥
अङ्गुलीयकदानं च ऋक्षस्य बिलदर्शनम्। प्रायोपवेशनं चैव सम्पातेश्चापि दर्शनम्॥1.3.26॥
अङ्गुलीयकदानं च ऋक्षस्य बिलदर्शनम्। प्रायोपवेशनं चैव सम्पातेश्चापि दर्शनम्॥1.3.26॥
अङ्गुलीयकदानं च ऋक्षस्य बिलदर्शनम्। प्रायोपवेशनं चैव सम्पातेश्चापि दर्शनम्॥1.3.26॥
अङ्गुलीयकदानं च ऋक्षस्य बिलदर्शनम्। प्रायोपवेशनं चैव सम्पातेश्चापि दर्शनम्॥1.3.26॥
पर्वतारोहणं चैव सागरस्यापि लङ्घनम्। समुद्रवचनाच्चैव मैनाकस्य च दर्शनम्॥1.3.27॥
पर्वतारोहणं चैव सागरस्यापि लङ्घनम्। समुद्रवचनाच्चैव मैनाकस्य च दर्शनम्॥1.3.27॥
पर्वतारोहणं चैव सागरस्यापि लङ्घनम्। समुद्रवचनाच्चैव मैनाकस्य च दर्शनम्॥1.3.27॥
राक्षसीतर्जनं चैव च्छायाग्राहस्य दर्शनम्। सिंहिकायाश्च निधनं लङ्कामलयदर्शनम्॥1.3.28॥
राक्षसीतर्जनं चैव च्छायाग्राहस्य दर्शनम्। सिंहिकायाश्च निधनं लङ्कामलयदर्शनम्॥1.3.28॥
राक्षसीतर्जनं चैव च्छायाग्राहस्य दर्शनम्। सिंहिकायाश्च निधनं लङ्कामलयदर्शनम्॥1.3.28॥
राक्षसीतर्जनं चैव च्छायाग्राहस्य दर्शनम्। सिंहिकायाश्च निधनं लङ्कामलयदर्शनम्॥1.3.28॥
रात्रौ लङ्काप्रवेशं च एकस्यापि विचिन्तनम्। आपानभूमिगमनमवरोधस्य दर्शनम्॥1.3.29॥
रात्रौ लङ्काप्रवेशं च एकस्यापि विचिन्तनम्। आपानभूमिगमनमवरोधस्य दर्शनम्॥1.3.29॥
रात्रौ लङ्काप्रवेशं च एकस्यापि विचिन्तनम्। आपानभूमिगमनमवरोधस्य दर्शनम्॥1.3.29॥
रात्रौ लङ्काप्रवेशं च एकस्यापि विचिन्तनम्। आपानभूमिगमनमवरोधस्य दर्शनम्॥1.3.29॥
दर्शनं रावणस्यापि पुष्पकस्य च दर्शनम्। अशोकवनिकायानं सीतायाश्चापि दर्शनम्॥1.3.30॥
दर्शनं रावणस्यापि पुष्पकस्य च दर्शनम्। अशोकवनिकायानं सीतायाश्चापि दर्शनम्॥1.3.30॥
विभीषणाभिषेकं च पुष्पकस्य च दर्शनम्। अयोध्यायाश्च गमनं भरद्वाजसमागमम्॥1.3.37॥
दर्शनं रावणस्यापि पुष्पकस्य च दर्शनम्। अशोकवनिकायानं सीतायाश्चापि दर्शनम्॥1.3.30॥
दर्शनं रावणस्यापि पुष्पकस्य च दर्शनम्। अशोकवनिकायानं सीतायाश्चापि दर्शनम्॥1.3.30॥
अभिज्ञानप्रदानं च सीतायाश्चापि भाषणम्। राक्षसीतर्जनं चैव त्रिजटास्वप्नदर्शनम्॥1.3.31॥
अभिज्ञानप्रदानं च सीतायाश्चापि भाषणम्। राक्षसीतर्जनं चैव त्रिजटास्वप्नदर्शनम्॥1.3.31॥
अभिज्ञानप्रदानं च सीतायाश्चापि भाषणम्। राक्षसीतर्जनं चैव त्रिजटास्वप्नदर्शनम्॥1.3.31॥
अभिज्ञानप्रदानं च सीतायाश्चापि भाषणम्। राक्षसीतर्जनं चैव त्रिजटास्वप्नदर्शनम्॥1.3.31॥
मणिप्रदानं सीताया वृक्षभंगं तथैव च। राक्षसीविद्रवं चैव किंकराणां निबर्हणम्॥1.3.32॥
मणिप्रदानं सीताया वृक्षभंगं तथैव च। राक्षसीविद्रवं चैव किंकराणां निबर्हणम्॥1.3.32॥
मणिप्रदानं सीताया वृक्षभंगं तथैव च। राक्षसीविद्रवं चैव किंकराणां निबर्हणम्॥1.3.32॥
मणिप्रदानं सीताया वृक्षभंगं तथैव च। राक्षसीविद्रवं चैव किंकराणां निबर्हणम्॥1.3.32॥
ग्रहणं वायुसूनोश्च लङ्कादाहाभिगर्जनम्। प्रतिप्लवनमेवाथ मधूनां हरणं तथा॥1.3.33॥
ग्रहणं वायुसूनोश्च लङ्कादाहाभिगर्जनम्। प्रतिप्लवनमेवाथ मधूनां हरणं तथा॥1.3.33॥
ग्रहणं वायुसूनोश्च लङ्कादाहाभिगर्जनम्। प्रतिप्लवनमेवाथ मधूनां हरणं तथा॥1.3.33॥
ग्रहणं वायुसूनोश्च लङ्कादाहाभिगर्जनम्। प्रतिप्लवनमेवाथ मधूनां हरणं तथा॥1.3.33॥
राघवाश्वासनं चैव मणिनिर्यातनं तथा। संगमं च समुद्रेण नलसेतोश्च बन्धनम्॥1.3.34॥
राघवाश्वासनं चैव मणिनिर्यातनं तथा। संगमं च समुद्रेण नलसेतोश्च बन्धनम्॥1.3.34॥
राघवाश्वासनं चैव मणिनिर्यातनं तथा। संगमं च समुद्रेण नलसेतोश्च बन्धनम्॥1.3.34॥
राघवाश्वासनं चैव मणिनिर्यातनं तथा। संगमं च समुद्रेण नलसेतोश्च बन्धनम्॥1.3.34॥
प्रतारं च समुद्रस्य रात्रौ लङ्कावरोधनम्। विभीषणेन संसर्गं वधोपायनिवेदनम्॥1.3.35॥
प्रतारं च समुद्रस्य रात्रौ लङ्कावरोधनम्। विभीषणेन संसर्गं वधोपायनिवेदनम्॥1.3.35॥
प्रतारं च समुद्रस्य रात्रौ लङ्कावरोधनम्। विभीषणेन संसर्गं वधोपायनिवेदनम्॥1.3.35॥
प्रतारं च समुद्रस्य रात्रौ लङ्कावरोधनम्। विभीषणेन संसर्गं वधोपायनिवेदनम्॥1.3.35॥
कुम्भकर्णस्य निधनं मेघनादनिबर्हणम्। रावणस्य विनाशं च सीतावाप्तिमरेः पुरे ॥1.3.36॥
कुम्भकर्णस्य निधनं मेघनादनिबर्हणम्। रावणस्य विनाशं च सीतावाप्तिमरेः पुरे ॥1.3.36॥
कुम्भकर्णस्य निधनं मेघनादनिबर्हणम्। रावणस्य विनाशं च सीतावाप्तिमरेः पुरे ॥1.3.36॥
कुम्भकर्णस्य निधनं मेघनादनिबर्हणम्। रावणस्य विनाशं च सीतावाप्तिमरेः पुरे ॥1.3.36॥
विभीषणाभिषेकं च पुष्पकस्य च दर्शनम्। अयोध्यायाश्च गमनं भरद्वाजसमागमम्॥1.3.37॥
विभीषणाभिषेकं च पुष्पकस्य च दर्शनम्। अयोध्यायाश्च गमनं भरद्वाजसमागमम्॥1.3.37॥
विभीषणाभिषेकं च पुष्पकस्य च दर्शनम्। अयोध्यायाश्च गमनं भरद्वाजसमागमम्॥1.3.37॥
प्रेषणं वायुपुत्रस्य भरतेन समागमम्। रामाभिषेकाभ्युदयं सर्वसैन्यविसर्जनम्। स्वराष्ट्ररञ्जनं चैव वैदेह्याश्च विसर्जनम्॥1.3.38॥
प्रेषणं वायुपुत्रस्य भरतेन समागमम्। रामाभिषेकाभ्युदयं सर्वसैन्यविसर्जनम्। स्वराष्ट्ररञ्जनं चैव वैदेह्याश्च विसर्जनम्॥1.3.38॥
प्रेषणं वायुपुत्रस्य भरतेन समागमम्। रामाभिषेकाभ्युदयं सर्वसैन्यविसर्जनम्। स्वराष्ट्ररञ्जनं चैव वैदेह्याश्च विसर्जनम्॥1.3.38॥
प्रेषणं वायुपुत्रस्य भरतेन समागमम्। रामाभिषेकाभ्युदयं सर्वसैन्यविसर्जनम्। स्वराष्ट्ररञ्जनं चैव वैदेह्याश्च विसर्जनम्॥1.3.38॥
प्रेषणं वायुपुत्रस्य भरतेन समागमम्। रामाभिषेकाभ्युदयं सर्वसैन्यविसर्जनम्। स्वराष्ट्ररञ्जनं चैव वैदेह्याश्च विसर्जनम्॥1.3.38॥
प्रेषणं वायुपुत्रस्य भरतेन समागमम्। रामाभिषेकाभ्युदयं सर्वसैन्यविसर्जनम्। स्वराष्ट्ररञ्जनं चैव वैदेह्याश्च विसर्जनम्॥1.3.38॥
अनागतं च यत् किंचिद् रामस्य वसुधातले। तच्चकारोत्तरे काव्ये वाल्मीकिर्भगवानृषिः ॥1.3.39॥
प्राप्तराजस्य रामस्य वाल्मीकिर्भगवानृषिः। चकार चरितं कृत्स्नं विचित्रपदमर्थवत्॥1.4.1॥
विचित्रपदमर्थवत्
चतुर्विंशत्सहस्राणि श्लोकानामुक्तवानृषिः। तथा सर्गशतान् पञ्च षट्काण्डानि तथोत्तरम्॥1.4.2॥
चतुर्विंशत्सहस्राणि श्लोकानामुक्तवानृषिः। तथा सर्गशतान् पञ्च षट्काण्डानि तथोत्तरम्॥1.4.2॥
चतुर्विंशत्सहस्राणि श्लोकानामुक्तवानृषिः। तथा सर्गशतान् पञ्च षट्काण्डानि तथोत्तरम्॥1.4.2॥
चतुर्विंशत्सहस्राणि श्लोकानामुक्तवानृषिः। तथा सर्गशतान् पञ्च षट्काण्डानि तथोत्तरम्॥1.4.2॥
सभविष्यं सहोत्तरम्
कृत्वा तु तन्महाप्राज्ञः सभविष्यं सहोत्तरम्। चिन्तयामास को न्वेतत् प्रयुञ्जीयादिति प्रभुः॥1.4.3॥
तस्य चिन्तयमानस्य महर्षेर्भावितात्मन:। अगृह्णीतां ततः पादौ मुनिवेषौ कुशीलवौ॥1.4.4॥
मुनिवेषौ कुशीलवौ
तस्य चिन्तयमानस्य महर्षेर्भावितात्मन:। अगृह्णीतां ततः पादौ मुनिवेषौ कुशीलवौ॥1.4.4॥
मुनिवेषौ कुशीलवौ
तस्य चिन्तयमानस्य महर्षेर्भावितात्मन:। अगृह्णीतां ततः पादौ मुनिवेषौ कुशीलवौ॥1.4.4॥
कुशीलवौ तु धर्मज्ञौ राजपुत्रौ यशस्विनौ। भ्रातरौ स्वरसम्पन्नौ ददर्शाश्रमवासिनौ॥1.4.5॥
राजपुत्रौ
कुशीलवौ तु धर्मज्ञौ
राजपुत्रौ यशस्विनौ
भ्रातरौ स्वरसम्पन्नौ
भ्रातरौ स्वरसम्पन्नौ
तस्य चिन्तयमानस्य महर्षेर्भावितात्मन:। अगृह्णीतां ततः पादौ मुनिवेषौ कुशीलवौ॥1.4.4॥
कुशीलवौ तु धर्मज्ञौ राजपुत्रौ यशस्विनौ। भ्रातरौ स्वरसम्पन्नौ ददर्शाश्रमवासिनौ॥1.4.5॥
मेधाविनौ
वेदेषु परिनिष्ठितौ
स तु मेधाविनौ दृष्ट्वा वेदेषु परिनिष्ठितौ। वेदोपबृंहणार्थाय तावग्राहयत प्रभुः॥1.4.6॥
काव्यं रामायणं कृत्स्नं सीतायाश्चरितं महत्। पौलस्त्यवधमित्येवं चकार चरितव्रतः॥1.4.7॥
गान्धर्वतत्त्वज्ञौ
स्थानमूर्च्छनकोविदौ
गन्धर्वाविव रूपिणौ
राजपुत्रौ
कुशीलवौ तु धर्मज्ञौ
राजपुत्रौ यशस्विनौ
भ्रातरौ स्वरसम्पन्नौ
भ्रातरौ स्वरसम्पन्नौ
तस्य चिन्तयमानस्य महर्षेर्भावितात्मन:। अगृह्णीतां ततः पादौ मुनिवेषौ कुशीलवौ॥1.4.4॥
कुशीलवौ तु धर्मज्ञौ राजपुत्रौ यशस्विनौ। भ्रातरौ स्वरसम्पन्नौ ददर्शाश्रमवासिनौ॥1.4.5॥
मेधाविनौ
वेदेषु परिनिष्ठितौ
स तु मेधाविनौ दृष्ट्वा वेदेषु परिनिष्ठितौ। वेदोपबृंहणार्थाय तावग्राहयत प्रभुः॥1.4.6॥
काव्यं रामायणं कृत्स्नं सीतायाश्चरितं महत्। पौलस्त्यवधमित्येवं चकार चरितव्रतः॥1.4.7॥
गान्धर्वतत्त्वज्ञौ
स्थानमूर्च्छनकोविदौ
गन्धर्वाविव रूपिणौ
वेदोपबृंहणार्थाय तावग्राहयत
सीतायाश्चरितं महत्
पौलस्त्यवधमित्येवं
पाठ्ये गेये च मधुरं
प्रमाणैस्त्रिभिरन्वितम्
जातिभिः सप्तभिर्युक्तं
तन्त्रीलयसमन्वितम्
रसैः शृंगारकरुणहास्य रौद्रभयानकैः। वीरादिभी रसैर्युक्तं काव्यमेतदगायताम्॥1.4.9॥
कुशीलवौ तु धर्मज्ञौ राजपुत्रौ यशस्विनौ। भ्रातरौ स्वरसम्पन्नौ ददर्शाश्रमवासिनौ॥1.4.5॥
रसैः शृंगारकरुणहास्य रौद्रभयानकैः। वीरादिभी रसैर्युक्तं काव्यमेतदगायताम्॥1.4.9॥
तस्य चिन्तयमानस्य महर्षेर्भावितात्मन:। अगृह्णीतां ततः पादौ मुनिवेषौ कुशीलवौ॥1.4.4॥
कुशीलवौ तु धर्मज्ञौ राजपुत्रौ यशस्विनौ। भ्रातरौ स्वरसम्पन्नौ ददर्शाश्रमवासिनौ॥1.4.5॥
रसैः शृंगारकरुणहास्य रौद्रभयानकैः। वीरादिभी रसैर्युक्तं काव्यमेतदगायताम्॥1.4.9॥
तस्य चिन्तयमानस्य महर्षेर्भावितात्मन:। अगृह्णीतां ततः पादौ मुनिवेषौ कुशीलवौ॥1.4.4॥
कुशीलवौ तु धर्मज्ञौ राजपुत्रौ यशस्विनौ। भ्रातरौ स्वरसम्पन्नौ ददर्शाश्रमवासिनौ॥1.4.5॥
रसैः शृंगारकरुणहास्य रौद्रभयानकैः। वीरादिभी रसैर्युक्तं काव्यमेतदगायताम्॥1.4.9॥
रूपलक्षणसम्पन्नौ
सर्वलक्षणलक्षितौ
मधुरस्वरभाषिणौ
रूपलक्षणसम्पन्नौ मधुरस्वरभाषिणौ | बिम्बादिवोत्थितौ बिम्बौ रामदेहात्तथापरौ॥1.4.11॥
काव्यमनिन्दितौ
महात्मानौ
महाभागौ
रूपलक्षणसम्पन्नौ
सर्वलक्षणलक्षितौ
मधुरस्वरभाषिणौ
रूपलक्षणसम्पन्नौ मधुरस्वरभाषिणौ | बिम्बादिवोत्थितौ बिम्बौ रामदेहात्तथापरौ॥1.4.11॥
काव्यमनिन्दितौ
महात्मानौ
महाभागौ
तौ राजपुत्रौ कार्त्स्न्येन धर्म्यमाख्यानमुत्तमम्। वाचोविधेयं तत्सर्वं कृत्वा काव्यमनिन्दितौ ॥1.4.12॥
धर्म्यमाख्यानमुत्तमम्
तौ राजपुत्रौ कार्त्स्न्येन धर्म्यमाख्यानमुत्तमम्। वाचोविधेयं तत्सर्वं कृत्वा काव्यमनिन्दितौ ॥1.4.12॥
ऋषीणां च द्विजातीनां साधूनां च समागमे। यथोपदेशं तत्त्वज्ञौ जगतुः सुसमाहितौ॥1.4.13॥
ऋषीणां च द्विजातीनां साधूनां च समागमे। यथोपदेशं तत्त्वज्ञौ जगतुः सुसमाहितौ॥1.4.13॥
यथोपदेशं तत्त्वज्ञौ जगतुः सुसमाहितौ
महात्मानौ महाभागौ सर्वलक्षणलक्षितौ। तौ कदाचित् समेतानामृषीणां भावितात्मनाम्॥1.4.14॥
मध्ये सभं समीपस्थाविदं काव्यमगायताम्। तच्छ्रुत्वा मुनयः सर्वे बाष्पपर्याकुलेक्षणाः ॥1.4.15॥
महात्मानौ महाभागौ सर्वलक्षणलक्षितौ। तौ कदाचित् समेतानामृषीणां भावितात्मनाम्॥1.4.14॥
मध्ये सभं समीपस्थाविदं काव्यमगायताम्। तच्छ्रुत्वा मुनयः सर्वे बाष्पपर्याकुलेक्षणाः ॥1.4.15॥
मध्ये सभं समीपस्थाविदं काव्यमगायताम्। तच्छ्रुत्वा मुनयः सर्वे बाष्पपर्याकुलेक्षणाः ॥1.4.15॥
तच्छ्रुत्वा मुनयः सर्वे बाष्पपर्याकुलेक्षणाः
साधु साध्विति तावूचुः परं विस्मयमागताः। ते प्रीतमनसः सर्वे मुनयो धर्मवत्सलाः॥1.4.16॥
मुनयो धर्मवत्सलाः
साधु साध्विति तावूचुः परं विस्मयमागताः। ते प्रीतमनसः सर्वे मुनयो धर्मवत्सलाः॥1.4.16॥
प्रशशंसुः प्रशस्तव्यौ गायमानौ कुशीलवौ। अहो गीतस्य माधुर्यं श्लोकानां च विशेषतः॥1.4.17॥
एवं प्रशस्यमानौ तौ तपः श्लाघ्यैर्महर्षिभिः॥1.4.19b॥
अभिगीतमिदं गीतं सर्वगीतिषु कोविदौ॥1.4.27b॥
प्रशशंसुः प्रशस्तव्यौ गायमानौ कुशीलवौ। अहो गीतस्य माधुर्यं श्लोकानां च विशेषतः॥1.4.17॥
प्रशशंसुः प्रशस्तव्यौ गायमानौ कुशीलवौ। अहो गीतस्य माधुर्यं श्लोकानां च विशेषतः॥1.4.17॥
चिरनिर्वृत्तमप्येतत् प्रत्यक्षमिव दर्शितम्। प्रविश्य तावुभौ सुष्ठु तथाभावमगायताम्॥1.4.18॥
चिरनिर्वृत्तमप्येतत् प्रत्यक्षमिव दर्शितम्। प्रविश्य तावुभौ सुष्ठु तथाभावमगायताम्॥1.4.18॥
सहितौ मधुरं रक्तं सम्पन्नं स्वरसम्पदा। ॥1.4.19a॥
एवं प्रशस्यमानौ तौ तपः श्लाघ्यैर्महर्षिभिः॥1.4.19b॥
संरक्ततरमत्यर्थं मधुरं तावगायताम्। ॥1.4.20a॥
प्रीतः कश्चिन्मुनिस्ताभ्यां संस्थितः कलशं ददौ॥1.4.20b॥
प्रीतः कश्चिन्मुनिस्ताभ्यां संस्थितः कलशं ददौ॥1.4.20b॥
प्रसन्नो वल्कलं कश्चिद् ददौ ताभ्यां महायशाः। अन्यः कृष्णाजिनमदाद् यज्ञसूत्रं तथापरः॥1.4.21॥
प्रसन्नो वल्कलं कश्चिद् ददौ ताभ्यां महायशाः। अन्यः कृष्णाजिनमदाद् यज्ञसूत्रं तथापरः॥1.4.21॥
प्रसन्नो वल्कलं कश्चिद् ददौ ताभ्यां महायशाः। अन्यः कृष्णाजिनमदाद् यज्ञसूत्रं तथापरः॥1.4.21॥
प्रसन्नो वल्कलं कश्चिद् ददौ ताभ्यां महायशाः। अन्यः कृष्णाजिनमदाद् यज्ञसूत्रं तथापरः॥1.4.21॥
प्रसन्नो वल्कलं कश्चिद् ददौ ताभ्यां महायशाः। अन्यः कृष्णाजिनमदाद् यज्ञसूत्रं तथापरः॥1.4.21॥
प्रसन्नो वल्कलं कश्चिद् ददौ ताभ्यां महायशाः। अन्यः कृष्णाजिनमदाद् यज्ञसूत्रं तथापरः॥1.4.21॥
कश्चित् कमण्डलुं प्रादान्मौञ्जीमन्यो महामुनिः। बृसीमन्यस्तदा प्रादात् कौपीनमपरो मुनिः॥1.4.22॥
कश्चित् कमण्डलुं प्रादान्मौञ्जीमन्यो महामुनिः। बृसीमन्यस्तदा प्रादात् कौपीनमपरो मुनिः॥1.4.22॥
कश्चित् कमण्डलुं प्रादान्मौञ्जीमन्यो महामुनिः। बृसीमन्यस्तदा प्रादात् कौपीनमपरो मुनिः॥1.4.22॥
कश्चित् कमण्डलुं प्रादान्मौञ्जीमन्यो महामुनिः। बृसीमन्यस्तदा प्रादात् कौपीनमपरो मुनिः॥1.4.22॥
ताभ्यां ददौ तदा हृष्टः कुठारमपरो मुनिः। काषायमपरो वस्त्रं चीरमन्यो ददौ मुनिः॥1.4.23॥
ताभ्यां ददौ तदा हृष्टः कुठारमपरो मुनिः। काषायमपरो वस्त्रं चीरमन्यो ददौ मुनिः॥1.4.23॥
ताभ्यां ददौ तदा हृष्टः कुठारमपरो मुनिः। काषायमपरो वस्त्रं चीरमन्यो ददौ मुनिः॥1.4.23॥
जटाबन्धनमन्यस्तु काष्ठरज्जुं मुदान्वितः। यज्ञभाण्डमृषिः कश्चित् काष्ठभारं तथापरः ॥1.4.24॥
जटाबन्धनमन्यस्तु काष्ठरज्जुं मुदान्वितः। यज्ञभाण्डमृषिः कश्चित् काष्ठभारं तथापरः ॥1.4.24॥
जटाबन्धनमन्यस्तु काष्ठरज्जुं मुदान्वितः। यज्ञभाण्डमृषिः कश्चित् काष्ठभारं तथापरः ॥1.4.24॥
जटाबन्धनमन्यस्तु काष्ठरज्जुं मुदान्वितः। यज्ञभाण्डमृषिः कश्चित् काष्ठभारं तथापरः ॥1.4.24॥
औदुम्बरीम् बृसीमन्यः स्वस्ति केचित् तदावदन्। आयुष्यमपरे प्राहुर्मुदा तत्र महर्षयः ॥1.4.25॥
औदुम्बरीम् बृसीमन्यः स्वस्ति केचित् तदावदन्। आयुष्यमपरे प्राहुर्मुदा तत्र महर्षयः ॥1.4.25॥
ददुश्चैवं वरान् सर्वे मुनयः सत्यवादिनः। ॥1.4.26a॥
मुनयः सत्यवादिनः
आश्चर्यमिदमाख्यानं मुनिना सम्प्रकीर्तितम्॥1.4.26b॥
परं कवीनामाधारं समाप्तं च यथाक्रमम्। ॥1.4.27a॥
आश्चर्यमिदमाख्यानं मुनिना सम्प्रकीर्तितम्॥1.4.26b॥
परं कवीनामाधारं समाप्तं च यथाक्रमम्। ॥1.4.27a॥
सर्वगीतिषु कोविदौ
सर्वगीतिषु कोविदौ
अभिगीतमिदं गीतं सर्वगीतिषु कोविदौ॥1.4.27b॥
आयुष्यं पुष्टिजननं सर्वश्रुतिमनोहरम्। ॥1.4.28a॥
प्रशस्यमानौ सर्वत्र कदाचित् तत्र गायकौ ॥1.4.28b॥
प्रशस्यमानौ सर्वत्र कदाचित् तत्र गायकौ ॥1.4.28b॥
रथ्यासु राजमार्गेषु ददर्श भरताग्रजः। ॥1.4.29a॥
प्रशस्यमानौ सर्वत्र कदाचित् तत्र गायकौ ॥1.4.28b॥
रथ्यासु राजमार्गेषु ददर्श भरताग्रजः। ॥1.4.29a॥
रथ्यासु राजमार्गेषु ददर्श भरताग्रजः। ॥1.4.29a॥
स्ववेश्म चानीय ततो भ्रातरौ स कुशीलवौ॥1.4.29b॥
पूजयामास पूजार्हौ रामः शत्रुनिबर्हणः। ॥1.4.30a॥
स्ववेश्म चानीय ततो भ्रातरौ स कुशीलवौ॥1.4.29b॥
पूजयामास पूजार्हौ रामः शत्रुनिबर्हणः। ॥1.4.30a॥
स्ववेश्म चानीय ततो भ्रातरौ स कुशीलवौ॥1.4.29b॥
पूजयामास पूजार्हौ रामः शत्रुनिबर्हणः। ॥1.4.30a॥
आसीनः काञ्चने दिव्ये स च सिंहासने प्रभुः॥1.4.30b॥
उपोपविष्टैः सचिवैर्भ्रातृभिश्च समन्वितः। ॥1.4.31a॥
उपोपविष्टैः सचिवैर्भ्रातृभिश्च समन्वितः। ॥1.4.31a॥
उपोपविष्टैः सचिवैर्भ्रातृभिश्च समन्वितः। ॥1.4.31a॥
उपोपविष्टैः सचिवैर्भ्रातृभिश्च समन्वितः। ॥1.4.31a॥
दृष्ट्वा तु रूपसम्पन्नौ विनीतौ भ्रातरावुभौ॥1.4.31b॥
उवाच लक्ष्मणं रामः शत्रुघ्नं भरतं तथा। ॥1.4.32a॥
दृष्ट्वा तु रूपसम्पन्नौ विनीतौ भ्रातरावुभौ॥1.4.31b॥
उवाच लक्ष्मणं रामः शत्रुघ्नं भरतं तथा। ॥1.4.32a॥
दृष्ट्वा तु रूपसम्पन्नौ विनीतौ भ्रातरावुभौ॥1.4.31b॥
उवाच लक्ष्मणं रामः शत्रुघ्नं भरतं तथा। ॥1.4.32a॥
दृष्ट्वा तु रूपसम्पन्नौ विनीतौ भ्रातरावुभौ॥1.4.31b॥
श्रूयतामेतदाख्यानमनयोर्देववर्चसोः॥1.4.32b॥
इमौ मुनी पार्थिवलक्षणान्वितौ कुशीलवौ चैव महातपस्विनौ। ममापि तद् भूतिकरं प्रचक्षते महानुभावं चरितं निबोधत॥1.4.35॥
इमौ मुनी पार्थिवलक्षणान्वितौ कुशीलवौ चैव महातपस्विनौ। ममापि तद् भूतिकरं प्रचक्षते महानुभावं चरितं निबोधत॥1.4.35॥
इमौ मुनी पार्थिवलक्षणान्वितौ कुशीलवौ चैव महातपस्विनौ। ममापि तद् भूतिकरं प्रचक्षते महानुभावं चरितं निबोधत॥1.4.35॥
दृष्ट्वा तु रूपसम्पन्नौ विनीतौ भ्रातरावुभौ॥1.4.31b॥
श्रूयतामेतदाख्यानमनयोर्देववर्चसोः॥1.4.32b॥
इमौ मुनी पार्थिवलक्षणान्वितौ कुशीलवौ चैव महातपस्विनौ। ममापि तद् भूतिकरं प्रचक्षते महानुभावं चरितं निबोधत॥1.4.35॥
इमौ मुनी पार्थिवलक्षणान्वितौ कुशीलवौ चैव महातपस्विनौ। ममापि तद् भूतिकरं प्रचक्षते महानुभावं चरितं निबोधत॥1.4.35॥
इमौ मुनी पार्थिवलक्षणान्वितौ कुशीलवौ चैव महातपस्विनौ। ममापि तद् भूतिकरं प्रचक्षते महानुभावं चरितं निबोधत॥1.4.35॥
श्रूयतामेतदाख्यानमनयोर्देववर्चसोः॥1.4.32b॥
विचित्रार्थपदं सम्यग्गायकौ समचोदयत्। ॥1.4.33a॥
विचित्रार्थपदं सम्यग्गायकौ समचोदयत्। ॥1.4.33a॥
तौ चापि मधुरं रक्तं स्वचित्तायतनिःस्वनम्॥1.4.33b॥
तन्त्रीलयवदत्यर्थं विश्रुतार्थमगायताम्। ह्लादयत् सर्वगात्राणि मनांसि हृदयानि च। श्रोत्राश्रयसुखं गेयं तद् बभौ जनसंसदि॥1.4.34॥
ततस्तु तौ रामवचःप्रचोदितावगायतां मार्गविधानसम्पदा। स चापि रामः परिषद्गतः शनैर्बुभूषयासक्तमना बभूव ॥1.4.36॥
तौ चापि मधुरं रक्तं स्वचित्तायतनिःस्वनम्॥1.4.33b॥
तन्त्रीलयवदत्यर्थं विश्रुतार्थमगायताम्। ह्लादयत् सर्वगात्राणि मनांसि हृदयानि च। श्रोत्राश्रयसुखं गेयं तद् बभौ जनसंसदि॥1.4.34॥
तन्त्रीलयवदत्यर्थं विश्रुतार्थमगायताम्। ह्लादयत् सर्वगात्राणि मनांसि हृदयानि च। श्रोत्राश्रयसुखं गेयं तद् बभौ जनसंसदि॥1.4.34॥
इमौ मुनी पार्थिवलक्षणान्वितौ कुशीलवौ चैव महातपस्विनौ। ममापि तद् भूतिकरं प्रचक्षते महानुभावं चरितं निबोधत॥1.4.35॥
ततस्तु तौ रामवचःप्रचोदितावगायतां मार्गविधानसम्पदा। स चापि रामः परिषद्गतः शनैर्बुभूषयासक्तमना बभूव ॥1.4.36॥
ततस्तु तौ रामवचःप्रचोदितावगायतां मार्गविधानसम्पदा। स चापि रामः परिषद्गतः शनैर्बुभूषयासक्तमना बभूव ॥1.4.36॥
ततस्तु तौ रामवचःप्रचोदितावगायतां मार्गविधानसम्पदा। स चापि रामः परिषद्गतः शनैर्बुभूषयासक्तमना बभूव ॥1.4.36॥
सर्वा पूर्वमियं येषामासीत्कृत्स्ना वसुंधरा | प्रजापतिमुपादाय नृपाणां जयशालिनाम् ॥1.5.1॥
इक्ष्वाकूणामिदं तेषां राज्ञां वंशे महात्मनाम् | महदुत्पन्नमाख्यानं रामायणमिति श्रुतम् ॥1.5.3॥
सर्वा पूर्वमियं येषामासीत्कृत्स्ना वसुंधरा | प्रजापतिमुपादाय नृपाणां जयशालिनाम् ॥1.5.1॥
इक्ष्वाकूणामिदं तेषां राज्ञां वंशे महात्मनाम् | महदुत्पन्नमाख्यानं रामायणमिति श्रुतम् ॥1.5.3॥
येषां स सगरो नाम सागरो येन खानितः | षष्टिः पुत्रसहस्राणि यं यान्तं पर्यवारयन् ॥1.5.2॥
इक्ष्वाकूणामिदं तेषां राज्ञां वंशे महात्मनाम् | महदुत्पन्नमाख्यानं रामायणमिति श्रुतम् ॥1.5.3॥
येषां स सगरो नाम सागरो येन खानितः | षष्टिः पुत्रसहस्राणि यं यान्तं पर्यवारयन् ॥1.5.2॥
येषां स सगरो नाम सागरो येन खानितः | षष्टिः पुत्रसहस्राणि यं यान्तं पर्यवारयन् ॥1.5.2॥
येषां स सगरो नाम सागरो येन खानितः | षष्टिः पुत्रसहस्राणि यं यान्तं पर्यवारयन् ॥1.5.2॥
येषां स सगरो नाम सागरो येन खानितः | षष्टिः पुत्रसहस्राणि यं यान्तं पर्यवारयन् ॥1.5.2॥
इक्ष्वाकूणामिदं तेषां राज्ञां वंशे महात्मनाम् | महदुत्पन्नमाख्यानं रामायणमिति श्रुतम् ॥1.5.3॥
तदिदं वर्तयिष्यावः सर्वं निखिलमादितः। धर्मकामार्थसहितं श्रोतव्यमनसूयता॥1.5.4॥
तदिदं वर्तयिष्यावः सर्वं निखिलमादितः। धर्मकामार्थसहितं श्रोतव्यमनसूयता॥1.5.4॥
तदिदं वर्तयिष्यावः सर्वं निखिलमादितः। धर्मकामार्थसहितं श्रोतव्यमनसूयता॥1.5.4॥
कोशलो नाम मुदितः स्फीतो जनपदो महान्। निविष्टः सरयूतीरे प्रभूतधनधान्यवान्॥1.5.5॥
कोशलो नाम मुदितः स्फीतो जनपदो महान्। निविष्टः सरयूतीरे प्रभूतधनधान्यवान्॥1.5.5॥
कोशलो नाम मुदितः स्फीतो जनपदो महान्। निविष्टः सरयूतीरे प्रभूतधनधान्यवान्॥1.5.5॥
अयोध्या नाम नगरी तत्रासील्लोकविश्रुता। मनुना मानवेन्द्रेण या पुरी निर्मिता स्वयम्॥1.5.6॥
अयोध्या नाम नगरी तत्रासील्लोकविश्रुता। मनुना मानवेन्द्रेण या पुरी निर्मिता स्वयम्॥1.5.6॥
अयोध्या नाम नगरी तत्रासील्लोकविश्रुता। मनुना मानवेन्द्रेण या पुरी निर्मिता स्वयम्॥1.5.6॥
आयता दश च द्वे च योजनानि महापुरी। श्रीमती त्रीणि विस्तीर्णा सुविभक्तमहापथा॥1.5.7॥
आयता दश च द्वे च योजनानि महापुरी। श्रीमती त्रीणि विस्तीर्णा सुविभक्तमहापथा॥1.5.7॥
आयता दश च द्वे च योजनानि महापुरी। श्रीमती त्रीणि विस्तीर्णा सुविभक्तमहापथा॥1.5.7॥
राजमार्गेण महता सुविभक्तेन शोभिता। मुक्तपुष्पावकीर्णेन जलसिक्तेन नित्यशः॥1.5.8॥
राजमार्गेण महता सुविभक्तेन शोभिता। मुक्तपुष्पावकीर्णेन जलसिक्तेन नित्यशः॥1.5.8॥
तां तु राजा दशरथो महाराष्ट्रविवर्धनः। पुरीमावासयामास दिवि देवपतिर्यथा॥1.5.9॥
तादृशानां सहस्रैस्तामभिपूर्णां महारथैः । पुरीमावासयामास राजा दशरथस्तदा ॥1.5.22॥
तां तु राजा दशरथो महाराष्ट्रविवर्धनः। पुरीमावासयामास दिवि देवपतिर्यथा॥1.5.9॥
कपाटतोरणवतीं सुविभक्तान्तरापणाम्। सर्वयन्त्रायुधवतीमुषितां सर्वशिल्पिभिः॥1.5.10॥
कपाटतोरणवतीं सुविभक्तान्तरापणाम्। सर्वयन्त्रायुधवतीमुषितां सर्वशिल्पिभिः॥1.5.10॥
कपाटतोरणवतीं सुविभक्तान्तरापणाम्। सर्वयन्त्रायुधवतीमुषितां सर्वशिल्पिभिः॥1.5.10॥
सूतमागधसम्बाधां श्रीमतीमतुलप्रभाम्। उच्चाट्टालध्वजवतीं शतघ्नीशतसंकुलाम्॥1.5.11॥
सूतमागधसम्बाधां श्रीमतीमतुलप्रभाम्। उच्चाट्टालध्वजवतीं शतघ्नीशतसंकुलाम्॥1.5.11॥
सूतमागधसम्बाधां श्रीमतीमतुलप्रभाम्। उच्चाट्टालध्वजवतीं शतघ्नीशतसंकुलाम्॥1.5.11॥
वधूनाटकसंधैश्च संयुक्तां सर्वतः पुरीम्। उद्यानाम्रवणोपेतां महतीं सालमेखलाम्॥1.5.12॥
वधूनाटकसंधैश्च संयुक्तां सर्वतः पुरीम्। उद्यानाम्रवणोपेतां महतीं सालमेखलाम्॥1.5.12॥
दुर्गगम्भीरपरिखां दुर्गामन्यैर्दुरासदाम्। वाजिवारणसम्पूर्णां गोभिरुष्ट्रैः खरैस्तथा॥1.5.13॥
दुर्गगम्भीरपरिखां दुर्गामन्यैर्दुरासदाम्। वाजिवारणसम्पूर्णां गोभिरुष्ट्रैः खरैस्तथा॥1.5.13॥
दुर्गगम्भीरपरिखां दुर्गामन्यैर्दुरासदाम्। वाजिवारणसम्पूर्णां गोभिरुष्ट्रैः खरैस्तथा॥1.5.13॥
सामन्तराजसंधैश्च बलिकर्मभिरावृताम्। नानादेशनिवासैश्च वणिग्भिरुपशोभिताम्॥1.5.14॥
सामन्तराजसंधैश्च बलिकर्मभिरावृताम्। नानादेशनिवासैश्च वणिग्भिरुपशोभिताम्॥1.5.14॥
सामन्तराजसंधैश्च बलिकर्मभिरावृताम्। नानादेशनिवासैश्च वणिग्भिरुपशोभिताम्॥1.5.14॥
प्रासादै रत्नविकृतैः पर्वतैरिव शोभिताम्। कूटागारैश्च सम्पूर्णामिन्द्रस्येवामरावतीम्॥1.5.15॥
प्रासादै रत्नविकृतैः पर्वतैरिव शोभिताम्। कूटागारैश्च सम्पूर्णामिन्द्रस्येवामरावतीम्॥1.5.15॥
प्रासादै रत्नविकृतैः पर्वतैरिव शोभिताम्। कूटागारैश्च सम्पूर्णामिन्द्रस्येवामरावतीम्॥1.5.15॥
प्रासादै रत्नविकृतैः पर्वतैरिव शोभिताम्। कूटागारैश्च सम्पूर्णामिन्द्रस्येवामरावतीम्॥1.5.15॥
चित्रामष्टापदाकारां वरनारीगणायुताम्। सर्वरत्नसमाकीर्णां विमानगृहशोभिताम्॥1.5.16॥
चित्रामष्टापदाकारां वरनारीगणायुताम्। सर्वरत्नसमाकीर्णां विमानगृहशोभिताम्॥1.5.16॥
चित्रामष्टापदाकारां वरनारीगणायुताम्। सर्वरत्नसमाकीर्णां विमानगृहशोभिताम्॥1.5.16॥
गृहगाढामविच्छिद्रां समभूमौ निवेशिताम्। शालितण्डुलसम्पूर्णामिक्षुकाण्डरसोदकाम्॥1.5.17॥
गृहगाढामविच्छिद्रां समभूमौ निवेशिताम्। शालितण्डुलसम्पूर्णामिक्षुकाण्डरसोदकाम्॥1.5.17॥
गृहगाढामविच्छिद्रां समभूमौ निवेशिताम्। शालितण्डुलसम्पूर्णामिक्षुकाण्डरसोदकाम्॥1.5.17॥
गृहगाढामविच्छिद्रां समभूमौ निवेशिताम्। शालितण्डुलसम्पूर्णामिक्षुकाण्डरसोदकाम्॥1.5.17॥
दुन्दुभीभिर्मृदंगैश्च वीणाभिः पणवैस्तथा। नादितां भृशमत्यर्थं पृथिव्यां तामनुत्तमाम्॥1.5.18॥
दुन्दुभीभिर्मृदंगैश्च वीणाभिः पणवैस्तथा। नादितां भृशमत्यर्थं पृथिव्यां तामनुत्तमाम्॥1.5.18॥
विमानमिव सिद्धानां तपसाधिगतं दिवि। सुनिवेशितवेश्मान्तां नरोत्तमसमावृताम्॥1.5.19॥
विमानमिव सिद्धानां तपसाधिगतं दिवि। सुनिवेशितवेश्मान्तां नरोत्तमसमावृताम्॥1.5.19॥
विमानमिव सिद्धानां तपसाधिगतं दिवि। सुनिवेशितवेश्मान्तां नरोत्तमसमावृताम्॥1.5.19॥
ये च बाणैर्न विध्यन्ति विविक्तमपरापरम्। शब्दवेध्यं च विततं लघुहस्ता विशारदाः॥1.5.20॥
ये च बाणैर्न विध्यन्ति विविक्तमपरापरम्। शब्दवेध्यं च विततं लघुहस्ता विशारदाः॥1.5.20॥
ये च बाणैर्न विध्यन्ति विविक्तमपरापरम्। शब्दवेध्यं च विततं लघुहस्ता विशारदाः॥1.5.20॥
सिंहव्याघ्रवराहाणां मत्तानां नदतां वने। हन्तारो निशितैः शस्त्रैर्बलाद् बाहुबलैरपि॥1.5.21॥
सिंहव्याघ्रवराहाणां मत्तानां नदतां वने। हन्तारो निशितैः शस्त्रैर्बलाद् बाहुबलैरपि॥1.5.21॥
तादृशानां सहस्रैस्तामभिपूर्णां महारथैः । पुरीमावासयामास राजा दशरथस्तदा ॥1.5.22॥
तादृशानां सहस्रैस्तामभिपूर्णां महारथैः । पुरीमावासयामास राजा दशरथस्तदा ॥1.5.22॥
सिंहव्याघ्रवराहाणां मत्तानां नदतां वने। हन्तारो निशितैः शस्त्रैर्बलाद् बाहुबलैरपि॥1.5.21॥
तादृशानां सहस्रैस्तामभिपूर्णां महारथैः । पुरीमावासयामास राजा दशरथस्तदा ॥1.5.22॥
तादृशानां सहस्रैस्तामभिपूर्णां महारथैः । पुरीमावासयामास राजा दशरथस्तदा ॥1.5.22॥
तामग्निमद्भिर्गुणवद्भिरावृतां द्विजोत्तमैर्वेदषडंगपारगैः। सहस्रदैः सत्यरतैर्महात्मभिर्महर्षिकल्पैर्ऋषिभिश्च केवलैः॥1.5.23॥
तामग्निमद्भिर्गुणवद्भिरावृतां द्विजोत्तमैर्वेदषडंगपारगैः। सहस्रदैः सत्यरतैर्महात्मभिर्महर्षिकल्पैर्ऋषिभिश्च केवलैः॥1.5.23॥
तामग्निमद्भिर्गुणवद्भिरावृतां द्विजोत्तमैर्वेदषडंगपारगैः। सहस्रदैः सत्यरतैर्महात्मभिर्महर्षिकल्पैर्ऋषिभिश्च केवलैः॥1.5.23॥
तामग्निमद्भिर्गुणवद्भिरावृतां द्विजोत्तमैर्वेदषडंगपारगैः। सहस्रदैः सत्यरतैर्महात्मभिर्महर्षिकल्पैर्ऋषिभिश्च केवलैः॥1.5.23॥
तामग्निमद्भिर्गुणवद्भिरावृतां द्विजोत्तमैर्वेदषडंगपारगैः। सहस्रदैः सत्यरतैर्महात्मभिर्महर्षिकल्पैर्ऋषिभिश्च केवलैः॥1.5.23॥
तामग्निमद्भिर्गुणवद्भिरावृतां द्विजोत्तमैर्वेदषडंगपारगैः। सहस्रदैः सत्यरतैर्महात्मभिर्महर्षिकल्पैर्ऋषिभिश्च केवलैः॥1.5.23॥
तस्यां पुर्यामयोध्यायां वेदवित् सर्वसंग्रहः। दीर्घदर्शी महातेजाः पौरजानपदप्रियः॥1.6.1॥
यथा मनुर्महातेजा लोकस्य परिरक्षिता। तथा दशरथो राजा लोकस्य परिरक्षिता॥1.6.4॥
भद्रैर्मन्द्रैर्मृगैश्चैव भद्रमन्द्रमृगैस्तथा। भद्रमन्द्रैर्भद्रमृगैर्मृगमन्द्रैश्च सा पुरी॥1.6.25॥ नित्यमत्तैः सदा पूर्णा नागैरचलसंनिभैः। सा योजने द्वे च भूयः सत्यनामा प्रकाशते। यस्यां दशरथो राजा वसञ्जगदपालयत्॥1.6.26॥
इक्ष्वाकूणामतिरथो यज्वा धर्मपरो वशी। महर्षिकल्पो राजर्षिस्त्रिषु लोकेषु विश्रुतः॥1.6.2॥
यथा मनुर्महातेजा लोकस्य परिरक्षिता। तथा दशरथो राजा लोकस्य परिरक्षिता॥1.6.4॥
तस्यां पुर्यामयोध्यायां वेदवित् सर्वसंग्रहः। दीर्घदर्शी महातेजाः पौरजानपदप्रियः॥1.6.1॥
तस्यां पुर्यामयोध्यायां वेदवित् सर्वसंग्रहः। दीर्घदर्शी महातेजाः पौरजानपदप्रियः॥1.6.1॥
तस्यां पुर्यामयोध्यायां वेदवित् सर्वसंग्रहः। दीर्घदर्शी महातेजाः पौरजानपदप्रियः॥1.6.1॥
तस्यां पुर्यामयोध्यायां वेदवित् सर्वसंग्रहः। दीर्घदर्शी महातेजाः पौरजानपदप्रियः॥1.6.1॥
ततोऽब्रवीन्महातेजाः सुमन्त्रं मन्त्रिसत्तम। शीघ्रमानय मे सर्वान् गुरूंस्तान् सपुरोहितान्॥1.8.4॥
तां पुरीं स महातेजा राजा दशरथो महान्। शशास शमितामित्रो नक्षत्राणीव चन्द्रमाः॥1.6.27॥
इक्ष्वाकूणामतिरथो यज्वा धर्मपरो वशी। महर्षिकल्पो राजर्षिस्त्रिषु लोकेषु विश्रुतः॥1.6.2॥
इक्ष्वाकूणामतिरथो यज्वा धर्मपरो वशी। महर्षिकल्पो राजर्षिस्त्रिषु लोकेषु विश्रुतः॥1.6.2॥
इक्ष्वाकूणामतिरथो यज्वा धर्मपरो वशी। महर्षिकल्पो राजर्षिस्त्रिषु लोकेषु विश्रुतः॥1.6.2॥
स निश्चितां मतिं कृत्वा यष्टव्यमिति बुद्धिमान्। मन्त्रिभिः सह धर्मात्मा सर्वैरपि कृतात्मभिः॥1.8.3॥
इक्ष्वाकूणामतिरथो यज्वा धर्मपरो वशी। महर्षिकल्पो राजर्षिस्त्रिषु लोकेषु विश्रुतः॥1.6.2॥
इक्ष्वाकूणामतिरथो यज्वा धर्मपरो वशी। महर्षिकल्पो राजर्षिस्त्रिषु लोकेषु विश्रुतः॥1.6.2॥
विश्रुतस्त्रिषु लोकेषु
बलवान् निहतामित्रो मित्रवान् विजितेन्द्रियः। धनैश्च संचयैश्चान्यैः शक्रवैश्रवणोपमः॥1.6.3॥
बलवान् निहतामित्रो मित्रवान् विजितेन्द्रियः। धनैश्च संचयैश्चान्यैः शक्रवैश्रवणोपमः॥1.6.3॥
तां पुरीं स महातेजा राजा दशरथो महान्। शशास शमितामित्रो नक्षत्राणीव चन्द्रमाः॥1.6.27॥
बलवान् निहतामित्रो मित्रवान् विजितेन्द्रियः। धनैश्च संचयैश्चान्यैः शक्रवैश्रवणोपमः॥1.6.3॥
मित्रवान्नतसामन्तः
बलवान् निहतामित्रो मित्रवान् विजितेन्द्रियः। धनैश्च संचयैश्चान्यैः शक्रवैश्रवणोपमः॥1.6.3॥
तेन सत्याभिसंधेन त्रिवर्गमनुतिष्ठता। पालिता सा पुरी श्रेष्ठा इन्द्रेणेवामरावती॥1.6.5॥
सत्यसंगरः
इक्ष्वाकूणामतिरथो यज्वा धर्मपरो वशी। महर्षिकल्पो राजर्षिस्त्रिषु लोकेषु विश्रुतः॥1.6.2॥
इक्ष्वाकूणामतिरथो यज्वा धर्मपरो वशी। महर्षिकल्पो राजर्षिस्त्रिषु लोकेषु विश्रुतः॥1.6.2॥
तस्यां पुर्यामयोध्यायां वेदवित् सर्वसंग्रहः। दीर्घदर्शी महातेजाः पौरजानपदप्रियः॥1.6.1॥
यथा मनुर्महातेजा लोकस्य परिरक्षिता। तथा दशरथो राजा लोकस्य परिरक्षिता॥1.6.4॥
बलवान् निहतामित्रो मित्रवान् विजितेन्द्रियः। धनैश्च संचयैश्चान्यैः शक्रवैश्रवणोपमः॥1.6.3॥
बलवान् निहतामित्रो मित्रवान् विजितेन्द्रियः। धनैश्च संचयैश्चान्यैः शक्रवैश्रवणोपमः॥1.6.3॥
यथा मनुर्महातेजा लोकस्य परिरक्षिता। तथा दशरथो राजा लोकस्य परिरक्षिता॥1.6.4॥
सा तेनेक्ष्वाकुनाथेन पुरी सुपरिरक्षिता। यथा पुरस्तान्मनुना मानवेन्द्रेण धीमता॥1.6.20॥
तेन सत्याभिसंधेन त्रिवर्गमनुतिष्ठता। पालिता सा पुरी श्रेष्ठा इन्द्रेणेवामरावती॥1.6.5॥
सा तेनेक्ष्वाकुनाथेन पुरी सुपरिरक्षिता। यथा पुरस्तान्मनुना मानवेन्द्रेण धीमता॥1.6.20॥
तां पुरीं स महातेजा राजा दशरथो महान्। शशास शमितामित्रो नक्षत्राणीव चन्द्रमाः॥1.6.27॥
तां सत्यनामां दृढतोरणार्गलां गृहैर्विचित्रैरुपशोभितां शिवाम्। पुरीमयोध्यां नृसहस्रसंकुलां शशास वै शक्रसमो महीपतिः॥1.6.28॥
तेन सत्याभिसंधेन त्रिवर्गमनुतिष्ठता। पालिता सा पुरी श्रेष्ठा इन्द्रेणेवामरावती॥1.6.5॥
तेन सत्याभिसंधेन त्रिवर्गमनुतिष्ठता। पालिता सा पुरी श्रेष्ठा इन्द्रेणेवामरावती॥1.6.5॥
तस्मिन् पुरवरे हृष्टा धर्मात्मानो बहुश्रुताः। नरास्तुष्टा धनैः स्वैः स्वैरलुब्धाः सत्यवादिनः॥1.6.6॥
तस्मिन् पुरवरे हृष्टा धर्मात्मानो बहुश्रुताः। नरास्तुष्टा धनैः स्वैः स्वैरलुब्धाः सत्यवादिनः॥1.6.6॥
तस्मिन् पुरवरे हृष्टा धर्मात्मानो बहुश्रुताः। नरास्तुष्टा धनैः स्वैः स्वैरलुब्धाः सत्यवादिनः॥1.6.6॥
नाल्पसंनिचयः कश्चिदासीत् तस्मिन् पुरोत्तमे। कुटुम्बी यो ह्यसिद्धार्थोऽगवाश्वधनधान्यवान्॥1.6.7॥
नाल्पसंनिचयः कश्चिदासीत् तस्मिन् पुरोत्तमे। कुटुम्बी यो ह्यसिद्धार्थोऽगवाश्वधनधान्यवान्॥1.6.7॥
नाल्पसंनिचयः कश्चिदासीत् तस्मिन् पुरोत्तमे। कुटुम्बी यो ह्यसिद्धार्थोऽगवाश्वधनधान्यवान्॥1.6.7॥
कामी वा न कदर्यो वा नृशंसः पुरुषः क्वचित्। द्रष्टुं शक्यमयोध्यायां नाविद्वान् न च नास्तिकः॥1.6.8॥
सर्वे नराश्च नार्यश्च धर्मशीलाः सुसंयताः। मुदिताः शीलवृत्ताभ्यां महर्षय इवामलाः॥1.6.9॥
सर्वे नराश्च नार्यश्च धर्मशीलाः सुसंयताः। मुदिताः शीलवृत्ताभ्यां महर्षय इवामलाः॥1.6.9॥
नाकुण्डली नामुकुटी नास्रग्वी नाल्पभोगवान्। नामृष्टो न नलिप्तांगो नासुगन्धश्च विद्यते॥1.6.10॥
नाकुण्डली नामुकुटी नास्रग्वी नाल्पभोगवान्। नामृष्टो न नलिप्तांगो नासुगन्धश्च विद्यते॥1.6.10॥
नाकुण्डली नामुकुटी नास्रग्वी नाल्पभोगवान्। नामृष्टो न नलिप्तांगो नासुगन्धश्च विद्यते॥1.6.10॥
नामृष्टभोजी नादाता नाप्यनंगदनिष्कधृक्। नाहस्ताभरणो वापि दृश्यते नाप्यनात्मवान्॥1.6.11॥
नामृष्टभोजी नादाता नाप्यनंगदनिष्कधृक्। नाहस्ताभरणो वापि दृश्यते नाप्यनात्मवान्॥1.6.11॥
नानाहिताग्निर्नायज्वा न क्षुद्रो वा न तस्करः। कश्चिदासीदयोध्यायां न चावृत्तो न संकरः॥1.6.12॥
नानाहिताग्निर्नायज्वा न क्षुद्रो वा न तस्करः। कश्चिदासीदयोध्यायां न चावृत्तो न संकरः॥1.6.12॥
नानाहिताग्निर्नायज्वा न क्षुद्रो वा न तस्करः। कश्चिदासीदयोध्यायां न चावृत्तो न संकरः॥1.6.12॥
स्वकर्मनिरता नित्यं ब्राह्मणा विजितेन्द्रियाः। दानाध्ययनशीलाश्च संयताश्च प्रतिग्रहे ॥1.6.13॥
स्वकर्मनिरता नित्यं ब्राह्मणा विजितेन्द्रियाः। दानाध्ययनशीलाश्च संयताश्च प्रतिग्रहे ॥1.6.13॥
स्वकर्मनिरता नित्यं ब्राह्मणा विजितेन्द्रियाः। दानाध्ययनशीलाश्च संयताश्च प्रतिग्रहे ॥1.6.13॥
स्वकर्मनिरता नित्यं ब्राह्मणा विजितेन्द्रियाः। दानाध्ययनशीलाश्च संयताश्च प्रतिग्रहे ॥1.6.13॥
नास्तिको नानृती वापि न कश्चिदबहुश्रुतः। नासूयको न चाशक्तो नाविद्वान् विद्यते क्वचित्॥1.6.14॥
नास्तिको नानृती वापि न कश्चिदबहुश्रुतः। नासूयको न चाशक्तो नाविद्वान् विद्यते क्वचित्॥1.6.14॥
नाषडंगविदत्रास्ति नाव्रतो नासहस्रदः। न दीनः क्षिप्तचित्तो वा व्यथितो वापि कश्चन॥1.6.15॥
नाषडंगविदत्रास्ति नाव्रतो नासहस्रदः। न दीनः क्षिप्तचित्तो वा व्यथितो वापि कश्चन॥1.6.15॥
नाषडंगविदत्रास्ति नाव्रतो नासहस्रदः। न दीनः क्षिप्तचित्तो वा व्यथितो वापि कश्चन॥1.6.15॥
कश्चिन्नरो वा नारी वा नाश्रीमान् नाप्यरूपवान्। द्रष्टुं शक्यमयोध्यायां नापि राजन्यभक्तिमान्॥1.6.16॥
वर्णेष्वग्र्यचतुर्थेषु देवतातिथिपूजकाः। कृतज्ञाश्च वदान्याश्च शूरा विक्रमसंयुताः॥1.6.17॥
वर्णेष्वग्र्यचतुर्थेषु देवतातिथिपूजकाः। कृतज्ञाश्च वदान्याश्च शूरा विक्रमसंयुताः॥1.6.17॥
वर्णेष्वग्र्यचतुर्थेषु देवतातिथिपूजकाः। कृतज्ञाश्च वदान्याश्च शूरा विक्रमसंयुताः॥1.6.17॥
दीर्घायुषो नराः सर्वे धर्मं सत्यं च संश्रिताः। सहिताः पुत्रपौत्रैश्च नित्यं स्त्रीभिः पुरोत्तमे॥1.6.18॥
दीर्घायुषो नराः सर्वे धर्मं सत्यं च संश्रिताः। सहिताः पुत्रपौत्रैश्च नित्यं स्त्रीभिः पुरोत्तमे॥1.6.18॥
क्षत्रं ब्रह्ममुखं चासीद् वैश्याः क्षत्रमनुव्रताः। शूद्राः स्वकर्मनिरतास्त्रीन् वर्णानुपचारिणः॥1.6.19॥
क्षत्रं ब्रह्ममुखं चासीद् वैश्याः क्षत्रमनुव्रताः। शूद्राः स्वकर्मनिरतास्त्रीन् वर्णानुपचारिणः॥1.6.19॥
क्षत्रं ब्रह्ममुखं चासीद् वैश्याः क्षत्रमनुव्रताः। शूद्राः स्वकर्मनिरतास्त्रीन् वर्णानुपचारिणः॥1.6.19॥
क्षत्रं ब्रह्ममुखं चासीद् वैश्याः क्षत्रमनुव्रताः। शूद्राः स्वकर्मनिरतास्त्रीन् वर्णानुपचारिणः॥1.6.19॥
क्षत्रं ब्रह्ममुखं चासीद् वैश्याः क्षत्रमनुव्रताः। शूद्राः स्वकर्मनिरतास्त्रीन् वर्णानुपचारिणः॥1.6.19॥
क्षत्रं ब्रह्ममुखं चासीद् वैश्याः क्षत्रमनुव्रताः। शूद्राः स्वकर्मनिरतास्त्रीन् वर्णानुपचारिणः॥1.6.19॥
क्षत्रं ब्रह्ममुखं चासीद् वैश्याः क्षत्रमनुव्रताः। शूद्राः स्वकर्मनिरतास्त्रीन् वर्णानुपचारिणः॥1.6.19॥
क्षत्रं ब्रह्ममुखं चासीद् वैश्याः क्षत्रमनुव्रताः। शूद्राः स्वकर्मनिरतास्त्रीन् वर्णानुपचारिणः॥1.6.19॥
क्षत्रं ब्रह्ममुखं चासीद् वैश्याः क्षत्रमनुव्रताः। शूद्राः स्वकर्मनिरतास्त्रीन् वर्णानुपचारिणः॥1.6.19॥
सा तेनेक्ष्वाकुनाथेन पुरी सुपरिरक्षिता। यथा पुरस्तान्मनुना मानवेन्द्रेण धीमता॥1.6.20॥
सा तेनेक्ष्वाकुनाथेन पुरी सुपरिरक्षिता। यथा पुरस्तान्मनुना मानवेन्द्रेण धीमता॥1.6.20॥
योधानामग्निकल्पानां पेशलानाममर्षिणाम्। सम्पूर्णा कृतविद्यानां गुहा केसरिणामिव॥1.6.21॥
योधानामग्निकल्पानां पेशलानाममर्षिणाम्। सम्पूर्णा कृतविद्यानां गुहा केसरिणामिव॥1.6.21॥
योधानामग्निकल्पानां पेशलानाममर्षिणाम्। सम्पूर्णा कृतविद्यानां गुहा केसरिणामिव॥1.6.21॥
काम्बोजविषये जातैर्बाह्लीकैश्च हयोत्तमैः। वनायुजैर्नदीजैश्च पूर्णा हरिहयोत्तमैः॥1.6.22॥
काम्बोजविषये जातैर्बाह्लीकैश्च हयोत्तमैः। वनायुजैर्नदीजैश्च पूर्णा हरिहयोत्तमैः॥1.6.22॥
काम्बोजविषये जातैर्बाह्लीकैश्च हयोत्तमैः। वनायुजैर्नदीजैश्च पूर्णा हरिहयोत्तमैः॥1.6.22॥
काम्बोजविषये जातैर्बाह्लीकैश्च हयोत्तमैः। वनायुजैर्नदीजैश्च पूर्णा हरिहयोत्तमैः॥1.6.22॥
काम्बोजविषये जातैर्बाह्लीकैश्च हयोत्तमैः। वनायुजैर्नदीजैश्च पूर्णा हरिहयोत्तमैः॥1.6.22॥
विन्ध्यपर्वतजैर्मत्तैः पूर्णा हैमवतैरपि। मदान्वितैरतिबलैर्मातंगैः पर्वतोपमैः ॥1.6.23॥
विन्ध्यपर्वतजैर्मत्तैः पूर्णा हैमवतैरपि। मदान्वितैरतिबलैर्मातंगैः पर्वतोपमैः ॥1.6.23॥
विन्ध्यपर्वतजैर्मत्तैः पूर्णा हैमवतैरपि। मदान्वितैरतिबलैर्मातंगैः पर्वतोपमैः ॥1.6.23॥
विन्ध्यपर्वतजैर्मत्तैः पूर्णा हैमवतैरपि। मदान्वितैरतिबलैर्मातंगैः पर्वतोपमैः ॥1.6.23॥
ऐरावतकुलीनैश्च महापद्मकुलैस्तथा। अञ्जनादपि निष्क्रान्तैर्वामनादपि च द्विपैः ॥1.6.24॥
ऐरावतकुलीनैश्च महापद्मकुलैस्तथा। अञ्जनादपि निष्क्रान्तैर्वामनादपि च द्विपैः ॥1.6.24॥
ऐरावतकुलीनैश्च महापद्मकुलैस्तथा। अञ्जनादपि निष्क्रान्तैर्वामनादपि च द्विपैः ॥1.6.24॥
ऐरावतकुलीनैश्च महापद्मकुलैस्तथा। अञ्जनादपि निष्क्रान्तैर्वामनादपि च द्विपैः ॥1.6.24॥
भद्रैर्मन्द्रैर्मृगैश्चैव भद्रमन्द्रमृगैस्तथा। भद्रमन्द्रैर्भद्रमृगैर्मृगमन्द्रैश्च सा पुरी॥1.6.25॥ नित्यमत्तैः सदा पूर्णा नागैरचलसंनिभैः। सा योजने द्वे च भूयः सत्यनामा प्रकाशते। यस्यां दशरथो राजा वसञ्जगदपालयत्॥1.6.26॥
भद्रैर्मन्द्रैर्मृगैश्चैव भद्रमन्द्रमृगैस्तथा। भद्रमन्द्रैर्भद्रमृगैर्मृगमन्द्रैश्च सा पुरी॥1.6.25॥ नित्यमत्तैः सदा पूर्णा नागैरचलसंनिभैः। सा योजने द्वे च भूयः सत्यनामा प्रकाशते। यस्यां दशरथो राजा वसञ्जगदपालयत्॥1.6.26॥
भद्रैर्मन्द्रैर्मृगैश्चैव भद्रमन्द्रमृगैस्तथा। भद्रमन्द्रैर्भद्रमृगैर्मृगमन्द्रैश्च सा पुरी॥1.6.25॥ नित्यमत्तैः सदा पूर्णा नागैरचलसंनिभैः। सा योजने द्वे च भूयः सत्यनामा प्रकाशते। यस्यां दशरथो राजा वसञ्जगदपालयत्॥1.6.26॥
तां पुरीं स महातेजा राजा दशरथो महान्। शशास शमितामित्रो नक्षत्राणीव चन्द्रमाः॥1.6.27॥
तां पुरीं स महातेजा राजा दशरथो महान्। शशास शमितामित्रो नक्षत्राणीव चन्द्रमाः॥1.6.27॥
तां सत्यनामां दृढतोरणार्गलां गृहैर्विचित्रैरुपशोभितां शिवाम्। पुरीमयोध्यां नृसहस्रसंकुलां शशास वै शक्रसमो महीपतिः॥1.6.28॥
तां सत्यनामां दृढतोरणार्गलां गृहैर्विचित्रैरुपशोभितां शिवाम्। पुरीमयोध्यां नृसहस्रसंकुलां शशास वै शक्रसमो महीपतिः॥1.6.28॥
तां सत्यनामां दृढतोरणार्गलां गृहैर्विचित्रैरुपशोभितां शिवाम्। पुरीमयोध्यां नृसहस्रसंकुलां शशास वै शक्रसमो महीपतिः॥1.6.28॥
तां सत्यनामां दृढतोरणार्गलां गृहैर्विचित्रैरुपशोभितां शिवाम्। पुरीमयोध्यां नृसहस्रसंकुलां शशास वै शक्रसमो महीपतिः॥1.6.28॥
स शशास जगद् राजा दिवि देवपतिर्यथा
तस्यामात्या गुणैरासन्निक्ष्वाकोः सुमहात्मनः। मन्त्रज्ञाश्चेङ्गितज्ञाश्च नित्यं प्रियहिते रताः॥1.7.1॥ अष्टौ बभूवुर्वीरस्य तस्यामात्या यशस्विनः। शुचयश्चानुरक्ताश्च राजकृत्येषु नित्यशः॥1.7.2॥
तस्यामात्या गुणैरासन्निक्ष्वाकोः सुमहात्मनः। मन्त्रज्ञाश्चेङ्गितज्ञाश्च नित्यं प्रियहिते रताः॥1.7.1॥ अष्टौ बभूवुर्वीरस्य तस्यामात्या यशस्विनः। शुचयश्चानुरक्ताश्च राजकृत्येषु नित्यशः॥1.7.2॥
तस्यामात्या गुणैरासन्निक्ष्वाकोः सुमहात्मनः। मन्त्रज्ञाश्चेङ्गितज्ञाश्च नित्यं प्रियहिते रताः॥1.7.1॥ अष्टौ बभूवुर्वीरस्य तस्यामात्या यशस्विनः। शुचयश्चानुरक्ताश्च राजकृत्येषु नित्यशः॥1.7.2॥
तस्यामात्या गुणैरासन्निक्ष्वाकोः सुमहात्मनः। मन्त्रज्ञाश्चेङ्गितज्ञाश्च नित्यं प्रियहिते रताः॥1.7.1॥ अष्टौ बभूवुर्वीरस्य तस्यामात्या यशस्विनः। शुचयश्चानुरक्ताश्च राजकृत्येषु नित्यशः॥1.7.2॥
तस्यामात्या गुणैरासन्निक्ष्वाकोः सुमहात्मनः। मन्त्रज्ञाश्चेङ्गितज्ञाश्च नित्यं प्रियहिते रताः॥1.7.1॥ अष्टौ बभूवुर्वीरस्य तस्यामात्या यशस्विनः। शुचयश्चानुरक्ताश्च राजकृत्येषु नित्यशः॥1.7.2॥
धृष्टिर्जयन्तो विजयः सुराष्ट्रो राष्ट्रवर्धनः । अकोपो धर्मपालश्च सुमन्त्रश्चाष्टमोऽर्थवित्॥1.7.3॥ ।
धृष्टिर्जयन्तो विजयः सुराष्ट्रो राष्ट्रवर्धनः । अकोपो धर्मपालश्च सुमन्त्रश्चाष्टमोऽर्थवित्॥1.7.3॥ ।
धृष्टिर्जयन्तो विजयः सुराष्ट्रो राष्ट्रवर्धनः । अकोपो धर्मपालश्च सुमन्त्रश्चाष्टमोऽर्थवित्॥1.7.3॥ ।
धृष्टिर्जयन्तो विजयः सुराष्ट्रो राष्ट्रवर्धनः । अकोपो धर्मपालश्च सुमन्त्रश्चाष्टमोऽर्थवित्॥1.7.3॥ ।
धृष्टिर्जयन्तो विजयः सुराष्ट्रो राष्ट्रवर्धनः । अकोपो धर्मपालश्च सुमन्त्रश्चाष्टमोऽर्थवित्॥1.7.3॥ ।
धृष्टिर्जयन्तो विजयः सुराष्ट्रो राष्ट्रवर्धनः । अकोपो धर्मपालश्च सुमन्त्रश्चाष्टमोऽर्थवित्॥1.7.3॥ ।
धृष्टिर्जयन्तो विजयः सुराष्ट्रो राष्ट्रवर्धनः । अकोपो धर्मपालश्च सुमन्त्रश्चाष्टमोऽर्थवित्॥1.7.3॥ ।
धृष्टिर्जयन्तो विजयः सुराष्ट्रो राष्ट्रवर्धनः । अकोपो धर्मपालश्च सुमन्त्रश्चाष्टमोऽर्थवित्॥1.7.3॥ ।
धृष्टिर्जयन्तो विजयः सुराष्ट्रो राष्ट्रवर्धनः । अकोपो धर्मपालश्च सुमन्त्रश्चाष्टमोऽर्थवित्॥1.7.3॥ ।
धृष्टिर्जयन्तो विजयः सुराष्ट्रो राष्ट्रवर्धनः । अकोपो धर्मपालश्च सुमन्त्रश्चाष्टमोऽर्थवित्॥1.7.3॥ ।
ऋत्विजौ द्वावभिमतौ तस्यास्तामृषिसत्तमौ। वसिष्ठो वामदेवश्च मन्त्रिणश्च तथापरे॥1.7.4॥ सुयज्ञोऽप्यथ जाबालिः काश्यपोऽप्यथ गौतमः। मार्कण्डेयस्तु दीर्घायुस्तथा कात्यायनो द्विजः॥1.7.5॥
ऋत्विजौ द्वावभिमतौ तस्यास्तामृषिसत्तमौ। वसिष्ठो वामदेवश्च मन्त्रिणश्च तथापरे॥1.7.4॥ सुयज्ञोऽप्यथ जाबालिः काश्यपोऽप्यथ गौतमः। मार्कण्डेयस्तु दीर्घायुस्तथा कात्यायनो द्विजः॥1.7.5॥
ऋत्विजौ द्वावभिमतौ तस्यास्तामृषिसत्तमौ। वसिष्ठो वामदेवश्च मन्त्रिणश्च तथापरे॥1.7.4॥ सुयज्ञोऽप्यथ जाबालिः काश्यपोऽप्यथ गौतमः। मार्कण्डेयस्तु दीर्घायुस्तथा कात्यायनो द्विजः॥1.7.5॥
ऋत्विजौ द्वावभिमतौ तस्यास्तामृषिसत्तमौ। वसिष्ठो वामदेवश्च मन्त्रिणश्च तथापरे॥1.7.4॥ सुयज्ञोऽप्यथ जाबालिः काश्यपोऽप्यथ गौतमः। मार्कण्डेयस्तु दीर्घायुस्तथा कात्यायनो द्विजः॥1.7.5॥
सुयज्ञं वामदेवं च जाबालिमथ काश्यपम्। पुरोहितं वसिष्ठं च ये चाप्यन्ये द्विजोत्तमाः॥1.8.6॥ तान् पूजयित्वा धर्मात्मा राजा दशरथस्तदा। इदं धर्मार्थसहितं श्लक्ष्णं वचनमब्रवीत्॥1.8.7॥
ऋत्विजौ द्वावभिमतौ तस्यास्तामृषिसत्तमौ। वसिष्ठो वामदेवश्च मन्त्रिणश्च तथापरे॥1.7.4॥ सुयज्ञोऽप्यथ जाबालिः काश्यपोऽप्यथ गौतमः। मार्कण्डेयस्तु दीर्घायुस्तथा कात्यायनो द्विजः॥1.7.5॥
ऋत्विजौ द्वावभिमतौ तस्यास्तामृषिसत्तमौ। वसिष्ठो वामदेवश्च मन्त्रिणश्च तथापरे॥1.7.4॥ सुयज्ञोऽप्यथ जाबालिः काश्यपोऽप्यथ गौतमः। मार्कण्डेयस्तु दीर्घायुस्तथा कात्यायनो द्विजः॥1.7.5॥
ऋत्विजौ द्वावभिमतौ तस्यास्तामृषिसत्तमौ। वसिष्ठो वामदेवश्च मन्त्रिणश्च तथापरे॥1.7.4॥ सुयज्ञोऽप्यथ जाबालिः काश्यपोऽप्यथ गौतमः। मार्कण्डेयस्तु दीर्घायुस्तथा कात्यायनो द्विजः॥1.7.5॥
ऋत्विजौ द्वावभिमतौ तस्यास्तामृषिसत्तमौ। वसिष्ठो वामदेवश्च मन्त्रिणश्च तथापरे॥1.7.4॥ सुयज्ञोऽप्यथ जाबालिः काश्यपोऽप्यथ गौतमः। मार्कण्डेयस्तु दीर्घायुस्तथा कात्यायनो द्विजः॥1.7.5॥
ऋत्विजौ द्वावभिमतौ तस्यास्तामृषिसत्तमौ। वसिष्ठो वामदेवश्च मन्त्रिणश्च तथापरे॥1.7.4॥ सुयज्ञोऽप्यथ जाबालिः काश्यपोऽप्यथ गौतमः। मार्कण्डेयस्तु दीर्घायुस्तथा कात्यायनो द्विजः॥1.7.5॥
ऋत्विजौ द्वावभिमतौ तस्यास्तामृषिसत्तमौ। वसिष्ठो वामदेवश्च मन्त्रिणश्च तथापरे॥1.7.4॥ सुयज्ञोऽप्यथ जाबालिः काश्यपोऽप्यथ गौतमः। मार्कण्डेयस्तु दीर्घायुस्तथा कात्यायनो द्विजः॥1.7.5॥
ऋत्विजौ द्वावभिमतौ तस्यास्तामृषिसत्तमौ। वसिष्ठो वामदेवश्च मन्त्रिणश्च तथापरे॥1.7.4॥ सुयज्ञोऽप्यथ जाबालिः काश्यपोऽप्यथ गौतमः। मार्कण्डेयस्तु दीर्घायुस्तथा कात्यायनो द्विजः॥1.7.5॥
ऋत्विजौ द्वावभिमतौ तस्यास्तामृषिसत्तमौ। वसिष्ठो वामदेवश्च मन्त्रिणश्च तथापरे॥1.7.4॥ सुयज्ञोऽप्यथ जाबालिः काश्यपोऽप्यथ गौतमः। मार्कण्डेयस्तु दीर्घायुस्तथा कात्यायनो द्विजः॥1.7.5॥
ऋत्विजौ द्वावभिमतौ तस्यास्तामृषिसत्तमौ। वसिष्ठो वामदेवश्च मन्त्रिणश्च तथापरे॥1.7.4॥ सुयज्ञोऽप्यथ जाबालिः काश्यपोऽप्यथ गौतमः। मार्कण्डेयस्तु दीर्घायुस्तथा कात्यायनो द्विजः॥1.7.5॥
ऋत्विजौ द्वावभिमतौ तस्यास्तामृषिसत्तमौ। वसिष्ठो वामदेवश्च मन्त्रिणश्च तथापरे॥1.7.4॥ सुयज्ञोऽप्यथ जाबालिः काश्यपोऽप्यथ गौतमः। मार्कण्डेयस्तु दीर्घायुस्तथा कात्यायनो द्विजः॥1.7.5॥
एतैर्ब्रह्मर्षिभिर्नित्यमृत्विजस्तस्य पौर्वकाः। विद्याविनीता ह्रीमन्तः कुशला नियतेन्द्रियाः॥1.7.6॥ श्रीमन्तश्च महात्मानः शस्त्रज्ञा दृढविक्रमाः। कीर्तिमन्तः प्रणिहिता यथावचनकारिणः॥1.7.7॥ तेजःक्षमायशःप्राप्ताः स्मितपूर्वाभिभाषिणः। क्रोधात् कामार्थहेतोर्वा न ब्रूयुरनृतं वचः॥1.7.8॥
एतैर्ब्रह्मर्षिभिर्नित्यमृत्विजस्तस्य पौर्वकाः। विद्याविनीता ह्रीमन्तः कुशला नियतेन्द्रियाः॥1.7.6॥ श्रीमन्तश्च महात्मानः शस्त्रज्ञा दृढविक्रमाः। कीर्तिमन्तः प्रणिहिता यथावचनकारिणः॥1.7.7॥ तेजःक्षमायशःप्राप्ताः स्मितपूर्वाभिभाषिणः। क्रोधात् कामार्थहेतोर्वा न ब्रूयुरनृतं वचः॥1.7.8॥
एतैर्ब्रह्मर्षिभिर्नित्यमृत्विजस्तस्य पौर्वकाः। विद्याविनीता ह्रीमन्तः कुशला नियतेन्द्रियाः॥1.7.6॥ श्रीमन्तश्च महात्मानः शस्त्रज्ञा दृढविक्रमाः। कीर्तिमन्तः प्रणिहिता यथावचनकारिणः॥1.7.7॥ तेजःक्षमायशःप्राप्ताः स्मितपूर्वाभिभाषिणः। क्रोधात् कामार्थहेतोर्वा न ब्रूयुरनृतं वचः॥1.7.8॥
एतैर्ब्रह्मर्षिभिर्नित्यमृत्विजस्तस्य पौर्वकाः। विद्याविनीता ह्रीमन्तः कुशला नियतेन्द्रियाः॥1.7.6॥ श्रीमन्तश्च महात्मानः शस्त्रज्ञा दृढविक्रमाः। कीर्तिमन्तः प्रणिहिता यथावचनकारिणः॥1.7.7॥ तेजःक्षमायशःप्राप्ताः स्मितपूर्वाभिभाषिणः। क्रोधात् कामार्थहेतोर्वा न ब्रूयुरनृतं वचः॥1.7.8॥
एतैर्ब्रह्मर्षिभिर्नित्यमृत्विजस्तस्य पौर्वकाः। विद्याविनीता ह्रीमन्तः कुशला नियतेन्द्रियाः॥1.7.6॥ श्रीमन्तश्च महात्मानः शस्त्रज्ञा दृढविक्रमाः। कीर्तिमन्तः प्रणिहिता यथावचनकारिणः॥1.7.7॥ तेजःक्षमायशःप्राप्ताः स्मितपूर्वाभिभाषिणः। क्रोधात् कामार्थहेतोर्वा न ब्रूयुरनृतं वचः॥1.7.8॥
एतैर्ब्रह्मर्षिभिर्नित्यमृत्विजस्तस्य पौर्वकाः। विद्याविनीता ह्रीमन्तः कुशला नियतेन्द्रियाः॥1.7.6॥ श्रीमन्तश्च महात्मानः शस्त्रज्ञा दृढविक्रमाः। कीर्तिमन्तः प्रणिहिता यथावचनकारिणः॥1.7.7॥ तेजःक्षमायशःप्राप्ताः स्मितपूर्वाभिभाषिणः। क्रोधात् कामार्थहेतोर्वा न ब्रूयुरनृतं वचः॥1.7.8॥
तेषामविदितं किंचित् स्वेषु नास्ति परेषु वा। क्रियमाणं कृतं वापि चारेणापि चिकीर्षितम्॥1.7.9॥
कुशला व्यवहारेषु सौहृदेषु परीक्षिताः। प्राप्तकालं यथा दण्डं धारयेयुः सुतेष्वपि॥1.7.10॥
कुशला व्यवहारेषु सौहृदेषु परीक्षिताः। प्राप्तकालं यथा दण्डं धारयेयुः सुतेष्वपि॥1.7.10॥
कोशसंग्रहणे युक्ता बलस्य च परिग्रहे। अहितं चापि पुरुषं न हिंस्युरविदूषकम्॥1.7.11॥
कोशसंग्रहणे युक्ता बलस्य च परिग्रहे। अहितं चापि पुरुषं न हिंस्युरविदूषकम्॥1.7.11॥
वीराश्च नियतोत्साहा राजशास्त्रमनुष्ठिताः। शुचीनां रक्षितारश्च नित्यं विषयवासिनाम्॥1.7.12॥
वीराश्च नियतोत्साहा राजशास्त्रमनुष्ठिताः। शुचीनां रक्षितारश्च नित्यं विषयवासिनाम्॥1.7.12॥
ब्रह्मक्षत्रमहिंसन्तस्ते कोशं समपूरयन्। सुतीक्ष्णदण्डाः सम्प्रेक्ष्य पुरुषस्य बलाबलम्॥1.7.13॥
ब्रह्मक्षत्रमहिंसन्तस्ते कोशं समपूरयन्। सुतीक्ष्णदण्डाः सम्प्रेक्ष्य पुरुषस्य बलाबलम्॥1.7.13॥
शुचीनामेकबुद्धीनां सर्वेषां सम्प्रजानताम्। नासीत्पुरे वा राष्ट्रे वा मृषावादी नरः क्वचित्॥1.7.14॥ क्वचिन्न दुष्टस्तत्रासीत् परदाररतिर्नरः। प्रशान्तं सर्वमेवासीद् राष्ट्र पुरवरं च तत्॥1.7.15॥
शुचीनामेकबुद्धीनां सर्वेषां सम्प्रजानताम्। नासीत्पुरे वा राष्ट्रे वा मृषावादी नरः क्वचित्॥1.7.14॥ क्वचिन्न दुष्टस्तत्रासीत् परदाररतिर्नरः। प्रशान्तं सर्वमेवासीद् राष्ट्र पुरवरं च तत्॥1.7.15॥
शुचीनामेकबुद्धीनां सर्वेषां सम्प्रजानताम्। नासीत्पुरे वा राष्ट्रे वा मृषावादी नरः क्वचित्॥1.7.14॥ क्वचिन्न दुष्टस्तत्रासीत् परदाररतिर्नरः। प्रशान्तं सर्वमेवासीद् राष्ट्र पुरवरं च तत्॥1.7.15॥
शुचीनामेकबुद्धीनां सर्वेषां सम्प्रजानताम्। नासीत्पुरे वा राष्ट्रे वा मृषावादी नरः क्वचित्॥1.7.14॥ क्वचिन्न दुष्टस्तत्रासीत् परदाररतिर्नरः। प्रशान्तं सर्वमेवासीद् राष्ट्र पुरवरं च तत्॥1.7.15॥
सुवाससः सुवेषाश्च ते च सर्वे शुचिव्रताः। हितार्थाश्च नरेन्द्रस्य जाग्रतो नयचक्षुषा॥1.7.16॥
सुवाससः सुवेषाश्च ते च सर्वे शुचिव्रताः। हितार्थाश्च नरेन्द्रस्य जाग्रतो नयचक्षुषा॥1.7.16॥
गुरोर्गुणगृहीताश्च प्रख्याताश्च पराक्रमैः। विदेशेष्वपि विज्ञाताः सर्वतो बुद्धिनिश्चयाः॥1.7.17॥
गुरोर्गुणगृहीताश्च प्रख्याताश्च पराक्रमैः। विदेशेष्वपि विज्ञाताः सर्वतो बुद्धिनिश्चयाः॥1.7.17॥
गुरोर्गुणगृहीताश्च प्रख्याताश्च पराक्रमैः। विदेशेष्वपि विज्ञाताः सर्वतो बुद्धिनिश्चयाः॥1.7.17॥
अभितो गुणवन्तश्च न चासन् गुणवर्जिताः। संधिविग्रहतत्त्वज्ञाः प्रकृत्या सम्पदान्विताः॥1.7.18॥
अभितो गुणवन्तश्च न चासन् गुणवर्जिताः। संधिविग्रहतत्त्वज्ञाः प्रकृत्या सम्पदान्विताः॥1.7.18॥
मन्त्रसंवरणे शक्ताः शक्ताः सूक्ष्मासु बुद्धिषु। नीतिशास्त्रविशेषज्ञाः सततं प्रियवादिनः॥1.7.19॥
मन्त्रसंवरणे शक्ताः शक्ताः सूक्ष्मासु बुद्धिषु। नीतिशास्त्रविशेषज्ञाः सततं प्रियवादिनः॥1.7.19॥
ईदृशैस्तैरमात्यैश्च राजा दशरथोऽनघः। उपपन्नो गुणोपेतैरन्वशासद् वसुन्धराम्॥1.7.20॥
ईदृशैस्तैरमात्यैश्च राजा दशरथोऽनघः। उपपन्नो गुणोपेतैरन्वशासद् वसुन्धराम्॥1.7.20॥
तैर्मन्त्रिभिर्मन्त्रहिते निविष्टैर्वृतोऽनुरक्तैः कुशलैः समर्थैः । स पार्थिवो दीप्तिमवाप युक्तस्तेजोमयैर्गोभिरिवोदितोऽर्कः ॥1.7.24॥
ईदृशैस्तैरमात्यैश्च राजा दशरथोऽनघः। उपपन्नो गुणोपेतैरन्वशासद् वसुन्धराम्॥1.7.20॥
विश्रुतस्त्रिषु लोकेषु वदान्यः सत्यसंगरः। स तत्र पुरुषव्याघ्रः शशास पृथिवीमिमाम्॥1.7.22॥
नाध्यगच्छद्विशिष्टं वा तुल्यं वा शत्रुमात्मनः। मित्रवान्नतसामन्तः प्रतापहतकण्टकः। स शशास जगद् राजा दिवि देवपतिर्यथा॥1.7.23॥
अवेक्ष्यमाणश्चारेण प्रजा धर्मेण रक्षयन्। प्रजानां पालनं कुर्वन्नधर्मं परिवर्जयन्॥1.7.21॥
अवेक्ष्यमाणश्चारेण प्रजा धर्मेण रक्षयन्। प्रजानां पालनं कुर्वन्नधर्मं परिवर्जयन्॥1.7.21॥
अवेक्ष्यमाणश्चारेण प्रजा धर्मेण रक्षयन्। प्रजानां पालनं कुर्वन्नधर्मं परिवर्जयन्॥1.7.21॥
विश्रुतस्त्रिषु लोकेषु वदान्यः सत्यसंगरः। स तत्र पुरुषव्याघ्रः शशास पृथिवीमिमाम्॥1.7.22॥
विश्रुतस्त्रिषु लोकेषु वदान्यः सत्यसंगरः। स तत्र पुरुषव्याघ्रः शशास पृथिवीमिमाम्॥1.7.22॥
नाध्यगच्छद्विशिष्टं वा तुल्यं वा शत्रुमात्मनः। मित्रवान्नतसामन्तः प्रतापहतकण्टकः। स शशास जगद् राजा दिवि देवपतिर्यथा॥1.7.23॥
नाध्यगच्छद्विशिष्टं वा तुल्यं वा शत्रुमात्मनः। मित्रवान्नतसामन्तः प्रतापहतकण्टकः। स शशास जगद् राजा दिवि देवपतिर्यथा॥1.7.23॥
नाध्यगच्छद्विशिष्टं वा तुल्यं वा शत्रुमात्मनः। मित्रवान्नतसामन्तः प्रतापहतकण्टकः। स शशास जगद् राजा दिवि देवपतिर्यथा॥1.7.23॥
तैर्मन्त्रिभिर्मन्त्रहिते निविष्टैर्वृतोऽनुरक्तैः कुशलैः समर्थैः । स पार्थिवो दीप्तिमवाप युक्तस्तेजोमयैर्गोभिरिवोदितोऽर्कः ॥1.7.24॥
तैर्मन्त्रिभिर्मन्त्रहिते निविष्टैर्वृतोऽनुरक्तैः कुशलैः समर्थैः । स पार्थिवो दीप्तिमवाप युक्तस्तेजोमयैर्गोभिरिवोदितोऽर्कः ॥1.7.24॥
तस्य चैवंप्रभावस्य धर्मज्ञस्य महात्मनः। सुतार्थं तप्यमानस्य नासीद् वंशकरः सुतः॥1.8.1॥
तस्य चैवंप्रभावस्य धर्मज्ञस्य महात्मनः। सुतार्थं तप्यमानस्य नासीद् वंशकरः सुतः॥1.8.1॥
चिन्तयानस्य तस्यैवं बुद्धिरासीन्महात्मनः। सुतार्थं वाजिमेधेन किमर्थं न यजाम्यहम्॥1.8.2॥
मम लालप्यमानस्य सुतार्थं नास्ति वै सुखम्। तदर्थं हयमेधेन यक्ष्यामीति मतिर्मम॥1.8.8॥
स निश्चितां मतिं कृत्वा यष्टव्यमिति बुद्धिमान्। मन्त्रिभिः सह धर्मात्मा सर्वैरपि कृतात्मभिः॥1.8.3॥
स निश्चितां मतिं कृत्वा यष्टव्यमिति बुद्धिमान्। मन्त्रिभिः सह धर्मात्मा सर्वैरपि कृतात्मभिः॥1.8.3॥
इत्युक्त्वा नृपशार्दूलः सचिवान् समुपस्थितान्॥1.8.22b॥ विसर्जयित्वा स्वं वेश्म प्रविवेश महामतिः। ॥1.8.23a॥
ततोऽब्रवीन्महातेजाः सुमन्त्रं मन्त्रिसत्तम। शीघ्रमानय मे सर्वान् गुरूंस्तान् सपुरोहितान्॥1.8.4॥
ततोऽब्रवीन्महातेजाः सुमन्त्रं मन्त्रिसत्तम। शीघ्रमानय मे सर्वान् गुरूंस्तान् सपुरोहितान्॥1.8.4॥
ततः सुमन्त्रस्त्वरितं गत्वा त्वरितविक्रमः। समानयत् स तान् सर्वान् समस्तान् वेदपारगान्॥1.8.5॥
ततः सुमन्त्रस्त्वरितं गत्वा त्वरितविक्रमः। समानयत् स तान् सर्वान् समस्तान् वेदपारगान्॥1.8.5॥
ततः सुमन्त्रस्त्वरितं गत्वा त्वरितविक्रमः। समानयत् स तान् सर्वान् समस्तान् वेदपारगान्॥1.8.5॥
सुयज्ञं वामदेवं च जाबालिमथ काश्यपम्। पुरोहितं वसिष्ठं च ये चाप्यन्ये द्विजोत्तमाः॥1.8.6॥ तान् पूजयित्वा धर्मात्मा राजा दशरथस्तदा। इदं धर्मार्थसहितं श्लक्ष्णं वचनमब्रवीत्॥1.8.7॥
सुयज्ञं वामदेवं च जाबालिमथ काश्यपम्। पुरोहितं वसिष्ठं च ये चाप्यन्ये द्विजोत्तमाः॥1.8.6॥ तान् पूजयित्वा धर्मात्मा राजा दशरथस्तदा। इदं धर्मार्थसहितं श्लक्ष्णं वचनमब्रवीत्॥1.8.7॥
सुयज्ञं वामदेवं च जाबालिमथ काश्यपम्। पुरोहितं वसिष्ठं च ये चाप्यन्ये द्विजोत्तमाः॥1.8.6॥ तान् पूजयित्वा धर्मात्मा राजा दशरथस्तदा। इदं धर्मार्थसहितं श्लक्ष्णं वचनमब्रवीत्॥1.8.7॥
सुयज्ञं वामदेवं च जाबालिमथ काश्यपम्। पुरोहितं वसिष्ठं च ये चाप्यन्ये द्विजोत्तमाः॥1.8.6॥ तान् पूजयित्वा धर्मात्मा राजा दशरथस्तदा। इदं धर्मार्थसहितं श्लक्ष्णं वचनमब्रवीत्॥1.8.7॥
सुयज्ञं वामदेवं च जाबालिमथ काश्यपम्। पुरोहितं वसिष्ठं च ये चाप्यन्ये द्विजोत्तमाः॥1.8.6॥ तान् पूजयित्वा धर्मात्मा राजा दशरथस्तदा। इदं धर्मार्थसहितं श्लक्ष्णं वचनमब्रवीत्॥1.8.7॥
सुयज्ञं वामदेवं च जाबालिमथ काश्यपम्। पुरोहितं वसिष्ठं च ये चाप्यन्ये द्विजोत्तमाः॥1.8.6॥ तान् पूजयित्वा धर्मात्मा राजा दशरथस्तदा। इदं धर्मार्थसहितं श्लक्ष्णं वचनमब्रवीत्॥1.8.7॥
सुयज्ञं वामदेवं च जाबालिमथ काश्यपम्। पुरोहितं वसिष्ठं च ये चाप्यन्ये द्विजोत्तमाः॥1.8.6॥ तान् पूजयित्वा धर्मात्मा राजा दशरथस्तदा। इदं धर्मार्थसहितं श्लक्ष्णं वचनमब्रवीत्॥1.8.7॥
सुयज्ञं वामदेवं च जाबालिमथ काश्यपम्। पुरोहितं वसिष्ठं च ये चाप्यन्ये द्विजोत्तमाः॥1.8.6॥ तान् पूजयित्वा धर्मात्मा राजा दशरथस्तदा। इदं धर्मार्थसहितं श्लक्ष्णं वचनमब्रवीत्॥1.8.7॥
मम लालप्यमानस्य सुतार्थं नास्ति वै सुखम्। तदर्थं हयमेधेन यक्ष्यामीति मतिर्मम॥1.8.8॥
तदहं यष्टुमिच्छामि शास्त्रदृष्टेन कर्मणा। कथं प्राप्स्याम्यहं कामं बुद्धिरत्रविचिन्त्यताम्॥1.8.9॥
तदहं यष्टुमिच्छामि शास्त्रदृष्टेन कर्मणा। कथं प्राप्स्याम्यहं कामं बुद्धिरत्रविचिन्त्यताम्॥1.8.9॥
ततः साध्विति तद्वाक्यं ब्राह्मणाः प्रत्यपूजयन्। वसिष्ठप्रमुखाः सर्वे पार्थिवस्य मुखेरितम्॥1.8.10॥
ततः साध्विति तद्वाक्यं ब्राह्मणाः प्रत्यपूजयन्। वसिष्ठप्रमुखाः सर्वे पार्थिवस्य मुखेरितम्॥1.8.10॥
ऊचुश्च परमप्रीताः सर्वे दशरथं वचः। सम्भाराः सम्भ्रियन्तां ते तुरगश्च विमुच्यताम्॥1.8.11॥ सरय्वाश्चोत्तरे तीरे यज्ञभूमिर्विधीयताम्। सर्वथा प्राप्स्यसे पुत्रानभिप्रेतांश्च पार्थिव॥1.8.12॥ यस्य ते धार्मिकी बुद्धिरियं पुत्रार्थमागता ॥1.8.13a॥
ऊचुश्च परमप्रीताः सर्वे दशरथं वचः। सम्भाराः सम्भ्रियन्तां ते तुरगश्च विमुच्यताम्॥1.8.11॥ सरय्वाश्चोत्तरे तीरे यज्ञभूमिर्विधीयताम्। सर्वथा प्राप्स्यसे पुत्रानभिप्रेतांश्च पार्थिव॥1.8.12॥ यस्य ते धार्मिकी बुद्धिरियं पुत्रार्थमागता ॥1.8.13a॥
ततस्तुष्टोऽभवद् राजा श्रुत्वैतद् द्विजभाषितम्॥1.8.13b॥ अमात्यानब्रवीद् राजा हर्षव्याकुललोचनः। सम्भाराः सम्भ्रियन्तां मे गुरूणां वचनादिह ॥1.8.14॥ समर्थाधिष्ठितश्चाश्वः सोपाध्यायो विमुच्यताम्। सरय्वाश्चोत्तरे तीरे यज्ञभूमिर्विधीयताम्॥1.8.15॥ शान्तयश्चापि वर्धन्तां यथाकल्पं यथाविधि। शक्यः प्राप्तुमयं यज्ञः सर्वेणापि महीक्षिता॥1.8.16॥ नापराधो भवेत् कष्टो यद्यस्मिन् क्रतुसत्तमे। छिद्रं हि मृगयन्ते स्म विद्वांसो ब्रह्मराक्षसाः॥1.8.17॥
ऊचुश्च परमप्रीताः सर्वे दशरथं वचः। सम्भाराः सम्भ्रियन्तां ते तुरगश्च विमुच्यताम्॥1.8.11॥ सरय्वाश्चोत्तरे तीरे यज्ञभूमिर्विधीयताम्। सर्वथा प्राप्स्यसे पुत्रानभिप्रेतांश्च पार्थिव॥1.8.12॥ यस्य ते धार्मिकी बुद्धिरियं पुत्रार्थमागता ॥1.8.13a॥
ऊचुश्च परमप्रीताः सर्वे दशरथं वचः। सम्भाराः सम्भ्रियन्तां ते तुरगश्च विमुच्यताम्॥1.8.11॥ सरय्वाश्चोत्तरे तीरे यज्ञभूमिर्विधीयताम्। सर्वथा प्राप्स्यसे पुत्रानभिप्रेतांश्च पार्थिव॥1.8.12॥ यस्य ते धार्मिकी बुद्धिरियं पुत्रार्थमागता ॥1.8.13a॥
ततस्तुष्टोऽभवद् राजा श्रुत्वैतद् द्विजभाषितम्॥1.8.13b॥ अमात्यानब्रवीद् राजा हर्षव्याकुललोचनः। सम्भाराः सम्भ्रियन्तां मे गुरूणां वचनादिह ॥1.8.14॥ समर्थाधिष्ठितश्चाश्वः सोपाध्यायो विमुच्यताम्। सरय्वाश्चोत्तरे तीरे यज्ञभूमिर्विधीयताम्॥1.8.15॥ शान्तयश्चापि वर्धन्तां यथाकल्पं यथाविधि। शक्यः प्राप्तुमयं यज्ञः सर्वेणापि महीक्षिता॥1.8.16॥ नापराधो भवेत् कष्टो यद्यस्मिन् क्रतुसत्तमे। छिद्रं हि मृगयन्ते स्म विद्वांसो ब्रह्मराक्षसाः॥1.8.17॥
ततस्तुष्टोऽभवद् राजा श्रुत्वैतद् द्विजभाषितम्॥1.8.13b॥ अमात्यानब्रवीद् राजा हर्षव्याकुललोचनः। सम्भाराः सम्भ्रियन्तां मे गुरूणां वचनादिह ॥1.8.14॥ समर्थाधिष्ठितश्चाश्वः सोपाध्यायो विमुच्यताम्। सरय्वाश्चोत्तरे तीरे यज्ञभूमिर्विधीयताम्॥1.8.15॥ शान्तयश्चापि वर्धन्तां यथाकल्पं यथाविधि। शक्यः प्राप्तुमयं यज्ञः सर्वेणापि महीक्षिता॥1.8.16॥ नापराधो भवेत् कष्टो यद्यस्मिन् क्रतुसत्तमे। छिद्रं हि मृगयन्ते स्म विद्वांसो ब्रह्मराक्षसाः॥1.8.17॥
ततस्तुष्टोऽभवद् राजा श्रुत्वैतद् द्विजभाषितम्॥1.8.13b॥ अमात्यानब्रवीद् राजा हर्षव्याकुललोचनः। सम्भाराः सम्भ्रियन्तां मे गुरूणां वचनादिह ॥1.8.14॥ समर्थाधिष्ठितश्चाश्वः सोपाध्यायो विमुच्यताम्। सरय्वाश्चोत्तरे तीरे यज्ञभूमिर्विधीयताम्॥1.8.15॥ शान्तयश्चापि वर्धन्तां यथाकल्पं यथाविधि। शक्यः प्राप्तुमयं यज्ञः सर्वेणापि महीक्षिता॥1.8.16॥ नापराधो भवेत् कष्टो यद्यस्मिन् क्रतुसत्तमे। छिद्रं हि मृगयन्ते स्म विद्वांसो ब्रह्मराक्षसाः॥1.8.17॥
ततस्तुष्टोऽभवद् राजा श्रुत्वैतद् द्विजभाषितम्॥1.8.13b॥ अमात्यानब्रवीद् राजा हर्षव्याकुललोचनः। सम्भाराः सम्भ्रियन्तां मे गुरूणां वचनादिह ॥1.8.14॥ समर्थाधिष्ठितश्चाश्वः सोपाध्यायो विमुच्यताम्। सरय्वाश्चोत्तरे तीरे यज्ञभूमिर्विधीयताम्॥1.8.15॥ शान्तयश्चापि वर्धन्तां यथाकल्पं यथाविधि। शक्यः प्राप्तुमयं यज्ञः सर्वेणापि महीक्षिता॥1.8.16॥ नापराधो भवेत् कष्टो यद्यस्मिन् क्रतुसत्तमे। छिद्रं हि मृगयन्ते स्म विद्वांसो ब्रह्मराक्षसाः॥1.8.17॥
ततस्तुष्टोऽभवद् राजा श्रुत्वैतद् द्विजभाषितम्॥1.8.13b॥ अमात्यानब्रवीद् राजा हर्षव्याकुललोचनः। सम्भाराः सम्भ्रियन्तां मे गुरूणां वचनादिह ॥1.8.14॥ समर्थाधिष्ठितश्चाश्वः सोपाध्यायो विमुच्यताम्। सरय्वाश्चोत्तरे तीरे यज्ञभूमिर्विधीयताम्॥1.8.15॥ शान्तयश्चापि वर्धन्तां यथाकल्पं यथाविधि। शक्यः प्राप्तुमयं यज्ञः सर्वेणापि महीक्षिता॥1.8.16॥ नापराधो भवेत् कष्टो यद्यस्मिन् क्रतुसत्तमे। छिद्रं हि मृगयन्ते स्म विद्वांसो ब्रह्मराक्षसाः॥1.8.17॥
ततस्तुष्टोऽभवद् राजा श्रुत्वैतद् द्विजभाषितम्॥1.8.13b॥ अमात्यानब्रवीद् राजा हर्षव्याकुललोचनः। सम्भाराः सम्भ्रियन्तां मे गुरूणां वचनादिह ॥1.8.14॥ समर्थाधिष्ठितश्चाश्वः सोपाध्यायो विमुच्यताम्। सरय्वाश्चोत्तरे तीरे यज्ञभूमिर्विधीयताम्॥1.8.15॥ शान्तयश्चापि वर्धन्तां यथाकल्पं यथाविधि। शक्यः प्राप्तुमयं यज्ञः सर्वेणापि महीक्षिता॥1.8.16॥ नापराधो भवेत् कष्टो यद्यस्मिन् क्रतुसत्तमे। छिद्रं हि मृगयन्ते स्म विद्वांसो ब्रह्मराक्षसाः॥1.8.17॥
ततस्तुष्टोऽभवद् राजा श्रुत्वैतद् द्विजभाषितम्॥1.8.13b॥ अमात्यानब्रवीद् राजा हर्षव्याकुललोचनः। सम्भाराः सम्भ्रियन्तां मे गुरूणां वचनादिह ॥1.8.14॥ समर्थाधिष्ठितश्चाश्वः सोपाध्यायो विमुच्यताम्। सरय्वाश्चोत्तरे तीरे यज्ञभूमिर्विधीयताम्॥1.8.15॥ शान्तयश्चापि वर्धन्तां यथाकल्पं यथाविधि। शक्यः प्राप्तुमयं यज्ञः सर्वेणापि महीक्षिता॥1.8.16॥ नापराधो भवेत् कष्टो यद्यस्मिन् क्रतुसत्तमे। छिद्रं हि मृगयन्ते स्म विद्वांसो ब्रह्मराक्षसाः॥1.8.17॥
विधिहीनस्य यज्ञस्य सद्यः कर्ता विनश्यति। तद्यथा विधिपूर्वं मे क्रतुरेष समाप्यते॥1.8.18॥ तथा विधानं क्रियतां समर्थाः साधनेष्विति। ॥1.8.19a॥
विधिहीनस्य यज्ञस्य सद्यः कर्ता विनश्यति। तद्यथा विधिपूर्वं मे क्रतुरेष समाप्यते॥1.8.18॥ तथा विधानं क्रियतां समर्थाः साधनेष्विति। ॥1.8.19a॥
विसर्जयित्वा तान् विप्रान् सचिवानिदमब्रवीत्॥1.8.21b॥ ऋत्विग्भिरुपसंदिष्टो यथावत् क्रतुराप्यताम्। ॥1.8.22a॥
विधिहीनस्य यज्ञस्य सद्यः कर्ता विनश्यति। तद्यथा विधिपूर्वं मे क्रतुरेष समाप्यते॥1.8.18॥ तथा विधानं क्रियतां समर्थाः साधनेष्विति। ॥1.8.19a॥
तथेति चाब्रुवन् सर्वे मन्त्रिणः प्रतिपूजिताः ॥1.8.19b॥ पार्थिवेन्द्रस्य तद् वाक्यं यथापूर्वं निशम्य ते। ॥1.8.20a॥
तथा द्विजास्ते धर्मज्ञा वर्धयन्तो नृपोत्तमम्॥1.8.20b॥ अनुज्ञातास्ततः सर्वे पुनर्जग्मुर्यथागतम्। ॥1.8.21a॥
तथा द्विजास्ते धर्मज्ञा वर्धयन्तो नृपोत्तमम्॥1.8.20b॥ अनुज्ञातास्ततः सर्वे पुनर्जग्मुर्यथागतम्। ॥1.8.21a॥
तथा द्विजास्ते धर्मज्ञा वर्धयन्तो नृपोत्तमम्॥1.8.20b॥ अनुज्ञातास्ततः सर्वे पुनर्जग्मुर्यथागतम्। ॥1.8.21a॥
विसर्जयित्वा तान् विप्रान् सचिवानिदमब्रवीत्॥1.8.21b॥ ऋत्विग्भिरुपसंदिष्टो यथावत् क्रतुराप्यताम्। ॥1.8.22a॥
इत्युक्त्वा नृपशार्दूलः सचिवान् समुपस्थितान्॥1.8.22b॥ विसर्जयित्वा स्वं वेश्म प्रविवेश महामतिः। ॥1.8.23a॥
इत्युक्त्वा नृपशार्दूलः सचिवान् समुपस्थितान्॥1.8.22b॥ विसर्जयित्वा स्वं वेश्म प्रविवेश महामतिः। ॥1.8.23a॥
ततः स गत्वा ताः पत्नीर्नरेन्द्रो हृदयंगमाः॥1.8.23b॥ उवाच दीक्षां विशत यक्ष्येऽहं सुतकारणात्। ॥1.8.24a॥
ततः स गत्वा ताः पत्नीर्नरेन्द्रो हृदयंगमाः॥1.8.23b॥ उवाच दीक्षां विशत यक्ष्येऽहं सुतकारणात्। ॥1.8.24a॥
ततः स गत्वा ताः पत्नीर्नरेन्द्रो हृदयंगमाः॥1.8.23b॥ उवाच दीक्षां विशत यक्ष्येऽहं सुतकारणात्। ॥1.8.24a॥
ततः स गत्वा ताः पत्नीर्नरेन्द्रो हृदयंगमाः॥1.8.23b॥ उवाच दीक्षां विशत यक्ष्येऽहं सुतकारणात्। ॥1.8.24a॥
ततः स गत्वा ताः पत्नीर्नरेन्द्रो हृदयंगमाः॥1.8.23b॥ उवाच दीक्षां विशत यक्ष्येऽहं सुतकारणात्। ॥1.8.24a॥
तासां तेनातिकान्तेन वचनेन सुवर्चसाम्। मुखपद्मान्यशोभन्त पद्मानीव हिमात्यये॥1.8.24॥
एतच्छ्रुत्वा रहः सूतो राजानमिदमब्रवीत्। श्रूयतां तत् पुरावृत्तं पुराणे च मया श्रुतम्॥1.9.1॥
एतच्छ्रुत्वा रहः सूतो राजानमिदमब्रवीत्। श्रूयतां तत् पुरावृत्तं पुराणे च मया श्रुतम्॥1.9.1॥
ऋत्विग्भिरुपदिष्टोऽयं पुरावृत्तो मया श्रुतः। सनत्कुमारो भगवान् पूर्वं कथितवान् कथाम्॥1.9.2॥ ऋषीणां संनिधौ राजंस्तव पुत्रागमं प्रति। ॥1.9.3a॥
एवं स देवप्रवरः पूर्वं कथितवान् कथाम्। सनत्कुमारो भगवान् पुरा देवयुगे प्रभुः॥1.11.11॥
ऋत्विग्भिरुपदिष्टोऽयं पुरावृत्तो मया श्रुतः। सनत्कुमारो भगवान् पूर्वं कथितवान् कथाम्॥1.9.2॥ ऋषीणां संनिधौ राजंस्तव पुत्रागमं प्रति। ॥1.9.3a॥
काश्यपस्य च पुत्रोऽस्ति विभाण्डक इति श्रुतः॥1.9.3b॥ ऋष्यशृंग इति ख्यातस्तस्य पुत्रो भविष्यति। स वने नित्यसंवृद्धो मुनिर्वनचरः सदा॥1.9.4॥
काश्यपस्य च पुत्रोऽस्ति विभाण्डक इति श्रुतः॥1.9.3b॥ ऋष्यशृंग इति ख्यातस्तस्य पुत्रो भविष्यति। स वने नित्यसंवृद्धो मुनिर्वनचरः सदा॥1.9.4॥
विभाण्डकसुतं राजन् सर्वोपायैरिहानय॥1.9.12b॥ आनाय्य तु महीपाल ऋष्यश्रृंगं सुसत्कृतम्। विभाण्डकसुतं राजन् ब्राह्मणं वेदपारगम्। प्रयच्छ कन्यां शान्तां वै विधिना सुसमाहितः॥1.9.13॥
ततः कदाचित् तं देशमाजगाम यदृच्छया। विभाण्डकसुतस्तत्र ताश्चापश्यद् वरांगनाः॥1.10.10॥
काश्यपस्य च पुत्रोऽस्ति विभाण्डक इति श्रुतः॥1.9.3b॥ ऋष्यशृंग इति ख्यातस्तस्य पुत्रो भविष्यति। स वने नित्यसंवृद्धो मुनिर्वनचरः सदा॥1.9.4॥
नान्यं जानाति विप्रेन्द्रो नित्यं पित्रनुवर्तनात्। द्वैविध्यं ब्रह्मचर्यस्य भविष्यति महात्मनः ॥1.9.5॥ लोकेषु प्रथितं राजन् विप्रैश्च कथितं सदा। ॥1.9.6a॥
नान्यं जानाति विप्रेन्द्रो नित्यं पित्रनुवर्तनात्। द्वैविध्यं ब्रह्मचर्यस्य भविष्यति महात्मनः ॥1.9.5॥ लोकेषु प्रथितं राजन् विप्रैश्च कथितं सदा। ॥1.9.6a॥
नान्यं जानाति विप्रेन्द्रो नित्यं पित्रनुवर्तनात्। द्वैविध्यं ब्रह्मचर्यस्य भविष्यति महात्मनः ॥1.9.5॥ लोकेषु प्रथितं राजन् विप्रैश्च कथितं सदा। ॥1.9.6a॥
तस्यैवं वर्तमानस्य कालः समभिवर्तत॥1.9.6b॥ अग्निं शुश्रूषमाणस्य पितरं च यशस्विनम्। ॥1.9.7a॥
तस्यैवं वर्तमानस्य कालः समभिवर्तत॥1.9.6b॥ अग्निं शुश्रूषमाणस्य पितरं च यशस्विनम्। ॥1.9.7a॥
एतस्मिन्नेव काले तु रोमपादः प्रतापवान्॥1.9.7b॥ अंगेषु प्रथितो राजा भविष्यति महाबलः। तस्य व्यतिक्रमाद् राज्ञो भविष्यति सुदारुणा॥1.9.8॥ अनावृष्टिः सुघोरा वै सर्वलोकभयावहा। ॥1.9.9a॥
एतस्मिन्नेव काले तु रोमपादः प्रतापवान्॥1.9.7b॥ अंगेषु प्रथितो राजा भविष्यति महाबलः। तस्य व्यतिक्रमाद् राज्ञो भविष्यति सुदारुणा॥1.9.8॥ अनावृष्टिः सुघोरा वै सर्वलोकभयावहा। ॥1.9.9a॥
एतस्मिन्नेव काले तु रोमपादः प्रतापवान्॥1.9.7b॥ अंगेषु प्रथितो राजा भविष्यति महाबलः। तस्य व्यतिक्रमाद् राज्ञो भविष्यति सुदारुणा॥1.9.8॥ अनावृष्टिः सुघोरा वै सर्वलोकभयावहा। ॥1.9.9a॥
अनावृष्ट्यां तु वृत्तायां राजा दुःखसमन्वितः॥1.9.9b॥ ब्राह्मणाञ्छ्रुतसंवृद्धान् समानीय प्रवक्ष्यति। भवन्तः श्रुतकर्माणो लोकचारित्रवेदिनः॥1.9.10॥ समादिशन्तु नियमं प्रायश्चित्तं यथा भवेत्। ॥1.9.11a॥
अनावृष्ट्यां तु वृत्तायां राजा दुःखसमन्वितः॥1.9.9b॥ ब्राह्मणाञ्छ्रुतसंवृद्धान् समानीय प्रवक्ष्यति। भवन्तः श्रुतकर्माणो लोकचारित्रवेदिनः॥1.9.10॥ समादिशन्तु नियमं प्रायश्चित्तं यथा भवेत्। ॥1.9.11a॥
अनावृष्ट्यां तु वृत्तायां राजा दुःखसमन्वितः॥1.9.9b॥ ब्राह्मणाञ्छ्रुतसंवृद्धान् समानीय प्रवक्ष्यति। भवन्तः श्रुतकर्माणो लोकचारित्रवेदिनः॥1.9.10॥ समादिशन्तु नियमं प्रायश्चित्तं यथा भवेत्। ॥1.9.11a॥
अनावृष्ट्यां तु वृत्तायां राजा दुःखसमन्वितः॥1.9.9b॥ ब्राह्मणाञ्छ्रुतसंवृद्धान् समानीय प्रवक्ष्यति। भवन्तः श्रुतकर्माणो लोकचारित्रवेदिनः॥1.9.10॥ समादिशन्तु नियमं प्रायश्चित्तं यथा भवेत्। ॥1.9.11a॥
इत्युक्तास्ते ततो राज्ञा सर्वे ब्राह्मणसत्तमाः॥1.9.11b॥ वक्ष्यन्ति ते महीपालं ब्राह्मणा वेदपारगाः। ॥1.9.12a॥
विभाण्डकसुतं राजन् सर्वोपायैरिहानय॥1.9.12b॥ आनाय्य तु महीपाल ऋष्यश्रृंगं सुसत्कृतम्। विभाण्डकसुतं राजन् ब्राह्मणं वेदपारगम्। प्रयच्छ कन्यां शान्तां वै विधिना सुसमाहितः॥1.9.13॥
विभाण्डकसुतं राजन् सर्वोपायैरिहानय॥1.9.12b॥ आनाय्य तु महीपाल ऋष्यश्रृंगं सुसत्कृतम्। विभाण्डकसुतं राजन् ब्राह्मणं वेदपारगम्। प्रयच्छ कन्यां शान्तां वै विधिना सुसमाहितः॥1.9.13॥
विभाण्डकसुतं राजन् सर्वोपायैरिहानय॥1.9.12b॥ आनाय्य तु महीपाल ऋष्यश्रृंगं सुसत्कृतम्। विभाण्डकसुतं राजन् ब्राह्मणं वेदपारगम्। प्रयच्छ कन्यां शान्तां वै विधिना सुसमाहितः॥1.9.13॥
तेषां तु वचनं श्रुत्वा राजा चिन्तां प्रपत्स्यते। केनोपायेन वै शक्यमिहानेतुं स वीर्यवान्॥1.9.14॥
ततो राजा विनिश्चित्य सह मन्त्रिभिरात्मवान्। पुरोहितममात्यांश्च प्रेषयिष्यति सत्कृतान्॥1.9.15॥
ते तु राज्ञो वचः श्रुत्वा व्यथिता विनताननाः। न गच्छेम ऋषेर्भीता अनुनेष्यन्ति तं नृपम्॥1.9.16॥
वक्ष्यन्ति चिन्तयित्वा ते तस्योपायांश्च तान् क्षमान्। आनेष्यामो वयं विप्रं न च दोषो भविष्यति॥1.9.17॥
एवमंगाधिपेनैव गणिकाभिर्ऋषेः सुतः। आनीतोऽवर्षयद् देवः शान्ता चास्मै प्रदीयते॥1.9.18॥
श्रुत्वा तु वचनं तासां सर्वासां हृदयंगमम्। गमनाय मतिं चक्रे तं च निन्युस्तथा स्त्रियः॥1.10.28॥
एवमंगाधिपेनैव गणिकाभिर्ऋषेः सुतः। आनीतोऽवर्षयद् देवः शान्ता चास्मै प्रदीयते॥1.9.18॥
एवमंगाधिपेनैव गणिकाभिर्ऋषेः सुतः। आनीतोऽवर्षयद् देवः शान्ता चास्मै प्रदीयते॥1.9.18॥
तत्र चानीयमाने तु विप्रे तस्मिन् महात्मनि। ववर्ष सहसा देवो जगत् प्रह्लादयंस्तदा ॥1.10.29॥
एवमंगाधिपेनैव गणिकाभिर्ऋषेः सुतः। आनीतोऽवर्षयद् देवः शान्ता चास्मै प्रदीयते॥1.9.18॥
अन्तःपुरं प्रवेश्यास्मै कन्यां दत्त्वा यथाविधि। शान्तां शान्तेन मनसा राजा हर्षमवाप सः॥1.10.32॥
एवं स न्यवसत् तत्र सर्वकामैः सुपूजितः। ऋष्यशृंगो महातेजाः शान्तया सह भार्यया॥1.10.33॥
स नृपेणाभ्यनुज्ञातः प्रययौ सह भार्यया। तावन्योन्याञ्जलिं कृत्वा स्नेहात्संश्लिष्य चोरसा॥1.11.22॥ ननन्दतुर्दशरथो रोमपादश्च वीर्यवान्। ततः सुहृदमापृच्छ्य प्रस्थितो रघुनन्दनः॥1.11.23॥
अन्तःपुराणि सर्वाणि शान्तां दृष्ट्वा तथागताम्। सह भर्त्रा विशालाक्षीं प्रीत्यानन्दमुपागमन्॥1.11.30॥
ऋष्यशृंगस्तु जामाता पुत्रांस्तव विधास्यति। सनत्कुमारकथितमेतावद् व्याहृतं मया॥1.9.19॥
ऋष्यशृंगस्तु जामाता पुत्रांस्तव विधास्यति। सनत्कुमारकथितमेतावद् व्याहृतं मया॥1.9.19॥
ऋष्यशृंगस्तु जामाता पुत्रांस्तव विधास्यति। सनत्कुमारकथितमेतावद् व्याहृतं मया॥1.9.19॥
अथ हृष्टो दशरथः सुमन्त्रं प्रत्यभाषत। यथर्ष्यशृंगस्त्वानीतो येनोपायेन सोच्यताम्॥1.9.20॥
अथ हृष्टो दशरथः सुमन्त्रं प्रत्यभाषत। यथर्ष्यशृंगस्त्वानीतो येनोपायेन सोच्यताम्॥1.9.20॥
सुमन्त्रश्चोदितो राज्ञा प्रोवाचेदं वचस्तदा। यथर्ष्यशृंगस्त्वानीतो येनोपायेन मन्त्रिभिः। तन्मे निगदितं सर्वं शृणु मे मन्त्रिभिः सह ॥1.10.1॥
सुमन्त्रश्चोदितो राज्ञा प्रोवाचेदं वचस्तदा। यथर्ष्यशृंगस्त्वानीतो येनोपायेन मन्त्रिभिः। तन्मे निगदितं सर्वं शृणु मे मन्त्रिभिः सह ॥1.10.1॥
रोमपादमुवाचेदं सहामात्यः पुरोहितः। उपायो निरपायोऽयमस्माभिरभिचिन्तितः॥1.10.2॥
रोमपादमुवाचेदं सहामात्यः पुरोहितः। उपायो निरपायोऽयमस्माभिरभिचिन्तितः॥1.10.2॥
रोमपादमुवाचेदं सहामात्यः पुरोहितः। उपायो निरपायोऽयमस्माभिरभिचिन्तितः॥1.10.2॥
ऋष्यशृंगो वनचरस्तपःस्वाध्यायसंयुतः। अनभिज्ञस्तु नारीणां विषयाणां सुखस्य च॥1.10.3॥
ऋष्यशृंगो वनचरस्तपःस्वाध्यायसंयुतः। अनभिज्ञस्तु नारीणां विषयाणां सुखस्य च॥1.10.3॥
इन्द्रियार्थैरभिमतैर्नरचित्तप्रमाथिभिः। पुरमानाययिष्यामः क्षिप्रं चाध्यवसीयताम्॥1.10.4॥
गणिकास्तत्र गच्छन्तु रूपवत्यः स्वलंकृताः। प्रलोभ्य विविधोपायैरानेष्यन्तीह सत्कृताः॥1.10.5॥
श्रुत्वा तथेति राजा च प्रत्युवाच पुरोहितम्। पुरोहितो मन्त्रिणश्च तदा चक्रुश्च ते तथा॥1.10.6॥
श्रुत्वा तथेति राजा च प्रत्युवाच पुरोहितम्। पुरोहितो मन्त्रिणश्च तदा चक्रुश्च ते तथा॥1.10.6॥
वारमुख्यास्तु तच्छ्रुत्वा वनं प्रविविशुर्महत्। आश्रमस्याविदूरेऽस्मिन् यत्नं कुर्वन्ति दर्शने॥1.10.7॥
वारमुख्यास्तु तच्छ्रुत्वा वनं प्रविविशुर्महत्। आश्रमस्याविदूरेऽस्मिन् यत्नं कुर्वन्ति दर्शने॥1.10.7॥
ऋषेः पुत्रस्य धीरस्य नित्यमाश्रमवासिनः। पितुः स नित्यसंतुष्टो नातिचक्राम चाश्रमात्॥1.10.8॥
ऋषेः पुत्रस्य धीरस्य नित्यमाश्रमवासिनः। पितुः स नित्यसंतुष्टो नातिचक्राम चाश्रमात्॥1.10.8॥
न तेन जन्मप्रभृति दृष्टपूर्वं तपस्विना। स्त्री वा पुमान् वा यच्चान्यत् सत्त्वं नगरराष्ट्रजम्॥1.10.9॥
अदृष्टरूपास्तास्तेन काम्यरूपा वने स्त्रियः। हार्दात्तस्य मतिर्जाता आख्यातुं पितरं स्वकम्॥1.10.13॥
ततः कदाचित् तं देशमाजगाम यदृच्छया। विभाण्डकसुतस्तत्र ताश्चापश्यद् वरांगनाः॥1.10.10॥
ताश्चित्रवेषाः प्रमदा गायन्त्यो मधुरस्वरम्। ऋषिपुत्रमुपागम्य सर्वा वचनमब्रुवन्॥1.10.11॥
ताश्चित्रवेषाः प्रमदा गायन्त्यो मधुरस्वरम्। ऋषिपुत्रमुपागम्य सर्वा वचनमब्रुवन्॥1.10.11॥
कस्त्वं किं वर्तसे ब्रह्मन् ज्ञातुमिच्छामहे वयम्। एकस्त्वं विजने दूरे वने चरसि शंस नः॥1.10.12॥
अदृष्टरूपास्तास्तेन काम्यरूपा वने स्त्रियः। हार्दात्तस्य मतिर्जाता आख्यातुं पितरं स्वकम्॥1.10.13॥
अदृष्टरूपास्तास्तेन काम्यरूपा वने स्त्रियः। हार्दात्तस्य मतिर्जाता आख्यातुं पितरं स्वकम्॥1.10.13॥
पिता विभाण्डकोऽस्माकं तस्याहं सुत औरसः। ऋष्यशृंग इति ख्यातं नाम कर्म च मे भुवि॥1.10.14॥
पिता विभाण्डकोऽस्माकं तस्याहं सुत औरसः। ऋष्यशृंग इति ख्यातं नाम कर्म च मे भुवि॥1.10.14॥
पिता विभाण्डकोऽस्माकं तस्याहं सुत औरसः। ऋष्यशृंग इति ख्यातं नाम कर्म च मे भुवि॥1.10.14॥
इहाश्रमपदोऽस्माकं समीपे शुभदर्शनाः। करिष्ये वोऽत्र पूजां वै सर्वेषां विधिपूर्वकम्॥1.10.15॥
इहाश्रमपदोऽस्माकं समीपे शुभदर्शनाः। करिष्ये वोऽत्र पूजां वै सर्वेषां विधिपूर्वकम्॥1.10.15॥
ऋषिपुत्रवचः श्रुत्वा सर्वासां मतिरास वै। तदाश्रमपदं द्रष्टुं जग्मुः सर्वास्ततोऽङ्गनाः॥1.10.16॥
ऋषिपुत्रवचः श्रुत्वा सर्वासां मतिरास वै। तदाश्रमपदं द्रष्टुं जग्मुः सर्वास्ततोऽङ्गनाः॥1.10.16॥
गतानां तु ततः पूजामृषिपुत्रश्चकार ह। इदमर्घ्यमिदं पाद्यमिदं मूलं फलं च नः॥1.10.17॥
गतानां तु ततः पूजामृषिपुत्रश्चकार ह। इदमर्घ्यमिदं पाद्यमिदं मूलं फलं च नः॥1.10.17॥
प्रतिगृह्य तु तां पूजां सर्वा एव समुत्सुकाः। ऋषेर्भीताश्च शीघ्रं तु गमनाय मतिं दधुः॥1.10.18॥
अस्माकमपि मुख्यानि फलानीमानि हे द्विज। गृहाण विप्र भद्रं ते भक्षयस्व च मा चिरम्॥1.10.19॥
ततस्तास्तं समालिङ्ग्य सर्वा हर्षसमन्विताः। मोदकान् प्रददुस्तस्मै भक्ष्यांश्च विविधाञ्छुभान्॥1.10.20॥
ततस्तास्तं समालिङ्ग्य सर्वा हर्षसमन्विताः। मोदकान् प्रददुस्तस्मै भक्ष्यांश्च विविधाञ्छुभान्॥1.10.20॥
तानि चास्वाद्य तेजस्वी फलानीति स्म मन्यते। अनास्वादितपूर्वाणि वने नित्यनिवासिनाम्॥1.10.21॥
आपृच्छ्य च तदा विप्रं व्रतचर्यां निवेद्य च। गच्छन्ति स्मापदेशात्ता भीतास्तस्य पितुः स्त्रियः ॥1.10.22॥
आपृच्छ्य च तदा विप्रं व्रतचर्यां निवेद्य च। गच्छन्ति स्मापदेशात्ता भीतास्तस्य पितुः स्त्रियः ॥1.10.22॥
गतासु तासु सर्वासु काश्यपस्यात्मजो द्विजः। अस्वस्थहृदयश्चासीद् दुःखाच्च परिवर्तते॥1.10.23॥
ततोऽपरेद्युस्तं देशमाजगाम स वीर्यवान्। विभाण्डकसुतः श्रीमान् मनसाचिन्तयन्मुहुः ॥1.10.24॥ मनोज्ञा यत्र ता दृष्टा वारमुख्याः स्वलंकृताः। ॥1.10.25a॥
ततोऽपरेद्युस्तं देशमाजगाम स वीर्यवान्। विभाण्डकसुतः श्रीमान् मनसाचिन्तयन्मुहुः ॥1.10.24॥ मनोज्ञा यत्र ता दृष्टा वारमुख्याः स्वलंकृताः। ॥1.10.25a॥
दृष्ट्वैव च ततो विप्रमायान्तं हृष्टमानसाः ॥1.10.25b॥ उपसृत्य ततः सर्वास्तास्तमूचुरिदं वचः। एह्याश्रमपदं सौम्य अस्माकमिति चाब्रुवन्॥1.10.26॥
चित्राण्यत्र बहूनि स्युर्मूलानि च फलानि च। तत्राप्येष विशेषेण विधिर्हि भविता ध्रुवम्॥1.10.27॥
श्रुत्वा तु वचनं तासां सर्वासां हृदयंगमम्। गमनाय मतिं चक्रे तं च निन्युस्तथा स्त्रियः॥1.10.28॥
तत्र चानीयमाने तु विप्रे तस्मिन् महात्मनि। ववर्ष सहसा देवो जगत् प्रह्लादयंस्तदा ॥1.10.29॥
वर्षेणैवागतं विप्रं तापसं स नराधिपः। प्रत्युद्गम्य मुनिं प्रह्वः शिरसा च महीं गतः॥1.10.30॥
वर्षेणैवागतं विप्रं तापसं स नराधिपः। प्रत्युद्गम्य मुनिं प्रह्वः शिरसा च महीं गतः॥1.10.30॥
अर्घ्यं च प्रददौ तस्मै न्यायतः सुसमाहितः। वव्रे प्रसादं विप्रेन्द्रान्मा विप्रं मन्युराविशेत्॥1.10.31॥
अन्तःपुरं प्रवेश्यास्मै कन्यां दत्त्वा यथाविधि। शान्तां शान्तेन मनसा राजा हर्षमवाप सः॥1.10.32॥
एवं स न्यवसत् तत्र सर्वकामैः सुपूजितः। ऋष्यशृंगो महातेजाः शान्तया सह भार्यया॥1.10.33॥
एवं स न्यवसत् तत्र सर्वकामैः सुपूजितः। ऋष्यशृंगो महातेजाः शान्तया सह भार्यया॥1.10.33॥
एवं स न्यवसत् तत्र सर्वकामैः सुपूजितः। ऋष्यशृंगो महातेजाः शान्तया सह भार्यया॥1.10.33॥
एवं स न्यवसत् तत्र सर्वकामैः सुपूजितः। ऋष्यशृंगो महातेजाः शान्तया सह भार्यया॥1.10.33॥
भूय एव हि राजेन्द्र शृणु मे वचनं हितम्। यथा स देवप्रवरः कथयामास बुद्धिमान्॥1.11.1॥
इक्ष्वाकूणां कुले जातो भविष्यति सुधार्मिकः। नाम्ना दशरथो राजा श्रीमान् सत्यप्रतिश्रवः॥1.11.2॥
इक्ष्वाकूणां कुले जातो भविष्यति सुधार्मिकः। नाम्ना दशरथो राजा श्रीमान् सत्यप्रतिश्रवः॥1.11.2॥
अंगराजेन सख्यं च तस्य राज्ञो भविष्यति। कन्या चास्य महाभागा शान्ता नाम भविष्यति॥1.11.3॥ पुत्रस्त्वंगस्य राज्ञस्तु रोमपाद इति श्रुतः। तं स राजा दशरथो गमिष्यति महायशाः॥1.11.4॥ अनपत्योऽस्मि धर्मात्मन् शान्ताभर्ता मम क्रतुम्। आहरेत त्वयाऽऽज्ञप्तः संतानार्थं कुलस्य च ॥1.11.5॥
अंगराजेन सख्यं च तस्य राज्ञो भविष्यति। कन्या चास्य महाभागा शान्ता नाम भविष्यति॥1.11.3॥ पुत्रस्त्वंगस्य राज्ञस्तु रोमपाद इति श्रुतः। तं स राजा दशरथो गमिष्यति महायशाः॥1.11.4॥ अनपत्योऽस्मि धर्मात्मन् शान्ताभर्ता मम क्रतुम्। आहरेत त्वयाऽऽज्ञप्तः संतानार्थं कुलस्य च ॥1.11.5॥
अंगराजेन सख्यं च तस्य राज्ञो भविष्यति। कन्या चास्य महाभागा शान्ता नाम भविष्यति॥1.11.3॥ पुत्रस्त्वंगस्य राज्ञस्तु रोमपाद इति श्रुतः। तं स राजा दशरथो गमिष्यति महायशाः॥1.11.4॥ अनपत्योऽस्मि धर्मात्मन् शान्ताभर्ता मम क्रतुम्। आहरेत त्वयाऽऽज्ञप्तः संतानार्थं कुलस्य च ॥1.11.5॥
अंगराजेन सख्यं च तस्य राज्ञो भविष्यति। कन्या चास्य महाभागा शान्ता नाम भविष्यति॥1.11.3॥ पुत्रस्त्वंगस्य राज्ञस्तु रोमपाद इति श्रुतः। तं स राजा दशरथो गमिष्यति महायशाः॥1.11.4॥ अनपत्योऽस्मि धर्मात्मन् शान्ताभर्ता मम क्रतुम्। आहरेत त्वयाऽऽज्ञप्तः संतानार्थं कुलस्य च ॥1.11.5॥
अंगराजेन सख्यं च तस्य राज्ञो भविष्यति। कन्या चास्य महाभागा शान्ता नाम भविष्यति॥1.11.3॥ पुत्रस्त्वंगस्य राज्ञस्तु रोमपाद इति श्रुतः। तं स राजा दशरथो गमिष्यति महायशाः॥1.11.4॥ अनपत्योऽस्मि धर्मात्मन् शान्ताभर्ता मम क्रतुम्। आहरेत त्वयाऽऽज्ञप्तः संतानार्थं कुलस्य च ॥1.11.5॥
श्रुत्वा राज्ञोऽथ तद् वाक्यं मनसा स विचिन्त्य च। प्रदास्यते पुत्रवन्तं शान्ताभर्तारमात्मवान्॥1.11.6॥
प्रतिगृह्य च तं विप्रं स राजा विगतज्वरः। आहरिष्यति तं यज्ञं प्रहृष्टेनान्तरात्मना॥1.11.7॥
तं च राजा दशरथो यशस्कामः कृताञ्जलिः। ऋष्यशृंगं द्विजश्रेष्ठं वरयिष्यति धर्मवित्॥1.11.8॥ यज्ञार्थं प्रसवार्थं च स्वर्गार्थं च नरेश्वरः। लभते च स तं कामं द्विजमुख्याद्विशाम्पतिः॥1.11.9॥
तं च राजा दशरथो यशस्कामः कृताञ्जलिः। ऋष्यशृंगं द्विजश्रेष्ठं वरयिष्यति धर्मवित्॥1.11.8॥ यज्ञार्थं प्रसवार्थं च स्वर्गार्थं च नरेश्वरः। लभते च स तं कामं द्विजमुख्याद्विशाम्पतिः॥1.11.9॥
पुत्राश्चास्य भविष्यन्ति चत्वारोऽमितविक्रमाः। वंशप्रतिष्ठानकराः सर्वभूतेषु विश्रुताः॥1.11.10॥
एवं स देवप्रवरः पूर्वं कथितवान् कथाम्। सनत्कुमारो भगवान् पुरा देवयुगे प्रभुः॥1.11.11॥
स त्वं पुरुषशार्दूल समानय सुसत्कृतम्। स्वयमेव महाराज गत्वा सबलवाहनः॥1.11.12॥
सुमन्त्रस्य वचः श्रुत्वा हृष्टो दशरथोऽभवत्। अनुमान्य वसिष्ठं च सूतवाक्यं निशाम्य च॥1.11.13॥ सान्तःपुरः सहामात्यः प्रययौ यत्र स द्विजः। ॥1.11.14a॥
सुमन्त्रस्य वचः श्रुत्वा हृष्टो दशरथोऽभवत्। अनुमान्य वसिष्ठं च सूतवाक्यं निशाम्य च॥1.11.13॥ सान्तःपुरः सहामात्यः प्रययौ यत्र स द्विजः। ॥1.11.14a॥
सुमन्त्रस्य वचः श्रुत्वा हृष्टो दशरथोऽभवत्। अनुमान्य वसिष्ठं च सूतवाक्यं निशाम्य च॥1.11.13॥ सान्तःपुरः सहामात्यः प्रययौ यत्र स द्विजः। ॥1.11.14a॥
वनानि सरितश्चैव व्यतिक्रम्य शनैः शनैः॥1.11.14b॥ अभिचक्राम तं देशं यत्र वै मुनिपुंगवः। ॥1.11.15a॥
आसाद्य तं द्विजश्रेष्ठं रोमपादसमीपगम्॥1.11.15b॥ ऋषिपुत्रं ददर्शाथो दीप्यमानमिवानलम्। ॥1.11.16a॥
ततो राजा यथायोग्यं पूजां चक्रे विशेषतः॥1.11.16b॥ सखित्वात् तस्य वै राज्ञः प्रहृष्टेनान्तरात्मना। रोमपादेन चाख्यातमृषिपुत्राय धीमते॥1.11.17॥ सख्यं सम्बन्धकं चैव तदा तं प्रत्यपूजयत्। ॥1.11.18a॥
स नृपेणाभ्यनुज्ञातः प्रययौ सह भार्यया। तावन्योन्याञ्जलिं कृत्वा स्नेहात्संश्लिष्य चोरसा॥1.11.22॥ ननन्दतुर्दशरथो रोमपादश्च वीर्यवान्। ततः सुहृदमापृच्छ्य प्रस्थितो रघुनन्दनः॥1.11.23॥
ततो राजा यथायोग्यं पूजां चक्रे विशेषतः॥1.11.16b॥ सखित्वात् तस्य वै राज्ञः प्रहृष्टेनान्तरात्मना। रोमपादेन चाख्यातमृषिपुत्राय धीमते॥1.11.17॥ सख्यं सम्बन्धकं चैव तदा तं प्रत्यपूजयत्। ॥1.11.18a॥
ततो राजा यथायोग्यं पूजां चक्रे विशेषतः॥1.11.16b॥ सखित्वात् तस्य वै राज्ञः प्रहृष्टेनान्तरात्मना। रोमपादेन चाख्यातमृषिपुत्राय धीमते॥1.11.17॥ सख्यं सम्बन्धकं चैव तदा तं प्रत्यपूजयत्। ॥1.11.18a॥
ततो राजा यथायोग्यं पूजां चक्रे विशेषतः॥1.11.16b॥ सखित्वात् तस्य वै राज्ञः प्रहृष्टेनान्तरात्मना। रोमपादेन चाख्यातमृषिपुत्राय धीमते॥1.11.17॥ सख्यं सम्बन्धकं चैव तदा तं प्रत्यपूजयत्। ॥1.11.18a॥
एवं सुसत्कृतस्तेन सहोषित्वा नरर्षभः॥1.11.18b॥ सप्ताष्टदिवसान् राजा राजानमिदमब्रवीत्। शान्ता तव सुता राजन् सह भर्त्रा विशाम्पते॥1.11.19॥ मदीयं नगरं यातु कार्यं हि महदुद्यतम्। ॥1.11.20a॥
एवं सुसत्कृतस्तेन सहोषित्वा नरर्षभः॥1.11.18b॥ सप्ताष्टदिवसान् राजा राजानमिदमब्रवीत्। शान्ता तव सुता राजन् सह भर्त्रा विशाम्पते॥1.11.19॥ मदीयं नगरं यातु कार्यं हि महदुद्यतम्। ॥1.11.20a॥
एवं सुसत्कृतस्तेन सहोषित्वा नरर्षभः॥1.11.18b॥ सप्ताष्टदिवसान् राजा राजानमिदमब्रवीत्। शान्ता तव सुता राजन् सह भर्त्रा विशाम्पते॥1.11.19॥ मदीयं नगरं यातु कार्यं हि महदुद्यतम्। ॥1.11.20a॥
एवं सुसत्कृतस्तेन सहोषित्वा नरर्षभः॥1.11.18b॥ सप्ताष्टदिवसान् राजा राजानमिदमब्रवीत्। शान्ता तव सुता राजन् सह भर्त्रा विशाम्पते॥1.11.19॥ मदीयं नगरं यातु कार्यं हि महदुद्यतम्। ॥1.11.20a॥
तथेति राजा संश्रुत्य गमनं तस्य धीमतः॥1.11.20b॥ उवाच वचनं विप्रं गच्छ त्वं सह भार्यया। । ऋषिपुत्रः प्रतिश्रुत्य तथेत्याह नृपं तदा ॥1.11.21॥
तथेति राजा संश्रुत्य गमनं तस्य धीमतः॥1.11.20b॥ उवाच वचनं विप्रं गच्छ त्वं सह भार्यया। । ऋषिपुत्रः प्रतिश्रुत्य तथेत्याह नृपं तदा ॥1.11.21॥
स नृपेणाभ्यनुज्ञातः प्रययौ सह भार्यया। तावन्योन्याञ्जलिं कृत्वा स्नेहात्संश्लिष्य चोरसा॥1.11.22॥ ननन्दतुर्दशरथो रोमपादश्च वीर्यवान्। ततः सुहृदमापृच्छ्य प्रस्थितो रघुनन्दनः॥1.11.23॥
स नृपेणाभ्यनुज्ञातः प्रययौ सह भार्यया। तावन्योन्याञ्जलिं कृत्वा स्नेहात्संश्लिष्य चोरसा॥1.11.22॥ ननन्दतुर्दशरथो रोमपादश्च वीर्यवान्। ततः सुहृदमापृच्छ्य प्रस्थितो रघुनन्दनः॥1.11.23॥
स नृपेणाभ्यनुज्ञातः प्रययौ सह भार्यया। तावन्योन्याञ्जलिं कृत्वा स्नेहात्संश्लिष्य चोरसा॥1.11.22॥ ननन्दतुर्दशरथो रोमपादश्च वीर्यवान्। ततः सुहृदमापृच्छ्य प्रस्थितो रघुनन्दनः॥1.11.23॥
पौरेषु प्रेषयामास दूतान् वै शीघ्रगामिनः। क्रियतां नगरं सर्वं क्षिप्रमेव स्वलंकृतम्॥1.11.24॥ धूपितं सिक्तसम्मृष्टं पताकाभिरलंकृतम्। ॥1.11.25a॥
पौरेषु प्रेषयामास दूतान् वै शीघ्रगामिनः। क्रियतां नगरं सर्वं क्षिप्रमेव स्वलंकृतम्॥1.11.24॥ धूपितं सिक्तसम्मृष्टं पताकाभिरलंकृतम्। ॥1.11.25a॥
ततः प्रहृष्टाः पौरास्ते श्रुत्वा राजानमागतम्॥1.11.25b॥ तथा चक्रुश्च तत् सर्वं राज्ञा यत् प्रेषितं तदा। ॥1.11.26a॥
पौरेषु प्रेषयामास दूतान् वै शीघ्रगामिनः। क्रियतां नगरं सर्वं क्षिप्रमेव स्वलंकृतम्॥1.11.24॥ धूपितं सिक्तसम्मृष्टं पताकाभिरलंकृतम्। ॥1.11.25a॥
ततः प्रहृष्टाः पौरास्ते श्रुत्वा राजानमागतम्॥1.11.25b॥ तथा चक्रुश्च तत् सर्वं राज्ञा यत् प्रेषितं तदा। ॥1.11.26a॥
ततः स्वलंकृतं राजा नगरं प्रविवेश ह॥1.11.26b॥ शङ्खदुन्दुभिनिर्ह्रादैः पुरस्कृत्वा द्विजर्षभम्। ॥1.11.27a॥
ततः प्रमुदिताः सर्वे दृष्ट्वा वै नागरा द्विजम्॥1.11.27b॥ प्रवेश्यमानं सत्कृत्य नरेन्द्रेणेन्द्रकर्मणा। यथा दिवि सुरेन्द्रेण सहस्राक्षेण काश्यपम्॥1.11.28॥
ततः प्रमुदिताः सर्वे दृष्ट्वा वै नागरा द्विजम्॥1.11.27b॥ प्रवेश्यमानं सत्कृत्य नरेन्द्रेणेन्द्रकर्मणा। यथा दिवि सुरेन्द्रेण सहस्राक्षेण काश्यपम्॥1.11.28॥
अन्तःपुरं प्रवेश्यैनं पूजां कृत्वा च शास्त्रतः। कृतकृत्यं तदात्मानं मेने तस्योपवाहनात्॥1.11.29॥
अन्तःपुरं प्रवेश्यैनं पूजां कृत्वा च शास्त्रतः। कृतकृत्यं तदात्मानं मेने तस्योपवाहनात्॥1.11.29॥
अन्तःपुरं प्रवेश्यैनं पूजां कृत्वा च शास्त्रतः। कृतकृत्यं तदात्मानं मेने तस्योपवाहनात्॥1.11.29॥
अन्तःपुराणि सर्वाणि शान्तां दृष्ट्वा तथागताम्। सह भर्त्रा विशालाक्षीं प्रीत्यानन्दमुपागमन्॥1.11.30॥
अन्तःपुराणि सर्वाणि शान्तां दृष्ट्वा तथागताम्। सह भर्त्रा विशालाक्षीं प्रीत्यानन्दमुपागमन्॥1.11.30॥
पूज्यमाना तु ताभिः सा राज्ञा चैव विशेषतः। उवास तत्र सुखिता कञ्चित् कालं सहद्विजा॥1.11.31॥
पूज्यमाना तु ताभिः सा राज्ञा चैव विशेषतः। उवास तत्र सुखिता कञ्चित् कालं सहद्विजा॥1.11.31॥
अन्तःपुराणि सर्वाणि शान्तां दृष्ट्वा तथागताम्। सह भर्त्रा विशालाक्षीं प्रीत्यानन्दमुपागमन्॥1.11.30॥
पूज्यमाना तु ताभिः सा राज्ञा चैव विशेषतः। उवास तत्र सुखिता कञ्चित् कालं सहद्विजा॥1.11.31॥
ततः काले बहुतिथे कस्मिंश्चित् सुमनोहरे। वसन्ते समनुप्राप्ते राज्ञो यष्टुं मनोऽभवत्॥1.12.1॥
ततः प्रणम्य शिरसा तं विप्रं देववर्णिनम्। यज्ञाय वरयामास संतानार्थं कुलस्य च॥1.12.2॥
ततः प्रणम्य शिरसा तं विप्रं देववर्णिनम्। यज्ञाय वरयामास संतानार्थं कुलस्य च॥1.12.2॥
तथेति च स राजानमुवाच वसुधाधिपम्। सम्भाराः सम्भ्रियन्तां ते तुरगश्च विमुच्यताम्॥1.12.3॥ सरय्वाश्चोत्तरे तीरे यज्ञभूमिर्विधीयताम्। ॥1.12.4a॥
तथेति च स राजानमुवाच वसुधाधिपम्। सम्भाराः सम्भ्रियन्तां ते तुरगश्च विमुच्यताम्॥1.12.3॥ सरय्वाश्चोत्तरे तीरे यज्ञभूमिर्विधीयताम्। ॥1.12.4a॥
तथेति च स राजानमुवाच वसुधाधिपम्। सम्भाराः सम्भ्रियन्तां ते तुरगश्च विमुच्यताम्॥1.12.3॥ सरय्वाश्चोत्तरे तीरे यज्ञभूमिर्विधीयताम्। ॥1.12.4a॥
तथेति च स राजानमुवाच वसुधाधिपम्। सम्भाराः सम्भ्रियन्तां ते तुरगश्च विमुच्यताम्॥1.12.3॥ सरय्वाश्चोत्तरे तीरे यज्ञभूमिर्विधीयताम्। ॥1.12.4a॥
ततोऽब्रवीन्नृपो वाक्यं ब्राह्मणान् वेदपारगान्॥1.12.4b॥ सुमन्त्रावाहय क्षिप्रमृत्विजो ब्रह्मवादिनः। सुयज्ञं वामदेवं च जाबालिमथ काश्यपम्॥1.12.5॥ पुरोहितं वसिष्ठं च ये चान्ये द्विजसत्तमाः। ॥1.12.6a॥
ततोऽब्रवीन्नृपो वाक्यं ब्राह्मणान् वेदपारगान्॥1.12.4b॥ सुमन्त्रावाहय क्षिप्रमृत्विजो ब्रह्मवादिनः। सुयज्ञं वामदेवं च जाबालिमथ काश्यपम्॥1.12.5॥ पुरोहितं वसिष्ठं च ये चान्ये द्विजसत्तमाः। ॥1.12.6a॥
ततः सुमन्त्रस्त्वरितं गत्वा त्वरितविक्रमः॥1.12.6b॥ समानयत् स तान् सर्वान् समस्तान् वेदपारगान्। ॥1.12.7a॥
तान् पूजयित्वा धर्मात्मा राजा दशरथस्तदा॥1.12.7b॥ धर्मार्थसहितं युक्तं श्लक्ष्णं वचनमब्रवीत्। ॥1.12.8a॥
तान् पूजयित्वा धर्मात्मा राजा दशरथस्तदा॥1.12.7b॥ धर्मार्थसहितं युक्तं श्लक्ष्णं वचनमब्रवीत्। ॥1.12.8a॥
मम तातप्यमानस्य पुत्रार्थं नास्ति वै सुखम्॥1.12.8b॥ पुत्रार्थं हयमेधेन यक्ष्यामीति मतिर्मम। ॥1.12.9a॥
मम तातप्यमानस्य पुत्रार्थं नास्ति वै सुखम्॥1.12.8b॥ पुत्रार्थं हयमेधेन यक्ष्यामीति मतिर्मम। ॥1.12.9a॥
तदहं यष्टुमिच्छामि हयमेधेन कर्मणा॥1.12.9b॥ ऋषिपुत्रप्रभावेण कामान् प्राप्स्यामि चाप्यहम्। ॥1.12.10a॥
तदहं यष्टुमिच्छामि हयमेधेन कर्मणा॥1.12.9b॥ ऋषिपुत्रप्रभावेण कामान् प्राप्स्यामि चाप्यहम्। ॥1.12.10a॥
ततः साध्विति तद्वाक्यं ब्राह्मणाः प्रत्यपूजयन्॥1.12.10b॥ वसिष्ठप्रमुखाः सर्वे पार्थिवस्य मुखाच्च्युतम्। ॥1.12.11a॥
ऋष्यशृंगपुरोगाश्च प्रत्यूचुर्नृपतिं तदा ॥1.12.11b॥ सम्भाराः सम्भ्रियन्तां ते तुरगश्च विमुच्यताम्। सरय्वाश्चोत्तरे तीरे यज्ञभूमिर्विधीयताम्॥1.12.12॥
ऋष्यशृंगपुरोगाश्च प्रत्यूचुर्नृपतिं तदा ॥1.12.11b॥ सम्भाराः सम्भ्रियन्तां ते तुरगश्च विमुच्यताम्। सरय्वाश्चोत्तरे तीरे यज्ञभूमिर्विधीयताम्॥1.12.12॥
सर्वथा प्राप्स्यसे पुत्रांश्चतुरोऽमितविक्रमान्। यस्य ते धार्मिकी बुद्धिरियं पुत्रार्थमागता॥1.12.13॥
ततः प्रीतोऽभवद् राजा श्रुत्वा तु द्विजभाषितम्। अमात्यानब्रवीद् राजा हर्षेणेदं शुभाक्षरम्॥1.12.14॥
गुरूणां वचनाच्छीघ्रं सम्भाराः सम्भ्रियन्तु मे। समर्थाधिष्ठितश्चाश्वः सोपाध्यायो विमुच्यताम्॥1.12.15॥
गुरूणां वचनाच्छीघ्रं सम्भाराः सम्भ्रियन्तु मे। समर्थाधिष्ठितश्चाश्वः सोपाध्यायो विमुच्यताम्॥1.12.15॥
सरय्वाश्चोत्तरे तीरे यज्ञभूमिर्विधीयताम्। शान्तयश्चाभिवर्धन्तां यथाकल्पं यथाविधि॥1.12.16॥
शक्यः कर्तुमयं यज्ञः सर्वेणापि महीक्षिता। नापराधो भवेत् कष्टो यद्यस्मिन् क्रतुसत्तमे॥1.12.17॥
छिद्रं हि मृगयन्त्येते विद्वांसो ब्रह्मराक्षसाः। विधिहीनस्य यज्ञस्य सद्यः कर्ता विनश्यति॥1.12.18॥
छिद्रं हि मृगयन्त्येते विद्वांसो ब्रह्मराक्षसाः। विधिहीनस्य यज्ञस्य सद्यः कर्ता विनश्यति॥1.12.18॥
तद् यथा विधिपूर्वं मे क्रतुरेष समाप्यते। तथा विधानं क्रियतां समर्थाः करणेष्विह॥1.12.19॥
तथेति च ततः सर्वे मन्त्रिणः प्रत्यपूजयन्। पार्थिवेन्द्रस्य तद् वाक्यं यथाज्ञप्तमकुर्वत॥1.12.20॥
ततो द्विजास्ते धर्मज्ञमस्तुवन् पार्थिवर्षभम्। अनुज्ञातास्ततः सर्वे पुनर्जग्मुर्यथागतम्॥1.12.21॥
गतेषु तेषु विप्रेषु मन्त्रिणस्तान् नराधिपः। विसर्जयित्वा स्वं वेश्म प्रविवेश महामतिः॥1.12.22॥
पुनः प्राप्ते वसन्ते तु पूर्णः संवत्सरोऽभवत्। प्रसवार्थं गतो यष्टुं हयमेधेन वीर्यवान्॥1.13.1॥
अभिवाद्य वसिष्ठं च न्यायतः प्रतिपूज्य च। अब्रवीत् प्रश्रितं वाक्यं प्रसवार्थं द्विजोत्तमम्॥1.13.2॥
अभिवाद्य वसिष्ठं च न्यायतः प्रतिपूज्य च। अब्रवीत् प्रश्रितं वाक्यं प्रसवार्थं द्विजोत्तमम्॥1.13.2॥
अभिवाद्य वसिष्ठं च न्यायतः प्रतिपूज्य च। अब्रवीत् प्रश्रितं वाक्यं प्रसवार्थं द्विजोत्तमम्॥1.13.2॥
यज्ञो मे क्रियतां ब्रह्मन् यथोक्तं मुनिपुंगव। यथा न विघ्नाः क्रियन्ते यज्ञांगेषु विधीयताम् ॥1.13.3॥
भवान् स्निग्धः सुहृन्मह्यं गुरुश्च परमो महान्। वोढव्यो भवता चैव भारो यज्ञस्य चोद्यतः॥1.13.4॥
भवान् स्निग्धः सुहृन्मह्यं गुरुश्च परमो महान्। वोढव्यो भवता चैव भारो यज्ञस्य चोद्यतः॥1.13.4॥
तथेति च स राजानमब्रवीद् द्विजसत्तमः। करिष्ये सर्वमेवैतद् भवता यत् समर्थितम् ॥1.13.5॥
ततोऽब्रवीद् द्विजान् वृद्धान् यज्ञकर्मसुनिष्ठितान्। स्थापत्ये निष्ठितांश्चैव वृद्धान् परमधार्मिकान्॥1.13.6॥ कर्मान्तिकान् शिल्पकारान् वर्धकीन् खनकानपि। गणकान् शिल्पिनश्चैव तथैव नटनर्तकान्॥1.13.7॥ तथा शुचीन् शास्त्रविदः पुरुषान् सुबहुश्रुतान्। यज्ञकर्म समीहन्तां भवन्तो राजशासनात्॥1.13.8॥
ततोऽब्रवीद् द्विजान् वृद्धान् यज्ञकर्मसुनिष्ठितान्। स्थापत्ये निष्ठितांश्चैव वृद्धान् परमधार्मिकान्॥1.13.6॥ कर्मान्तिकान् शिल्पकारान् वर्धकीन् खनकानपि। गणकान् शिल्पिनश्चैव तथैव नटनर्तकान्॥1.13.7॥ तथा शुचीन् शास्त्रविदः पुरुषान् सुबहुश्रुतान्। यज्ञकर्म समीहन्तां भवन्तो राजशासनात्॥1.13.8॥
इष्टका बहुसाहस्री शीघ्रमानीयतामिति। उपकार्याः क्रियन्तां च राज्ञो बहुगुणान्विताः॥1.13.9॥
इष्टका बहुसाहस्री शीघ्रमानीयतामिति। उपकार्याः क्रियन्तां च राज्ञो बहुगुणान्विताः॥1.13.9॥
ब्राह्मणावसथाश्चैव कर्तव्याः शतशः शुभाः। भक्ष्यान्नपानैर्बहुभिः समुपेताः सुनिष्ठिताः॥1.13.10॥
तथा पौरजनस्यापि कर्तव्याश्च सुविस्तराः। आगतानां सुदूराच्च पार्थिवानां पृथक् पृथक्॥1.13.11॥
तथा पौरजनस्यापि कर्तव्याश्च सुविस्तराः। आगतानां सुदूराच्च पार्थिवानां पृथक् पृथक्॥1.13.11॥
वाजिवारणशालाश्च तथा शय्यागृहाणि च। भटानां महदावासा वैदेशिकनिवासिनाम्॥1.13.12॥
आवासा बहुभक्ष्या वै सर्वकामैरुपस्थिताः। तथा पौरजनस्यापि जनस्य बहुशोभनम्॥1.13.13॥ दातव्यमन्नं विधिवत् सत्कृत्य न तु लीलया। ॥1.13.14a॥
आवासा बहुभक्ष्या वै सर्वकामैरुपस्थिताः। तथा पौरजनस्यापि जनस्य बहुशोभनम्॥1.13.13॥ दातव्यमन्नं विधिवत् सत्कृत्य न तु लीलया। ॥1.13.14a॥
सर्वे वर्णा यथा पूजां प्राप्नुवन्ति सुसत्कृताः॥1.13.14b॥ न चावज्ञा प्रयोक्तव्या कामक्रोधवशादपि। ॥1.13.15a॥
सर्वे वर्णा यथा पूजां प्राप्नुवन्ति सुसत्कृताः॥1.13.14b॥ न चावज्ञा प्रयोक्तव्या कामक्रोधवशादपि। ॥1.13.15a॥
यज्ञकर्मसु ये व्यग्राः पुरुषाः शिल्पिनस्तथा॥1.13.15b॥ तेषामपि विशेषेण पूजा कार्या यथाक्रमम्। ॥1.13.16a॥
ये स्युः सम्पूजिताः सर्वे वसुभिर्भोजनेन च॥1.13.16b॥ यथा सर्वं सुविहितं न किंचित् परिहीयते। तथा भवन्तः कुर्वन्तु प्रीतियुक्तेन चेतसा॥1.13.17॥
ये स्युः सम्पूजिताः सर्वे वसुभिर्भोजनेन च॥1.13.16b॥ यथा सर्वं सुविहितं न किंचित् परिहीयते। तथा भवन्तः कुर्वन्तु प्रीतियुक्तेन चेतसा॥1.13.17॥
ततः सर्वे समागम्य वसिष्ठमिदमब्रुवन्। यथेष्टं तत् सुविहितं न किंचित् परिहीयते॥1.13.18॥ यथोक्तं तत् करिष्यामो न किंचित्परिहास्यते। ॥1.13.19a॥
ततः सुमन्त्रमाहूय वसिष्ठो वाक्यमब्रवीत्॥1.13.19b॥ निमन्त्रयस्व नृपतीन् पृथिव्यां ये च धार्मिकाः। ब्राह्मणान् क्षत्रियान् वैश्यान् शूद्रांश्चैव सहस्रशः॥1.13.20॥
ततः सुमन्त्रमाहूय वसिष्ठो वाक्यमब्रवीत्॥1.13.19b॥ निमन्त्रयस्व नृपतीन् पृथिव्यां ये च धार्मिकाः। ब्राह्मणान् क्षत्रियान् वैश्यान् शूद्रांश्चैव सहस्रशः॥1.13.20॥
समानयस्व सत्कृत्य सर्वदेशेषु मानवान्। मिथिलाधिपतिं शूरं जनकं सत्यवादिनम्॥1.13.21॥ तमानय महाभागं स्वयमेव सुसत्कृतम्। पूर्वं सम्बन्धिनं ज्ञात्वा ततः पूर्वं ब्रवीमि ते॥1.13.22॥
समानयस्व सत्कृत्य सर्वदेशेषु मानवान्। मिथिलाधिपतिं शूरं जनकं सत्यवादिनम्॥1.13.21॥ तमानय महाभागं स्वयमेव सुसत्कृतम्। पूर्वं सम्बन्धिनं ज्ञात्वा ततः पूर्वं ब्रवीमि ते॥1.13.22॥
समानयस्व सत्कृत्य सर्वदेशेषु मानवान्। मिथिलाधिपतिं शूरं जनकं सत्यवादिनम्॥1.13.21॥ तमानय महाभागं स्वयमेव सुसत्कृतम्। पूर्वं सम्बन्धिनं ज्ञात्वा ततः पूर्वं ब्रवीमि ते॥1.13.22॥
समानयस्व सत्कृत्य सर्वदेशेषु मानवान्। मिथिलाधिपतिं शूरं जनकं सत्यवादिनम्॥1.13.21॥ तमानय महाभागं स्वयमेव सुसत्कृतम्। पूर्वं सम्बन्धिनं ज्ञात्वा ततः पूर्वं ब्रवीमि ते॥1.13.22॥
तथा काशिपतिं स्निग्धं सततं प्रियवादिनम्। सदवृत्तं देवसंकाशं स्वयमेवानयस्व ह॥1.13.23॥
तथा काशिपतिं स्निग्धं सततं प्रियवादिनम्। सदवृत्तं देवसंकाशं स्वयमेवानयस्व ह॥1.13.23॥
तथा काशिपतिं स्निग्धं सततं प्रियवादिनम्। सदवृत्तं देवसंकाशं स्वयमेवानयस्व ह॥1.13.23॥
तथा केकयराजानं वृद्धं परमधार्मिकम्। श्वशुरं राजसिंहस्य सपुत्रं तमिहानय॥1.13.24॥
तथा केकयराजानं वृद्धं परमधार्मिकम्। श्वशुरं राजसिंहस्य सपुत्रं तमिहानय॥1.13.24॥
तथा केकयराजानं वृद्धं परमधार्मिकम्। श्वशुरं राजसिंहस्य सपुत्रं तमिहानय॥1.13.24॥
तथा केकयराजानं वृद्धं परमधार्मिकम्। श्वशुरं राजसिंहस्य सपुत्रं तमिहानय॥1.13.24॥
अंगेश्वरं महेष्वासं रोमपादं सुसत्कृतम्। वयस्यं राजसिंहस्य सपुत्रं तमिहानय॥1.13.25॥
अंगेश्वरं महेष्वासं रोमपादं सुसत्कृतम्। वयस्यं राजसिंहस्य सपुत्रं तमिहानय॥1.13.25॥
अंगेश्वरं महेष्वासं रोमपादं सुसत्कृतम्। वयस्यं राजसिंहस्य सपुत्रं तमिहानय॥1.13.25॥
अंगेश्वरं महेष्वासं रोमपादं सुसत्कृतम्। वयस्यं राजसिंहस्य सपुत्रं तमिहानय॥1.13.25॥
तथा कोसलराजानं भानुमन्तं सुसत्कृतम्। मगधाधिपतिं शूरं सर्वशास्त्रविशारदम्॥1.13.26॥ प्राप्तिज्ञं परमोदारं सत्कृतं पुरुषर्षभम्। ॥1.13.27a॥
तथा कोसलराजानं भानुमन्तं सुसत्कृतम्। मगधाधिपतिं शूरं सर्वशास्त्रविशारदम्॥1.13.26॥ प्राप्तिज्ञं परमोदारं सत्कृतं पुरुषर्षभम्। ॥1.13.27a॥
तथा कोसलराजानं भानुमन्तं सुसत्कृतम्। मगधाधिपतिं शूरं सर्वशास्त्रविशारदम्॥1.13.26॥ प्राप्तिज्ञं परमोदारं सत्कृतं पुरुषर्षभम्। ॥1.13.27a॥
तथा कोसलराजानं भानुमन्तं सुसत्कृतम्। मगधाधिपतिं शूरं सर्वशास्त्रविशारदम्॥1.13.26॥ प्राप्तिज्ञं परमोदारं सत्कृतं पुरुषर्षभम्। ॥1.13.27a॥
राज्ञः शासनमादाय चोदयस्व नृपर्षभान्। प्राचीनान् सिन्धुसौवीरान् सौराष्ट्रेयांश्चपार्थिवान्॥1.13.27॥
दाक्षिणात्यान् नरेन्द्रांश्च समस्तानानयस्व ह। सन्ति स्निग्धाश्च ये चान्ये राजानः पृथिवीतले ॥1.13.28॥ तानानय यथा क्षिप्रं सानुगान् सहबान्धवान्। एतान् दूतैर्महाभागैरानयस्व नृपाज्ञया॥1.13.29॥
वसिष्ठवाक्यं तच्छ्रुत्वा सुमन्त्रस्त्वरितं तदा। व्यादिशत् पुरुषांस्तत्र राज्ञामानयने शुभान् ॥1.13.30॥
स्वयमेव हि धर्मात्मा प्रयातो मुनिशासनात्। सुमन्त्रस्त्वरितो भूत्वा समानेतुं महामतिः॥1.13.31॥
ते च कर्मान्तिकाः सर्वे वसिष्ठाय महर्षये। सर्वं निवेदयन्ति स्म यज्ञे यदुपकल्पितम्॥1.13.32॥
ते च कर्मान्तिकाः सर्वे वसिष्ठाय महर्षये। सर्वं निवेदयन्ति स्म यज्ञे यदुपकल्पितम्॥1.13.32॥
ततः प्रीतो द्विजश्रेष्ठस्तान् सर्वान् मुनिरब्रवीत्। अवज्ञया न दातव्यं कस्यचिल्लीलयापि वा॥1.13.33॥ अवज्ञया कृतं हन्याद् दातारं नात्र संशयः। ॥1.13.34a॥
ततः प्रीतो द्विजश्रेष्ठस्तान् सर्वान् मुनिरब्रवीत्। अवज्ञया न दातव्यं कस्यचिल्लीलयापि वा॥1.13.33॥ अवज्ञया कृतं हन्याद् दातारं नात्र संशयः। ॥1.13.34a॥
ततः प्रीतो द्विजश्रेष्ठस्तान् सर्वान् मुनिरब्रवीत्। अवज्ञया न दातव्यं कस्यचिल्लीलयापि वा॥1.13.33॥ अवज्ञया कृतं हन्याद् दातारं नात्र संशयः। ॥1.13.34a॥
ततः कैश्चिदहोरात्रैरुपयाता महीक्षितः॥1.13.34b॥ बहूनि रत्नान्यादाय राज्ञो दशरथस्य ह। ॥1.13.35a॥
ततो वसिष्ठः सुप्रीतो राजानमिदमब्रवीत्॥1.13.35b॥ उपयाता नरव्याघ्र राजानस्तव शासनात्। मयापि सत्कृताः सर्वे यथार्हं राजसत्तम॥1.13.36॥
ततो वसिष्ठः सुप्रीतो राजानमिदमब्रवीत्॥1.13.35b॥ उपयाता नरव्याघ्र राजानस्तव शासनात्। मयापि सत्कृताः सर्वे यथार्हं राजसत्तम॥1.13.36॥
यज्ञियं च कृतं सर्वं पुरुषैः सुसमाहितैः। निर्यातु च भवान् यष्टुं यज्ञायतनमन्तिकात्॥1.13.37॥
यज्ञियं च कृतं सर्वं पुरुषैः सुसमाहितैः। निर्यातु च भवान् यष्टुं यज्ञायतनमन्तिकात्॥1.13.37॥
सर्वकामैरुपहृतैरुपेतं वै समन्ततः। द्रष्टुमर्हसि राजेन्द्र मनसेव विनिर्मितम् ॥1.13.38॥
तथा वसिष्ठवचनादृष्यशृंगस्य चोभयोः। दिवसे शुभनक्षत्रे निर्यातो जगतीपतिः॥1.13.39॥
तथा वसिष्ठवचनादृष्यशृंगस्य चोभयोः। दिवसे शुभनक्षत्रे निर्यातो जगतीपतिः॥1.13.39॥
ततो वसिष्ठप्रमुखाः सर्व एव द्विजोत्तमाः। ऋष्यशृंगं पुरस्कृत्य यज्ञकर्मारभंस्तदा॥1.13.40॥ यज्ञवाटं गताः सर्वे यथाशास्त्रं यथाविधि। श्रीमांश्च सह पत्नीभी राजा दीक्षामुपाविशत्॥1.13.41॥
ततो वसिष्ठप्रमुखाः सर्व एव द्विजोत्तमाः। ऋष्यशृंगं पुरस्कृत्य यज्ञकर्मारभंस्तदा॥1.13.40॥ यज्ञवाटं गताः सर्वे यथाशास्त्रं यथाविधि। श्रीमांश्च सह पत्नीभी राजा दीक्षामुपाविशत्॥1.13.41॥
अथ संवत्सरे पूर्णे तस्मिन् प्राप्ते तुरंगमे। सरय्वाश्चोत्तरे तीरे राज्ञो यज्ञोऽभ्यवर्तत॥1.14.1॥
अथ संवत्सरे पूर्णे तस्मिन् प्राप्ते तुरंगमे। सरय्वाश्चोत्तरे तीरे राज्ञो यज्ञोऽभ्यवर्तत॥1.14.1॥
ऋष्यशृंगं पुरस्कृत्य कर्म चक्रुर्द्विजर्षभाः। अश्वमेधे महायज्ञे राज्ञोऽस्य सुमहात्मनः॥1.14.2॥
कर्म कुर्वन्ति विधिवद् याजका वेदपारगाः। यथाविधि यथान्यायं परिक्रामन्ति शास्त्रतः॥1.14.3॥
प्रवर्ग्यं शास्त्रतः कृत्वा तथैवोपसदं द्विजाः। चक्रुश्च विधिवत् सर्वमधिकं कर्म शास्त्रतः॥1.14.4॥
प्रवर्ग्यं शास्त्रतः कृत्वा तथैवोपसदं द्विजाः। चक्रुश्च विधिवत् सर्वमधिकं कर्म शास्त्रतः॥1.14.4॥
अभिपूज्य तदा हृष्टाः सर्वे चक्रुर्यथाविधि। प्रातःसवनपूर्वाणि कर्माणि मुनिपुंगवाः॥1.14.5॥
ऐन्द्रश्च विधिवद् दत्तो राजा चाभिषुतोऽनघः। माध्यन्दिनं च सवनं प्रावर्तत यथाक्रमम्॥1.14.6॥
तृतीयसवनं चैव राज्ञोऽस्य सुमहात्मनः। चक्रुस्ते शास्त्रतो दृष्ट्वा यथा ब्राह्मणपुंगवाः॥1.14.7॥
आह्वयाञ्चक्रिरे तत्र शक्रादीन्विबुधोत्तमान्। ऋष्यशृंगादयो मन्त्रैः शिक्षाक्षरसमन्वितैः॥1.14.8॥
गीतिभिर्मधुरैः स्निग्धैर्मन्त्राह्वानैर्यथार्हतः। होतारो ददुरावाह्य हविर्भागान् दिवौकसाम्॥1.14.9॥
न चाहुतमभूत् तत्र स्खलितं वा न किंचन। दृश्यते ब्रह्मवत् सर्वं क्षेमयुक्तं हि चक्रिरे॥1.14.10॥
न तेष्वहःसु श्रान्तो वा क्षुधितो वा न दृश्यते। नाविद्वान् ब्राह्मणः कश्चिन्नाशतानुचरस्तथा॥1.14.11॥
न तेष्वहःसु श्रान्तो वा क्षुधितो वा न दृश्यते। नाविद्वान् ब्राह्मणः कश्चिन्नाशतानुचरस्तथा॥1.14.11॥
ब्राह्मणा भुञ्जते नित्यं नाथवन्तश्च भुञ्जते। तापसा भुञ्जते चापि श्रमणाश्चैव भुञ्जते॥1.14.12॥
वृद्धाश्च व्याधिताश्चैव स्त्रीबालाश्च तथैव च। अनिशं भुञ्जमानानां न तृप्तिरुपलभ्यते॥1.14.13॥
दीयतां दीयतामन्नं वासांसि विविधानि च। इति संचोदितास्तत्र तथा चक्रुरनेकशः॥1.14.14॥
अन्नकूटाश्च दृश्यन्ते बहवः पर्वतोपमाः। दिवसे दिवसे तत्र सिद्धस्य विधिवत् तदा॥1.14.15॥
नानादेशादनुप्राप्ताः पुरुषाः स्त्रीगणास्तथा। अन्नपानैः सुविहितास्तस्मिन् यज्ञे महात्मनः॥1.14.16॥
अन्नं हि विधिवत्स्वादु प्रशंसन्ति द्विजर्षभाः। अहो तृप्ताः स्म भद्रं ते इति शुश्राव राघवः॥1.14.17॥
अन्नं हि विधिवत्स्वादु प्रशंसन्ति द्विजर्षभाः। अहो तृप्ताः स्म भद्रं ते इति शुश्राव राघवः॥1.14.17॥
स्वलंकृताश्च पुरुषा ब्राह्मणान् पर्यवेषयन्। उपासन्ते च तानन्ये सुमृष्टमणिकुण्डलाः॥1.14.18॥
स्वलंकृताश्च पुरुषा ब्राह्मणान् पर्यवेषयन्। उपासन्ते च तानन्ये सुमृष्टमणिकुण्डलाः॥1.14.18॥
कर्मान्तरे तदा विप्रा हेतुवादान् बहूनपि। प्राहुः सुवाग्मिनो धीराः परस्परजिगीषया॥1.14.19॥
दिवसे दिवसे तत्र संस्तरे कुशला द्विजाः। सर्वकर्माणि चक्रुस्ते यथाशास्त्रं प्रचोदिताः॥1.14.20॥
नाषडंगविदत्रासीन्नाव्रतो नाबहुश्रुतः। सदस्यास्तस्य वै राज्ञो नावादकुशलो द्विजः॥1.14.21॥
प्राप्ते यूपोच्छ्रये तस्मिन् षड् बैल्वाःखादिरास्तथा। तावन्तो बिल्वसहिताः पर्णिनश्च तथा परे॥1.14.22॥
श्लेष्मातकमयो दिष्टो देवदारुमयस्तथा। द्वावेव तत्र विहितौ बाहुव्यस्तपरिग्रहौ॥1.14.23॥
श्लेष्मातकमयो दिष्टो देवदारुमयस्तथा। द्वावेव तत्र विहितौ बाहुव्यस्तपरिग्रहौ॥1.14.23॥
कारिताः सर्व एवैते शास्त्रज्ञैर्यज्ञकोविदैः। शोभार्थं तस्य यज्ञस्य काञ्चनालंकृता भवन्॥1.14.24॥
एकविंशतियूपास्ते एकविंशत्यरत्नयः। वासोभिरेकविंशद्भिरेकैकं समलंकृताः॥1.14.25॥
एकविंशतियूपास्ते एकविंशत्यरत्नयः। वासोभिरेकविंशद्भिरेकैकं समलंकृताः॥1.14.25॥
एकविंशतियूपास्ते एकविंशत्यरत्नयः। वासोभिरेकविंशद्भिरेकैकं समलंकृताः॥1.14.25॥
आच्छादितास्ते वासोभिः पुष्पैर्गन्धैश्च पूजिताः। सप्तर्षयो दीप्तिमन्तो विराजन्ते यथा दिवि॥1.14.27॥
विन्यस्ता विधिवत् सर्वे शिल्पिभिः सुकृता दृढाः। अष्टास्रयः सर्व एव श्लक्ष्णरूपसमन्विताः॥1.14.26॥
आच्छादितास्ते वासोभिः पुष्पैर्गन्धैश्च पूजिताः। सप्तर्षयो दीप्तिमन्तो विराजन्ते यथा दिवि॥1.14.27॥
आच्छादितास्ते वासोभिः पुष्पैर्गन्धैश्च पूजिताः। सप्तर्षयो दीप्तिमन्तो विराजन्ते यथा दिवि॥1.14.27॥
इष्टकाश्च यथान्यायं कारिताश्च प्रमाणतः। चितोऽग्निर्ब्राह्मणैस्तत्र कुशलैः शिल्पकर्मणि ॥1.14.28॥
स चित्यो राजसिंहस्य संचितः कुशलैर्द्विजैः। गरुडो रुक्मपक्षो वै त्रिगुणोऽष्टादशात्मकः॥1.14.29॥
स चित्यो राजसिंहस्य संचितः कुशलैर्द्विजैः। गरुडो रुक्मपक्षो वै त्रिगुणोऽष्टादशात्मकः॥1.14.29॥
नियुक्तास्तत्र पशवस्तत्तदुद्दिश्य दैवतम्। उरगाः पक्षिणश्चैव यथाशास्त्रं प्रचोदिताः॥1.14.30॥
शामित्रे तु हयस्तत्र तथा जलचराश्च ये। ऋषिभिः सर्वमेवैतन्नियुक्तं शास्त्रतस्तदा॥1.14.31॥
पशूनां त्रिशतं तत्र यूपेषु नियतं तदा। अश्वरत्नोत्तमं तत्र राज्ञो दशरथस्य ह ॥1.14.32॥
पशूनां त्रिशतं तत्र यूपेषु नियतं तदा। अश्वरत्नोत्तमं तत्र राज्ञो दशरथस्य ह ॥1.14.32॥
कौसल्या तं हयं तत्र परिचर्य समन्ततः। कृपाणैर्विशशारैनं त्रिभिः परमया मुदा॥1.14.33॥
पतत्त्रिणा तदा सार्धं सुस्थितेन च चेतसा। अवसद् रजनीमेकां कौसल्या धर्मकाम्यया॥1.14.34॥
पतत्त्रिणस्तस्य वपामुद्धृत्य नियतेन्द्रियः। ऋत्विक्परमसम्पन्नः श्रपयामास शास्त्रतः॥1.14.36॥
धूमगन्धं वपायास्तु जिघ्रति स्म नराधिपः। यथाकालं यथान्यायं निर्णुदन् पापमात्मनः॥1.14.37॥
धूमगन्धं वपायास्तु जिघ्रति स्म नराधिपः। यथाकालं यथान्यायं निर्णुदन् पापमात्मनः॥1.14.37॥
हयस्य यानि चांगानि तानि सर्वाणि ब्राह्मणाः। अग्नौ प्रास्यन्ति विधिवत् समस्ताः षोडशर्त्विजः ॥1.14.38॥
हयस्य यानि चांगानि तानि सर्वाणि ब्राह्मणाः। अग्नौ प्रास्यन्ति विधिवत् समस्ताः षोडशर्त्विजः ॥1.14.38॥
प्लक्षशाखासु यज्ञानामन्येषां क्रियते हविः। अश्वमेधस्य यज्ञस्य वैतसो भाग इष्यते॥1.14.39॥
त्र्यहोऽश्वमेधः संख्यातः कल्पसूत्रेण ब्राह्मणैः। चतुष्टोममहस्तस्य प्रथमं परिकल्पितम्॥1.14.40॥ उक्थ्यं द्वितीयं संख्यातमतिरात्रं तथोत्तरम्। कारितास्तत्र बहवो विहिताः शास्त्रदर्शनात्॥1.14.41॥
त्र्यहोऽश्वमेधः संख्यातः कल्पसूत्रेण ब्राह्मणैः। चतुष्टोममहस्तस्य प्रथमं परिकल्पितम्॥1.14.40॥ उक्थ्यं द्वितीयं संख्यातमतिरात्रं तथोत्तरम्। कारितास्तत्र बहवो विहिताः शास्त्रदर्शनात्॥1.14.41॥
ज्योतिष्टोमायुषी चैवमतिरात्रौ च निर्मितौ। अभिजिद्विश्वजिच्चैवमाप्तोर्यामौ महाक्रतुः॥1.14.42॥
प्राचीं होत्रे ददौ राजा दिशं स्वकुलवर्धनः। अध्वर्यवे प्रतीचीं तु ब्रह्मणे दक्षिणां दिशम्॥1.14.43॥
प्राचीं होत्रे ददौ राजा दिशं स्वकुलवर्धनः। अध्वर्यवे प्रतीचीं तु ब्रह्मणे दक्षिणां दिशम्॥1.14.43॥
प्राचीं होत्रे ददौ राजा दिशं स्वकुलवर्धनः। अध्वर्यवे प्रतीचीं तु ब्रह्मणे दक्षिणां दिशम्॥1.14.43॥
उद्गात्रे तु तथोदीची दक्षिणैषा विनिर्मिता। अश्वमेधे महायज्ञे स्वयंभूविहिते पुरा॥1.14.44॥
उद्गात्रे तु तथोदीची दक्षिणैषा विनिर्मिता। अश्वमेधे महायज्ञे स्वयंभूविहिते पुरा॥1.14.44॥
क्रतुं समाप्य तु तदा न्यायतः पुरुषर्षभः। ऋत्विग्भ्यो हि ददौ राजा धरां तां कुलवर्धनः॥1.14.45॥
एवं दत्त्वा प्रहृष्टोऽभूच्छ्रीमानिक्ष्वाकुनन्दनः। ऋत्विजस्त्वब्रुवन् सर्वे राजानं गतकिल्बिषम्॥1.14.46॥
एवं दत्त्वा प्रहृष्टोऽभूच्छ्रीमानिक्ष्वाकुनन्दनः। ऋत्विजस्त्वब्रुवन् सर्वे राजानं गतकिल्बिषम्॥1.14.46॥
भवानेव महीं कृत्स्नामेको रक्षितुमर्हति। न भूम्या कार्यमस्माकं नहि शक्ताः स्म पालने॥1.14.47॥
एवं दत्त्वा प्रहृष्टोऽभूच्छ्रीमानिक्ष्वाकुनन्दनः। ऋत्विजस्त्वब्रुवन् सर्वे राजानं गतकिल्बिषम्॥1.14.46॥
रताः स्वाध्यायकरणे वयं नित्यं हि भूमिप। निष्क्रयं किञ्चिदेवेह प्रयच्छतु भवानिति॥1.14.48॥
एवं दत्त्वा प्रहृष्टोऽभूच्छ्रीमानिक्ष्वाकुनन्दनः। ऋत्विजस्त्वब्रुवन् सर्वे राजानं गतकिल्बिषम्॥1.14.46॥
मणिरत्नं सुवर्णं वा गावो यद्वा समुद्यतम्। तत् प्रयच्छ नृपश्रेष्ठ धरण्या न प्रयोजनम्॥1.14.49॥
एवमुक्तो नरपतिर्ब्राह्मणैर्वेदपारगैः। गवां शतसहस्राणि दश तेभ्यो ददौ नृपः॥1.14.50॥ दशकोटिं सुवर्णस्य रजतस्य चतुर्गुणम्। ॥1.14.51a॥
एवमुक्तो नरपतिर्ब्राह्मणैर्वेदपारगैः। गवां शतसहस्राणि दश तेभ्यो ददौ नृपः॥1.14.50॥ दशकोटिं सुवर्णस्य रजतस्य चतुर्गुणम्। ॥1.14.51a॥
एवमुक्तो नरपतिर्ब्राह्मणैर्वेदपारगैः। गवां शतसहस्राणि दश तेभ्यो ददौ नृपः॥1.14.50॥ दशकोटिं सुवर्णस्य रजतस्य चतुर्गुणम्। ॥1.14.51a॥
एवमुक्तो नरपतिर्ब्राह्मणैर्वेदपारगैः। गवां शतसहस्राणि दश तेभ्यो ददौ नृपः॥1.14.50॥ दशकोटिं सुवर्णस्य रजतस्य चतुर्गुणम्। ॥1.14.51a॥
एवमुक्तो नरपतिर्ब्राह्मणैर्वेदपारगैः। गवां शतसहस्राणि दश तेभ्यो ददौ नृपः॥1.14.50॥ दशकोटिं सुवर्णस्य रजतस्य चतुर्गुणम्। ॥1.14.51a॥
एवमुक्तो नरपतिर्ब्राह्मणैर्वेदपारगैः। गवां शतसहस्राणि दश तेभ्यो ददौ नृपः॥1.14.50॥ दशकोटिं सुवर्णस्य रजतस्य चतुर्गुणम्। ॥1.14.51a॥
ऋत्विजस्तु ततः सर्वे प्रददुः सहिता वसु॥1.14.51b॥ ऋष्यशृंगाय मुनये वसिष्ठाय च धीमते। ॥1.14.52a॥
ततस्ते न्यायतः कृत्वा प्रविभागं द्विजोत्तमाः॥1.14.52b॥ सुप्रीतमनसः सर्वे प्रत्यूचुर्मुदिता भृशम्। ॥1.14.53a॥
ततः प्रसर्पकेभ्यस्तु हिरण्यं सुसमाहितः॥1.14.53b॥ जाम्बूनदं कोटिसंख्यं ब्राह्मणेभ्यो ददौ तदा। ॥1.14.54a॥
ततः प्रसर्पकेभ्यस्तु हिरण्यं सुसमाहितः॥1.14.53b॥ जाम्बूनदं कोटिसंख्यं ब्राह्मणेभ्यो ददौ तदा। ॥1.14.54a॥
दरिद्राय द्विजायाथ हस्ताभरणमुत्तमम्॥1.14.54b॥ कस्मैचिद याचमानाय ददौ राघवनन्दनः। ॥1.14.55a॥
दरिद्राय द्विजायाथ हस्ताभरणमुत्तमम्॥1.14.54b॥ कस्मैचिद याचमानाय ददौ राघवनन्दनः। ॥1.14.55a॥
ततः प्रीतेषु विधिवद् द्विजेषु द्विजवत्सलः॥1.14.55b॥ प्रणाममकरोत् तेषां हर्षव्याकुलितेन्द्रियः। ॥1.14.56a॥
तस्याशिषोऽथ विविधा ब्राह्मणैः समुदाहृताः॥1.14.56b॥ उदारस्य नृवीरस्य धरण्यां पतितस्य च। ॥1.14.57a॥
ततः प्रीतमना राजा प्राप्य यज्ञमनुत्तमम्॥1.14.57b॥ पापापहं स्वर्नयनं दुस्तरं पार्थिवर्षभैः। ॥1.14.58a॥
ततः प्रीतमना राजा प्राप्य यज्ञमनुत्तमम्॥1.14.57b॥ पापापहं स्वर्नयनं दुस्तरं पार्थिवर्षभैः। ॥1.14.58a॥
ततोऽब्रवीदृष्यशृंगं राजा दशरथस्तदा॥1.14.58b॥ कुलस्य वर्धनं तत् तु कर्तुमर्हसि सुव्रत। ॥1.14.59a॥
तथेति च स राजानमुवाच द्विजसत्तमः। भविष्यन्ति सुता राजंश्चत्वारस्ते कुलोद्वहाः ॥1.14.59॥
तथेति च स राजानमुवाच द्विजसत्तमः। भविष्यन्ति सुता राजंश्चत्वारस्ते कुलोद्वहाः ॥1.14.59॥
स तस्य वाक्यं मधुरं निशम्य प्रणम्य तस्मै प्रयतो नृपेन्द्रः। जगाम हर्षं परमं महात्मा तमृष्यशृंगं पुनरप्युवाच॥1.14.60॥
स तस्य वाक्यं मधुरं निशम्य प्रणम्य तस्मै प्रयतो नृपेन्द्रः। जगाम हर्षं परमं महात्मा तमृष्यशृंगं पुनरप्युवाच॥1.14.60॥
स तस्य वाक्यं मधुरं निशम्य प्रणम्य तस्मै प्रयतो नृपेन्द्रः। जगाम हर्षं परमं महात्मा तमृष्यशृंगं पुनरप्युवाच॥1.14.60॥
मेधावी तु ततो ध्यात्वा स किञ्चिदिदमुत्तरम्। लब्धसंज्ञस्ततस्तं तु वेदज्ञो नृपमब्रवीत्॥1.15.1॥
मेधावी तु ततो ध्यात्वा स किञ्चिदिदमुत्तरम्। लब्धसंज्ञस्ततस्तं तु वेदज्ञो नृपमब्रवीत्॥1.15.1॥
इष्टिं तेऽहं करिष्यामि पुत्रीयां पुत्रकारणात्। अथर्वशिरसि प्रोक्तैर्मन्त्रैः सिद्धां विधानतः॥1.15.2॥
ततः प्राक्रमदिष्टिं तां पुत्रीयां पुत्रकारणात्। जुहावाग्नौ च तेजस्वी मन्त्रदृष्टेन कर्मणा॥1.15.3॥
ततः प्राक्रमदिष्टिं तां पुत्रीयां पुत्रकारणात्। जुहावाग्नौ च तेजस्वी मन्त्रदृष्टेन कर्मणा॥1.15.3॥
ततो देवाः सगन्धर्वाः सिद्धाश्च परमर्षयः। भागप्रतिग्रहार्थं वै समवेता यथाविधि॥1.15.4॥
ताः समेत्य यथान्यायं तस्मिन् सदसि देवताः। अब्रुवँल्लोककर्तारं ब्रह्माणं वचनं ततः॥1.15.5॥
ताः समेत्य यथान्यायं तस्मिन् सदसि देवताः। अब्रुवँल्लोककर्तारं ब्रह्माणं वचनं ततः॥1.15.5॥
भगवंस्त्वत्प्रसादेन रावणो नाम राक्षसः। सर्वान् नो बाधते वीर्याच्छासितुं तं न शक्नुमः॥1.15.6॥
ताः समेत्य यथान्यायं तस्मिन् सदसि देवताः। अब्रुवँल्लोककर्तारं ब्रह्माणं वचनं ततः॥1.15.5॥
भगवंस्त्वत्प्रसादेन रावणो नाम राक्षसः। सर्वान् नो बाधते वीर्याच्छासितुं तं न शक्नुमः॥1.15.6॥
ताः समेत्य यथान्यायं तस्मिन् सदसि देवताः। अब्रुवँल्लोककर्तारं ब्रह्माणं वचनं ततः॥1.15.5॥
त्वया तस्मै वरो दत्तः प्रीतेन भगवंस्तदा। मानयन्तश्च तं नित्यं सर्वं तस्य क्षमामहे॥1.15.7॥
ताः समेत्य यथान्यायं तस्मिन् सदसि देवताः। अब्रुवँल्लोककर्तारं ब्रह्माणं वचनं ततः॥1.15.5॥
त्वया तस्मै वरो दत्तः प्रीतेन भगवंस्तदा। मानयन्तश्च तं नित्यं सर्वं तस्य क्षमामहे॥1.15.7॥
ताः समेत्य यथान्यायं तस्मिन् सदसि देवताः। अब्रुवँल्लोककर्तारं ब्रह्माणं वचनं ततः॥1.15.5॥
उद्वेजयति लोकांस्त्रीनुच्छ्रितान् द्वेष्टि दुर्मतिः। शक्रं त्रिदशराजानं प्रधर्षयितुमिच्छति॥1.15.8॥
ताः समेत्य यथान्यायं तस्मिन् सदसि देवताः। अब्रुवँल्लोककर्तारं ब्रह्माणं वचनं ततः॥1.15.5॥
उद्वेजयति लोकांस्त्रीनुच्छ्रितान् द्वेष्टि दुर्मतिः। शक्रं त्रिदशराजानं प्रधर्षयितुमिच्छति॥1.15.8॥
ताः समेत्य यथान्यायं तस्मिन् सदसि देवताः। अब्रुवँल्लोककर्तारं ब्रह्माणं वचनं ततः॥1.15.5॥
उद्वेजयति लोकांस्त्रीनुच्छ्रितान् द्वेष्टि दुर्मतिः। शक्रं त्रिदशराजानं प्रधर्षयितुमिच्छति॥1.15.8॥
ताः समेत्य यथान्यायं तस्मिन् सदसि देवताः। अब्रुवँल्लोककर्तारं ब्रह्माणं वचनं ततः॥1.15.5॥
ऋषीन् यक्षान् सगन्धर्वान् ब्राह्मणानसुरांस्तदा। अतिक्रामति दुर्धर्षो वरदानेन मोहितः॥1.15.9॥
ताः समेत्य यथान्यायं तस्मिन् सदसि देवताः। अब्रुवँल्लोककर्तारं ब्रह्माणं वचनं ततः॥1.15.5॥
नैनं सूर्यः प्रतपति पार्श्वे वाति न मारुतः। चलोर्मिमाली तं दृष्ट्वा समुद्रोऽपि न कम्पते॥1.15.10॥
ताः समेत्य यथान्यायं तस्मिन् सदसि देवताः। अब्रुवँल्लोककर्तारं ब्रह्माणं वचनं ततः॥1.15.5॥
नैनं सूर्यः प्रतपति पार्श्वे वाति न मारुतः। चलोर्मिमाली तं दृष्ट्वा समुद्रोऽपि न कम्पते॥1.15.10॥
ताः समेत्य यथान्यायं तस्मिन् सदसि देवताः। अब्रुवँल्लोककर्तारं ब्रह्माणं वचनं ततः॥1.15.5॥
नैनं सूर्यः प्रतपति पार्श्वे वाति न मारुतः। चलोर्मिमाली तं दृष्ट्वा समुद्रोऽपि न कम्पते॥1.15.10॥
ताः समेत्य यथान्यायं तस्मिन् सदसि देवताः। अब्रुवँल्लोककर्तारं ब्रह्माणं वचनं ततः॥1.15.5॥
तन्महन्नो भयं तस्माद् राक्षसाद् घोरदर्शनात्। वधार्थं तस्य भगवन्नुपायं कर्तुमर्हसि ॥1.15.11॥
ताः समेत्य यथान्यायं तस्मिन् सदसि देवताः। अब्रुवँल्लोककर्तारं ब्रह्माणं वचनं ततः॥1.15.5॥
तन्महन्नो भयं तस्माद् राक्षसाद् घोरदर्शनात्। वधार्थं तस्य भगवन्नुपायं कर्तुमर्हसि ॥1.15.11॥
ताः समेत्य यथान्यायं तस्मिन् सदसि देवताः। अब्रुवँल्लोककर्तारं ब्रह्माणं वचनं ततः॥1.15.5॥
एवमुक्तः सुरैः सर्वैश्चिन्तयित्वा ततोऽब्रवीत्। हन्तायं विदितस्तस्य वधोपायो दुरात्मनः॥1.15.12॥ तेन गन्धर्वयक्षाणां देवतानां च रक्षसाम्। अवध्योऽस्मीति वागुक्ता तथेत्युक्तं च तन्मया॥1.15.13॥
एवमुक्तः सुरैः सर्वैश्चिन्तयित्वा ततोऽब्रवीत्। हन्तायं विदितस्तस्य वधोपायो दुरात्मनः॥1.15.12॥ तेन गन्धर्वयक्षाणां देवतानां च रक्षसाम्। अवध्योऽस्मीति वागुक्ता तथेत्युक्तं च तन्मया॥1.15.13॥
एवमुक्तः सुरैः सर्वैश्चिन्तयित्वा ततोऽब्रवीत्। हन्तायं विदितस्तस्य वधोपायो दुरात्मनः॥1.15.12॥ तेन गन्धर्वयक्षाणां देवतानां च रक्षसाम्। अवध्योऽस्मीति वागुक्ता तथेत्युक्तं च तन्मया॥1.15.13॥
नाकीर्तयदवज्ञानात् तद् रक्षो मानुषांस्तदा। तस्मात् स मानुषाद् वध्यो मृत्युर्नान्योऽस्य विद्यते॥1.15.14॥
नाकीर्तयदवज्ञानात् तद् रक्षो मानुषांस्तदा। तस्मात् स मानुषाद् वध्यो मृत्युर्नान्योऽस्य विद्यते॥1.15.14॥
एतच्छ्रुत्वा प्रियं वाक्यं ब्रह्मणा समुदाहृतम्। देवा महर्षयः सर्वे प्रहृष्टास्तेऽभवंस्तदा ॥1.15.15॥
एतस्मिन्नन्तरे विष्णुरुपयातो महाद्युतिः। शङ्खचक्रगदापाणिः पीतवासा जगत्पतिः॥1.15.16॥ वैनतेयं समारुह्य भास्करस्तोयदं यथा। तप्तहाटककेयूरो वन्द्यमानः सुरोत्तमैः॥1.15.17॥ ब्रह्मणा च समागत्य तत्र तस्थौ समाहितः। ॥1.15.18a॥
एतस्मिन्नन्तरे विष्णुरुपयातो महाद्युतिः। शङ्खचक्रगदापाणिः पीतवासा जगत्पतिः॥1.15.16॥ वैनतेयं समारुह्य भास्करस्तोयदं यथा। तप्तहाटककेयूरो वन्द्यमानः सुरोत्तमैः॥1.15.17॥ ब्रह्मणा च समागत्य तत्र तस्थौ समाहितः। ॥1.15.18a॥
एतस्मिन्नन्तरे विष्णुरुपयातो महाद्युतिः। शङ्खचक्रगदापाणिः पीतवासा जगत्पतिः॥1.15.16॥ वैनतेयं समारुह्य भास्करस्तोयदं यथा। तप्तहाटककेयूरो वन्द्यमानः सुरोत्तमैः॥1.15.17॥ ब्रह्मणा च समागत्य तत्र तस्थौ समाहितः। ॥1.15.18a॥
एतस्मिन्नन्तरे विष्णुरुपयातो महाद्युतिः। शङ्खचक्रगदापाणिः पीतवासा जगत्पतिः॥1.15.16॥ वैनतेयं समारुह्य भास्करस्तोयदं यथा। तप्तहाटककेयूरो वन्द्यमानः सुरोत्तमैः॥1.15.17॥ ब्रह्मणा च समागत्य तत्र तस्थौ समाहितः। ॥1.15.18a॥
एतस्मिन्नन्तरे विष्णुरुपयातो महाद्युतिः। शङ्खचक्रगदापाणिः पीतवासा जगत्पतिः॥1.15.16॥ वैनतेयं समारुह्य भास्करस्तोयदं यथा। तप्तहाटककेयूरो वन्द्यमानः सुरोत्तमैः॥1.15.17॥ ब्रह्मणा च समागत्य तत्र तस्थौ समाहितः। ॥1.15.18a॥
एतस्मिन्नन्तरे विष्णुरुपयातो महाद्युतिः। शङ्खचक्रगदापाणिः पीतवासा जगत्पतिः॥1.15.16॥ वैनतेयं समारुह्य भास्करस्तोयदं यथा। तप्तहाटककेयूरो वन्द्यमानः सुरोत्तमैः॥1.15.17॥ ब्रह्मणा च समागत्य तत्र तस्थौ समाहितः। ॥1.15.18a॥
एतस्मिन्नन्तरे विष्णुरुपयातो महाद्युतिः। शङ्खचक्रगदापाणिः पीतवासा जगत्पतिः॥1.15.16॥ वैनतेयं समारुह्य भास्करस्तोयदं यथा। तप्तहाटककेयूरो वन्द्यमानः सुरोत्तमैः॥1.15.17॥ ब्रह्मणा च समागत्य तत्र तस्थौ समाहितः। ॥1.15.18a॥
एतस्मिन्नन्तरे विष्णुरुपयातो महाद्युतिः। शङ्खचक्रगदापाणिः पीतवासा जगत्पतिः॥1.15.16॥ वैनतेयं समारुह्य भास्करस्तोयदं यथा। तप्तहाटककेयूरो वन्द्यमानः सुरोत्तमैः॥1.15.17॥ ब्रह्मणा च समागत्य तत्र तस्थौ समाहितः। ॥1.15.18a॥
तमब्रुवन् सुराः सर्वे समभिष्टूय संनताः॥1.15.18b॥ त्वां नियोक्ष्यामहे विष्णो लोकानां हितकाम्यया। ॥1.15.19a॥
तमब्रुवन् सुराः सर्वे समभिष्टूय संनताः॥1.15.18b॥ त्वां नियोक्ष्यामहे विष्णो लोकानां हितकाम्यया। ॥1.15.19a॥
तमब्रुवन् सुराः सर्वे समभिष्टूय संनताः॥1.15.18b॥ त्वां नियोक्ष्यामहे विष्णो लोकानां हितकाम्यया। ॥1.15.19a॥
राज्ञो दशरथस्य त्वमयोध्याधिपतेर्विभो॥1.15.19b॥ धर्मज्ञस्य वदान्यस्य महर्षिसमतेजसः। अस्य भार्यासु तिसृषु ह्रीश्रीकीर्त्युपमासु च॥1.15.20॥ विष्णो पुत्रत्वमागच्छ कृत्वाऽऽत्मानं चतुर्विधम्। तत्र त्वं मानुषो भूत्वा प्रवृद्धं लोककण्टकम्॥1.15.21॥ अवध्यं दैवतैर्विष्णो समरे जहि रावणम्। ॥1.15.22a॥
तमब्रुवन् सुराः सर्वे समभिष्टूय संनताः॥1.15.18b॥ त्वां नियोक्ष्यामहे विष्णो लोकानां हितकाम्यया। ॥1.15.19a॥
राज्ञो दशरथस्य त्वमयोध्याधिपतेर्विभो॥1.15.19b॥ धर्मज्ञस्य वदान्यस्य महर्षिसमतेजसः। अस्य भार्यासु तिसृषु ह्रीश्रीकीर्त्युपमासु च॥1.15.20॥ विष्णो पुत्रत्वमागच्छ कृत्वाऽऽत्मानं चतुर्विधम्। तत्र त्वं मानुषो भूत्वा प्रवृद्धं लोककण्टकम्॥1.15.21॥ अवध्यं दैवतैर्विष्णो समरे जहि रावणम्। ॥1.15.22a॥
तमब्रुवन् सुराः सर्वे समभिष्टूय संनताः॥1.15.18b॥ त्वां नियोक्ष्यामहे विष्णो लोकानां हितकाम्यया। ॥1.15.19a॥
राज्ञो दशरथस्य त्वमयोध्याधिपतेर्विभो॥1.15.19b॥ धर्मज्ञस्य वदान्यस्य महर्षिसमतेजसः। अस्य भार्यासु तिसृषु ह्रीश्रीकीर्त्युपमासु च॥1.15.20॥ विष्णो पुत्रत्वमागच्छ कृत्वाऽऽत्मानं चतुर्विधम्। तत्र त्वं मानुषो भूत्वा प्रवृद्धं लोककण्टकम्॥1.15.21॥ अवध्यं दैवतैर्विष्णो समरे जहि रावणम्। ॥1.15.22a॥
तमब्रुवन् सुराः सर्वे समभिष्टूय संनताः॥1.15.18b॥ त्वां नियोक्ष्यामहे विष्णो लोकानां हितकाम्यया। ॥1.15.19a॥
राज्ञो दशरथस्य त्वमयोध्याधिपतेर्विभो॥1.15.19b॥ धर्मज्ञस्य वदान्यस्य महर्षिसमतेजसः। अस्य भार्यासु तिसृषु ह्रीश्रीकीर्त्युपमासु च॥1.15.20॥ विष्णो पुत्रत्वमागच्छ कृत्वाऽऽत्मानं चतुर्विधम्। तत्र त्वं मानुषो भूत्वा प्रवृद्धं लोककण्टकम्॥1.15.21॥ अवध्यं दैवतैर्विष्णो समरे जहि रावणम्। ॥1.15.22a॥
त्वं गतिः परमा देव सर्वेषां नः परंतप॥1.15.25b॥ वधाय देवशत्रूणां नृणां लोके मनः कुरु। ॥1.15.26a॥
एवमुक्ताः सुराः सर्वे प्रत्यूचुर्विष्णुमव्ययम्। मानुषं रूपमास्थाय रावणं जहि संयुगे॥1.16.3॥
तमब्रुवन् सुराः सर्वे समभिष्टूय संनताः॥1.15.18b॥ त्वां नियोक्ष्यामहे विष्णो लोकानां हितकाम्यया। ॥1.15.19a॥
स हि देवान् सगन्धर्वान् सिद्धांश्च ऋषिसत्तमान्॥1.15.22b॥ राक्षसो रावणो मूर्खो वीर्योद्रेकेण बाधते। ॥1.15.23a॥
तमब्रुवन् सुराः सर्वे समभिष्टूय संनताः॥1.15.18b॥ त्वां नियोक्ष्यामहे विष्णो लोकानां हितकाम्यया। ॥1.15.19a॥
ऋषयश्च ततस्तेन गन्धर्वाप्सरसस्तथा ॥1.15.23b॥ क्रीडन्तो नन्दनवने रौद्रेण विनिपातिताः। ॥1.15.24a॥
तमब्रुवन् सुराः सर्वे समभिष्टूय संनताः॥1.15.18b॥ त्वां नियोक्ष्यामहे विष्णो लोकानां हितकाम्यया। ॥1.15.19a॥
ऋषयश्च ततस्तेन गन्धर्वाप्सरसस्तथा ॥1.15.23b॥ क्रीडन्तो नन्दनवने रौद्रेण विनिपातिताः। ॥1.15.24a॥
तमब्रुवन् सुराः सर्वे समभिष्टूय संनताः॥1.15.18b॥ त्वां नियोक्ष्यामहे विष्णो लोकानां हितकाम्यया। ॥1.15.19a॥
वधार्थं वयमायातास्तस्य वै मुनिभिः सह ॥1.15.24b॥ सिद्धगन्धर्वयक्षाश्च ततस्त्वां शरणं गताः। ॥1.15.25a॥
तमब्रुवन् सुराः सर्वे समभिष्टूय संनताः॥1.15.18b॥ त्वां नियोक्ष्यामहे विष्णो लोकानां हितकाम्यया। ॥1.15.19a॥
वधार्थं वयमायातास्तस्य वै मुनिभिः सह ॥1.15.24b॥ सिद्धगन्धर्वयक्षाश्च ततस्त्वां शरणं गताः। ॥1.15.25a॥
तमब्रुवन् सुराः सर्वे समभिष्टूय संनताः॥1.15.18b॥ त्वां नियोक्ष्यामहे विष्णो लोकानां हितकाम्यया। ॥1.15.19a॥
त्वं गतिः परमा देव सर्वेषां नः परंतप॥1.15.25b॥ वधाय देवशत्रूणां नृणां लोके मनः कुरु। ॥1.15.26a॥
तमब्रुवन् सुराः सर्वे समभिष्टूय संनताः॥1.15.18b॥ त्वां नियोक्ष्यामहे विष्णो लोकानां हितकाम्यया। ॥1.15.19a॥
त्वं गतिः परमा देव सर्वेषां नः परंतप॥1.15.25b॥ वधाय देवशत्रूणां नृणां लोके मनः कुरु। ॥1.15.26a॥
एवं स्तुतस्तु देवेशो विष्णुस्त्रिदशपुंगवः॥1.15.26b॥ पितामहपुरोगांस्तान् सर्वलोकनमस्कृतः। अब्रवीत् त्रिदशान् सर्वान् समेतान् धर्मसंहितान्॥1.15.27॥
एवं स्तुतस्तु देवेशो विष्णुस्त्रिदशपुंगवः॥1.15.26b॥ पितामहपुरोगांस्तान् सर्वलोकनमस्कृतः। अब्रवीत् त्रिदशान् सर्वान् समेतान् धर्मसंहितान्॥1.15.27॥
भयं त्यजत भद्रं वो हितार्थं युधि रावणम्। सपुत्रपौत्रं सामात्यं समन्त्रिज्ञातिबान्धवम्॥1.15.28॥ हत्वा क्रूरं दुराधर्षं देवर्षीणां भयावहम्। दशवर्षसहस्राणि दशवर्षशतानि च॥1.15.29॥ वत्स्यामि मानुषे लोके पालयन् पृथिवीमिमाम्। ॥1.15.30a॥
भयं त्यजत भद्रं वो हितार्थं युधि रावणम्। सपुत्रपौत्रं सामात्यं समन्त्रिज्ञातिबान्धवम्॥1.15.28॥ हत्वा क्रूरं दुराधर्षं देवर्षीणां भयावहम्। दशवर्षसहस्राणि दशवर्षशतानि च॥1.15.29॥ वत्स्यामि मानुषे लोके पालयन् पृथिवीमिमाम्। ॥1.15.30a॥
भयं त्यजत भद्रं वो हितार्थं युधि रावणम्। सपुत्रपौत्रं सामात्यं समन्त्रिज्ञातिबान्धवम्॥1.15.28॥ हत्वा क्रूरं दुराधर्षं देवर्षीणां भयावहम्। दशवर्षसहस्राणि दशवर्षशतानि च॥1.15.29॥ वत्स्यामि मानुषे लोके पालयन् पृथिवीमिमाम्। ॥1.15.30a॥
एवं दत्त्वा वरं देवो देवानां विष्णुरात्मवान्॥1.15.30b॥ मानुष्ये चिन्तयामास जन्मभूमिमथात्मनः। ॥1.15.31a॥
एवं दत्त्वा वरं देवो देवानां विष्णुरात्मवान्॥1.15.30b॥ मानुष्ये चिन्तयामास जन्मभूमिमथात्मनः। ॥1.15.31a॥
ततः पद्मपलाशाक्षः कृत्वाऽऽत्मानं चतुर्विधम्॥1.15.31b॥ पितरं रोचयामास तदा दशरथं नृपम्। ॥1.15.32a॥
ततः पद्मपलाशाक्षः कृत्वाऽऽत्मानं चतुर्विधम्॥1.15.31b॥ पितरं रोचयामास तदा दशरथं नृपम्। ॥1.15.32a॥
इत्येतद् वचनं श्रुत्वा सुराणां विष्णुरात्मवान्। पितरं रोचयामास तदा दशरथं नृपम्॥1.16.8॥
ततो देवर्षिगन्धर्वाः सरुद्राः साप्सरोगणाः। स्तुतिभिर्दिव्यरूपाभिस्तुष्टुवुर्मधुसूदनम्॥1.15.32॥
ततो देवर्षिगन्धर्वाः सरुद्राः साप्सरोगणाः। स्तुतिभिर्दिव्यरूपाभिस्तुष्टुवुर्मधुसूदनम्॥1.15.32॥
तमुद्धतं रावणमुग्रतेजसं प्रवृद्धदर्पं त्रिदशेश्वरद्विषम्। विरावणं साधुतपस्विकण्टकं तपस्विनामुद्धर तं भयावहम्॥1.15.33॥
ततो देवर्षिगन्धर्वाः सरुद्राः साप्सरोगणाः। स्तुतिभिर्दिव्यरूपाभिस्तुष्टुवुर्मधुसूदनम्॥1.15.32॥
तमुद्धतं रावणमुग्रतेजसं प्रवृद्धदर्पं त्रिदशेश्वरद्विषम्। विरावणं साधुतपस्विकण्टकं तपस्विनामुद्धर तं भयावहम्॥1.15.33॥
ततो देवर्षिगन्धर्वाः सरुद्राः साप्सरोगणाः। स्तुतिभिर्दिव्यरूपाभिस्तुष्टुवुर्मधुसूदनम्॥1.15.32॥
तमुद्धतं रावणमुग्रतेजसं प्रवृद्धदर्पं त्रिदशेश्वरद्विषम्। विरावणं साधुतपस्विकण्टकं तपस्विनामुद्धर तं भयावहम्॥1.15.33॥
ततो देवर्षिगन्धर्वाः सरुद्राः साप्सरोगणाः। स्तुतिभिर्दिव्यरूपाभिस्तुष्टुवुर्मधुसूदनम्॥1.15.32॥
तमुद्धतं रावणमुग्रतेजसं प्रवृद्धदर्पं त्रिदशेश्वरद्विषम्। विरावणं साधुतपस्विकण्टकं तपस्विनामुद्धर तं भयावहम्॥1.15.33॥
तमेव हत्वा सबलं सबान्धवं विरावणं रावणमुग्रपौरुषम्। स्वर्लोकमागच्छ गतज्वरश्चिरं सुरेन्द्रगुप्तं गतदोषकल्मषम्॥1.15.34॥
ततो देवर्षिगन्धर्वाः सरुद्राः साप्सरोगणाः। स्तुतिभिर्दिव्यरूपाभिस्तुष्टुवुर्मधुसूदनम्॥1.15.32॥
तमेव हत्वा सबलं सबान्धवं विरावणं रावणमुग्रपौरुषम्। स्वर्लोकमागच्छ गतज्वरश्चिरं सुरेन्द्रगुप्तं गतदोषकल्मषम्॥1.15.34॥
ततो नारायणो विष्णुर्नियुक्तः सुरसत्तमैः। जानन्नपि सुरानेवं श्लक्ष्णं वचनमब्रवीत्॥1.16.1॥
उपायः को वधे तस्य राक्षसाधिपतेः सुराः। यमहं तं समास्थाय निहन्यामृषिकण्टकम्॥1.16.2॥
एवमुक्ताः सुराः सर्वे प्रत्यूचुर्विष्णुमव्ययम्। मानुषं रूपमास्थाय रावणं जहि संयुगे॥1.16.3॥
स हि तेपे तपस्तीव्रं दीर्घकालमरिंदमः। येन तुष्टोऽभवद् ब्रह्मा लोककृल्लोकपूर्वजः॥1.16.4॥
एवमुक्ताः सुराः सर्वे प्रत्यूचुर्विष्णुमव्ययम्। मानुषं रूपमास्थाय रावणं जहि संयुगे॥1.16.3॥
संतुष्टः प्रददौ तस्मै राक्षसाय वरं प्रभुः। नानाविधेभ्यो भूतेभ्यो भयं नान्यत्र मानुषात्॥1.16.5॥
एवमुक्ताः सुराः सर्वे प्रत्यूचुर्विष्णुमव्ययम्। मानुषं रूपमास्थाय रावणं जहि संयुगे॥1.16.3॥
अवज्ञाताः पुरा तेन वरदाने हि मानवाः। एवं पितामहात् तस्माद वरदानेन गर्वितः॥1.16.6॥
एवमुक्ताः सुराः सर्वे प्रत्यूचुर्विष्णुमव्ययम्। मानुषं रूपमास्थाय रावणं जहि संयुगे॥1.16.3॥
अवज्ञाताः पुरा तेन वरदाने हि मानवाः। एवं पितामहात् तस्माद वरदानेन गर्वितः॥1.16.6॥
एवमुक्ताः सुराः सर्वे प्रत्यूचुर्विष्णुमव्ययम्। मानुषं रूपमास्थाय रावणं जहि संयुगे॥1.16.3॥
उत्सादयति लोकांस्त्रीन् स्त्रियश्चाप्युपकर्षति। तस्मात् तस्य वधो दृष्टो मानुषेभ्यः परंतप॥1.16.7॥
एवमुक्ताः सुराः सर्वे प्रत्यूचुर्विष्णुमव्ययम्। मानुषं रूपमास्थाय रावणं जहि संयुगे॥1.16.3॥
उत्सादयति लोकांस्त्रीन् स्त्रियश्चाप्युपकर्षति। तस्मात् तस्य वधो दृष्टो मानुषेभ्यः परंतप॥1.16.7॥
एवमुक्ताः सुराः सर्वे प्रत्यूचुर्विष्णुमव्ययम्। मानुषं रूपमास्थाय रावणं जहि संयुगे॥1.16.3॥
उत्सादयति लोकांस्त्रीन् स्त्रियश्चाप्युपकर्षति। तस्मात् तस्य वधो दृष्टो मानुषेभ्यः परंतप॥1.16.7॥
स चाप्यपुत्रो नृपतिस्तस्मिन् काले महाद्युतिः। अयजत् पुत्रियामिष्टिं पुत्रेप्सुररिसूदनः॥1.16.9॥
स चाप्यपुत्रो नृपतिस्तस्मिन् काले महाद्युतिः। अयजत् पुत्रियामिष्टिं पुत्रेप्सुररिसूदनः॥1.16.9॥
स कृत्वा निश्चयं विष्णुरामन्त्र्य च पितामहम्। अन्तर्धानं गतो देवैः पूज्यमानो महर्षिभिः॥1.16.10॥
स कृत्वा निश्चयं विष्णुरामन्त्र्य च पितामहम्। अन्तर्धानं गतो देवैः पूज्यमानो महर्षिभिः॥1.16.10॥
स कृत्वा निश्चयं विष्णुरामन्त्र्य च पितामहम्। अन्तर्धानं गतो देवैः पूज्यमानो महर्षिभिः॥1.16.10॥
ततो वै यजमानस्य पावकादतुलप्रभम्। प्रादुर्भूतं महद् भूतं महावीर्यं महाबलम्॥1.16.11॥
कृष्णं रक्ताम्बरधरं रक्तास्यं दुन्दुभिस्वनम्। स्निग्धहर्यक्षतनुजश्मश्रुप्रवरमूर्धजम्॥1.16.12॥
कृष्णं रक्ताम्बरधरं रक्तास्यं दुन्दुभिस्वनम्। स्निग्धहर्यक्षतनुजश्मश्रुप्रवरमूर्धजम्॥1.16.12॥
शुभलक्षणसम्पन्नं दिव्याभरणभूषितम्। शैलशृंगसमुत्सेधं दृप्तशार्दूलविक्रमम्॥1.16.13॥
दिवाकरसमाकारं दीप्तानलशिखोपमम्। तप्तजाम्बूनदमयीं राजतान्तपरिच्छदाम्॥1.16.14॥ दिव्यपायससम्पूर्णां पात्रीं पत्नीमिव प्रियाम्। प्रगृह्य विपुलां दोर्भ्यां स्वयं मायामयीमिव॥1.16.15॥
दिवाकरसमाकारं दीप्तानलशिखोपमम्। तप्तजाम्बूनदमयीं राजतान्तपरिच्छदाम्॥1.16.14॥ दिव्यपायससम्पूर्णां पात्रीं पत्नीमिव प्रियाम्। प्रगृह्य विपुलां दोर्भ्यां स्वयं मायामयीमिव॥1.16.15॥
दिवाकरसमाकारं दीप्तानलशिखोपमम्। तप्तजाम्बूनदमयीं राजतान्तपरिच्छदाम्॥1.16.14॥ दिव्यपायससम्पूर्णां पात्रीं पत्नीमिव प्रियाम्। प्रगृह्य विपुलां दोर्भ्यां स्वयं मायामयीमिव॥1.16.15॥
दिवाकरसमाकारं दीप्तानलशिखोपमम्। तप्तजाम्बूनदमयीं राजतान्तपरिच्छदाम्॥1.16.14॥ दिव्यपायससम्पूर्णां पात्रीं पत्नीमिव प्रियाम्। प्रगृह्य विपुलां दोर्भ्यां स्वयं मायामयीमिव॥1.16.15॥
दिवाकरसमाकारं दीप्तानलशिखोपमम्। तप्तजाम्बूनदमयीं राजतान्तपरिच्छदाम्॥1.16.14॥ दिव्यपायससम्पूर्णां पात्रीं पत्नीमिव प्रियाम्। प्रगृह्य विपुलां दोर्भ्यां स्वयं मायामयीमिव॥1.16.15॥
समवेक्ष्याब्रवीद् वाक्यमिदं दशरथं नृपम्। प्राजापत्यं नरं विद्धि मामिहाभ्यागतं नृप॥1.16.16॥
ततः परं तदा राजा प्रत्युवाच कृताञ्जलिः। भगवन् स्वागतं तेऽस्तु किमहं करवाणि ते॥1.16.17॥
ततः परं तदा राजा प्रत्युवाच कृताञ्जलिः। भगवन् स्वागतं तेऽस्तु किमहं करवाणि ते॥1.16.17॥
अथो पुनरिदं वाक्यं प्राजापत्यो नरोऽब्रवीत्। राजन्नर्चयता देवानद्य प्राप्तमिदं त्वया॥1.16.18॥
इदं तु नृपशार्दूल पायसं देवनिर्मितम्। प्रजाकरं गृहाण त्वं धन्यमारोग्यवर्धनम्॥1.16.19॥
इदं तु नृपशार्दूल पायसं देवनिर्मितम्। प्रजाकरं गृहाण त्वं धन्यमारोग्यवर्धनम्॥1.16.19॥
इदं तु नृपशार्दूल पायसं देवनिर्मितम्। प्रजाकरं गृहाण त्वं धन्यमारोग्यवर्धनम्॥1.16.19॥
भार्याणामनुरूपाणामश्नीतेति प्रयच्छ वै। तासु त्वं लप्स्यसे पुत्रान् यदर्थं यजसे नृप॥1.16.20॥
भार्याणामनुरूपाणामश्नीतेति प्रयच्छ वै। तासु त्वं लप्स्यसे पुत्रान् यदर्थं यजसे नृप॥1.16.20॥
तथेति नृपतिः प्रीतः शिरसा प्रतिगृह्य ताम्। पात्रीं देवान्नसम्पूपूर्णां देवदत्तां हिरण्मयीम्॥1.16.21॥ अभिवाद्य च तद्भूतमद्भुतं प्रियदर्शनम्। मुदा परमया युक्तश्चकाराभिप्रदक्षिणम्॥1.16.22॥
तथेति नृपतिः प्रीतः शिरसा प्रतिगृह्य ताम्। पात्रीं देवान्नसम्पूपूर्णां देवदत्तां हिरण्मयीम्॥1.16.21॥ अभिवाद्य च तद्भूतमद्भुतं प्रियदर्शनम्। मुदा परमया युक्तश्चकाराभिप्रदक्षिणम्॥1.16.22॥
तथेति नृपतिः प्रीतः शिरसा प्रतिगृह्य ताम्। पात्रीं देवान्नसम्पूपूर्णां देवदत्तां हिरण्मयीम्॥1.16.21॥ अभिवाद्य च तद्भूतमद्भुतं प्रियदर्शनम्। मुदा परमया युक्तश्चकाराभिप्रदक्षिणम्॥1.16.22॥
तथेति नृपतिः प्रीतः शिरसा प्रतिगृह्य ताम्। पात्रीं देवान्नसम्पूपूर्णां देवदत्तां हिरण्मयीम्॥1.16.21॥ अभिवाद्य च तद्भूतमद्भुतं प्रियदर्शनम्। मुदा परमया युक्तश्चकाराभिप्रदक्षिणम्॥1.16.22॥
ततो दशरथः प्राप्य पायसं देवनिर्मितम्। बभूव परमप्रीतः प्राप्य वित्तमिवाधनः॥1.16.23॥ ततस्तदद्भुतप्रख्यं भूतं परमभास्वरम्। संवर्तयित्वा तत् कर्म तत्रैवान्तरधीयत॥1.16.24॥
ततो दशरथः प्राप्य पायसं देवनिर्मितम्। बभूव परमप्रीतः प्राप्य वित्तमिवाधनः॥1.16.23॥ ततस्तदद्भुतप्रख्यं भूतं परमभास्वरम्। संवर्तयित्वा तत् कर्म तत्रैवान्तरधीयत॥1.16.24॥
हर्षरश्मिभिरुद्द्योतं तस्यान्तःपुरमाबभौ। शारदस्याभिरामस्य चन्द्रस्येव नभोंऽशुभिः ॥1.16.25॥
सोऽन्तःपुरं प्रविश्यैव कौसल्यामिदमब्रवीत्। पायसं प्रतिगृह्णीष्व पुत्रीयं त्विदमात्मनः॥1.16.26॥
सोऽन्तःपुरं प्रविश्यैव कौसल्यामिदमब्रवीत्। पायसं प्रतिगृह्णीष्व पुत्रीयं त्विदमात्मनः॥1.16.26॥
कौसल्यायै नरपतिः पायसार्धं ददौ तदा। अर्धादर्धं ददौ चापि सुमित्रायै नराधिपः॥1.16.27॥
कौसल्यायै नरपतिः पायसार्धं ददौ तदा। अर्धादर्धं ददौ चापि सुमित्रायै नराधिपः॥1.16.27॥
कौसल्यायै नरपतिः पायसार्धं ददौ तदा। अर्धादर्धं ददौ चापि सुमित्रायै नराधिपः॥1.16.27॥
कैकेय्यै चावशिष्टार्धं ददौ पुत्रार्थकारणात्। प्रददौ चावशिष्टार्धं पायसस्यामृतोपमम्॥1.16.28॥ अनुचिन्त्य सुमित्रायै पुनरेव महामतिः। एवं तासां ददौ राजा भार्याणां पायसं पृथक्॥1.16.29॥
कैकेय्यै चावशिष्टार्धं ददौ पुत्रार्थकारणात्। प्रददौ चावशिष्टार्धं पायसस्यामृतोपमम्॥1.16.28॥ अनुचिन्त्य सुमित्रायै पुनरेव महामतिः। एवं तासां ददौ राजा भार्याणां पायसं पृथक्॥1.16.29॥
कैकेय्यै चावशिष्टार्धं ददौ पुत्रार्थकारणात्। प्रददौ चावशिष्टार्धं पायसस्यामृतोपमम्॥1.16.28॥ अनुचिन्त्य सुमित्रायै पुनरेव महामतिः। एवं तासां ददौ राजा भार्याणां पायसं पृथक्॥1.16.29॥
ताश्चैवं पायसं प्राप्य नरेन्द्रस्योत्तमस्त्रियः। सम्मानं मेनिरे सर्वाः प्रहर्षोदितचेतसः॥1.16.30॥
ततस्तु ताः प्राश्य तमुत्तमस्त्रियो महीपतेरुत्तमपायसं पृथक्। हुताशनादित्यसमानतेजसोऽचिरेण गर्भान् प्रतिपेदिरे तदा ॥1.16.31॥
ततस्तु ताः प्राश्य तमुत्तमस्त्रियो महीपतेरुत्तमपायसं पृथक्। हुताशनादित्यसमानतेजसोऽचिरेण गर्भान् प्रतिपेदिरे तदा ॥1.16.31॥
ततस्तु राजा प्रतिवीक्ष्य ताः स्त्रियः प्ररूढगर्भाः प्रतिलब्धमानसः। बभूव हृष्टस्त्रिदिवे यथा हरिः सुरेन्द्रसिद्धर्षिगणाभिपूजितः ॥1.16.32॥
ततस्तु राजा प्रतिवीक्ष्य ताः स्त्रियः प्ररूढगर्भाः प्रतिलब्धमानसः। बभूव हृष्टस्त्रिदिवे यथा हरिः सुरेन्द्रसिद्धर्षिगणाभिपूजितः ॥1.16.32॥
कौसल्यायै नरपतिः पायसार्धं ददौ तदा। अर्धादर्धं ददौ चापि सुमित्रायै नराधिपः॥1.16.27॥
कैकेय्यै चावशिष्टार्धं ददौ पुत्रार्थकारणात्। प्रददौ चावशिष्टार्धं पायसस्यामृतोपमम्॥1.16.28॥ अनुचिन्त्य सुमित्रायै पुनरेव महामतिः। एवं तासां ददौ राजा भार्याणां पायसं पृथक्॥1.16.29॥
कौसल्यायै नरपतिः पायसार्धं ददौ तदा। अर्धादर्धं ददौ चापि सुमित्रायै नराधिपः॥1.16.27॥
कैकेय्यै चावशिष्टार्धं ददौ पुत्रार्थकारणात्। प्रददौ चावशिष्टार्धं पायसस्यामृतोपमम्॥1.16.28॥ अनुचिन्त्य सुमित्रायै पुनरेव महामतिः। एवं तासां ददौ राजा भार्याणां पायसं पृथक्॥1.16.29॥
पुत्रत्वं तु गते विष्णौ राज्ञस्तस्य महात्मनः। उवाच देवताः सर्वाः स्वयम्भूर्भगवानिदम्॥1.17.1॥
पुत्रत्वं तु गते विष्णौ राज्ञस्तस्य महात्मनः। उवाच देवताः सर्वाः स्वयम्भूर्भगवानिदम्॥1.17.1॥
सत्यसंधस्य वीरस्य सर्वेषां नो हितैषिणः। विष्णोः सहायान् बलिनः सृजध्वंकामरूपिणः॥1.17.2॥ मायाविदश्च शूरांश्च वायुवेगसमान् जवे। नयज्ञान् बुद्धिसम्पन्नान् विष्णुतुल्यपराक्रमान्॥1.17.3॥ असंहार्यानुपायज्ञान् दिव्यसंहननान्वितान्। सर्वास्त्रगुणसम्पन्नानमृतप्राशनानिव॥1.17.4॥
सत्यसंधस्य वीरस्य सर्वेषां नो हितैषिणः। विष्णोः सहायान् बलिनः सृजध्वंकामरूपिणः॥1.17.2॥ मायाविदश्च शूरांश्च वायुवेगसमान् जवे। नयज्ञान् बुद्धिसम्पन्नान् विष्णुतुल्यपराक्रमान्॥1.17.3॥ असंहार्यानुपायज्ञान् दिव्यसंहननान्वितान्। सर्वास्त्रगुणसम्पन्नानमृतप्राशनानिव॥1.17.4॥
सत्यसंधस्य वीरस्य सर्वेषां नो हितैषिणः। विष्णोः सहायान् बलिनः सृजध्वंकामरूपिणः॥1.17.2॥ मायाविदश्च शूरांश्च वायुवेगसमान् जवे। नयज्ञान् बुद्धिसम्पन्नान् विष्णुतुल्यपराक्रमान्॥1.17.3॥ असंहार्यानुपायज्ञान् दिव्यसंहननान्वितान्। सर्वास्त्रगुणसम्पन्नानमृतप्राशनानिव॥1.17.4॥
अप्सरस्सु च मुख्यासु गन्धर्वीणां तनूषु च। यक्षपन्नगकन्यासु ऋक्षविद्याधरीषु च॥1.17.5॥ किन्नरीणां च गात्रेषु वानरीणां तनूषु च। सृजध्वं हरिरूपेण पुत्रांस्तुल्यपराक्रमान्॥1.17.6॥
पूर्वमेव मया सृष्टो जाम्बवानृक्षपुंगवः। जृम्भमाणस्य सहसा मम वक्त्रादजायत॥1.17.7॥
पूर्वमेव मया सृष्टो जाम्बवानृक्षपुंगवः। जृम्भमाणस्य सहसा मम वक्त्रादजायत॥1.17.7॥
पुत्रत्वं तु गते विष्णौ राज्ञस्तस्य महात्मनः। उवाच देवताः सर्वाः स्वयम्भूर्भगवानिदम्॥1.17.1॥
ते तथोक्ता भगवता तत् प्रतिश्रुत्य शासनम्। जनयामासुरेवं ते पुत्रान् वानररूपिणः॥1.17.8॥
ते तथोक्ता भगवता तत् प्रतिश्रुत्य शासनम्। जनयामासुरेवं ते पुत्रान् वानररूपिणः॥1.17.8॥
ऋषयश्च महात्मानः सिद्धविद्याधरोरगाः। चारणाश्च सुतान् वीरान् ससृजुर्वनचारिणः ॥1.17.9॥
वानरेन्द्रं महेन्द्राभमिन्द्रो वालिनमात्मजम्। सुग्रीवं जनयामास तपनस्तपतां वरः॥1.17.10॥
अन्ये नानाविधान् शैलान् काननानि चभेजिरे। सूर्यपुत्रं च सुग्रीवं शक्रपुत्रं च वालिनम्॥1.17.32॥ भ्रातरावुपतस्थुस्ते सर्वे च हरियूथपाः। नलं नीलं हनूमन्तमन्यांश्च हरियूथपान्॥1.17.33॥ ते तार्क्ष्यबलसम्पन्नाः सर्वे युद्धविशारदाः। विचरन्तोऽर्दयन् सर्वान् सिंहव्याघ्रमहोरगान्॥1.17.34॥
वानरेन्द्रं महेन्द्राभमिन्द्रो वालिनमात्मजम्। सुग्रीवं जनयामास तपनस्तपतां वरः॥1.17.10॥
वानरेन्द्रं महेन्द्राभमिन्द्रो वालिनमात्मजम्। सुग्रीवं जनयामास तपनस्तपतां वरः॥1.17.10॥
अन्ये नानाविधान् शैलान् काननानि चभेजिरे। सूर्यपुत्रं च सुग्रीवं शक्रपुत्रं च वालिनम्॥1.17.32॥ भ्रातरावुपतस्थुस्ते सर्वे च हरियूथपाः। नलं नीलं हनूमन्तमन्यांश्च हरियूथपान्॥1.17.33॥ ते तार्क्ष्यबलसम्पन्नाः सर्वे युद्धविशारदाः। विचरन्तोऽर्दयन् सर्वान् सिंहव्याघ्रमहोरगान्॥1.17.34॥
सत्यसंधस्य वीरस्य सर्वेषां नो हितैषिणः। विष्णोः सहायान् बलिनः सृजध्वंकामरूपिणः॥1.17.2॥ मायाविदश्च शूरांश्च वायुवेगसमान् जवे। नयज्ञान् बुद्धिसम्पन्नान् विष्णुतुल्यपराक्रमान्॥1.17.3॥ असंहार्यानुपायज्ञान् दिव्यसंहननान्वितान्। सर्वास्त्रगुणसम्पन्नानमृतप्राशनानिव॥1.17.4॥
बृहस्पतिस्त्वजनयत् तारं नाम महाकपिम्। सर्ववानरमुख्यानां बुद्धिमन्तमनुत्तमम्॥1.17.11॥
बृहस्पतिस्त्वजनयत् तारं नाम महाकपिम्। सर्ववानरमुख्यानां बुद्धिमन्तमनुत्तमम्॥1.17.11॥
धनदस्य सुतः श्रीमान् वानरो गन्धमादनः। विश्वकर्मा त्वजनयन्नलं नाम महाकपिम्॥1.17.12॥
धनदस्य सुतः श्रीमान् वानरो गन्धमादनः। विश्वकर्मा त्वजनयन्नलं नाम महाकपिम्॥1.17.12॥
पावकस्य सुतः श्रीमान् नीलोऽग्निसदृशप्रभः। तेजसा यशसा वीर्यादत्यरिच्यत वीर्यवान्॥1.17.13॥
पावकस्य सुतः श्रीमान् नीलोऽग्निसदृशप्रभः। तेजसा यशसा वीर्यादत्यरिच्यत वीर्यवान्॥1.17.13॥
रूपद्रविणसम्पन्नावश्विनौ रूपसम्मतौ। मैन्दं च द्विविदं चैव जनयामासतुः स्वयम्॥1.17.14॥
रूपद्रविणसम्पन्नावश्विनौ रूपसम्मतौ। मैन्दं च द्विविदं चैव जनयामासतुः स्वयम्॥1.17.14॥
रूपद्रविणसम्पन्नावश्विनौ रूपसम्मतौ। मैन्दं च द्विविदं चैव जनयामासतुः स्वयम्॥1.17.14॥
वरुणो जनयामास सुषेणं नाम वानरम्। शरभं जनयामास पर्जन्यस्तु महाबलः॥1.17.15॥
वरुणो जनयामास सुषेणं नाम वानरम्। शरभं जनयामास पर्जन्यस्तु महाबलः॥1.17.15॥
मारुतस्यौरसः श्रीमान् हनूमान् नाम वानरः। वज्रसंहननोपेतो वैनतेयसमो जवे॥1.17.16॥
मारुतस्यौरसः श्रीमान् हनूमान् नाम वानरः। वज्रसंहननोपेतो वैनतेयसमो जवे॥1.17.16॥
मारुतस्यौरसः श्रीमान् हनूमान् नाम वानरः। वज्रसंहननोपेतो वैनतेयसमो जवे॥1.17.16॥
मारुतस्यौरसः श्रीमान् हनूमान् नाम वानरः। वज्रसंहननोपेतो वैनतेयसमो जवे॥1.17.16॥
सर्ववानरमुख्येषु बुद्धिमान् बलवानपि। ते सृष्टा बहुसाहस्रा दशग्रीववधोद्यताः॥1.17.17॥
सर्ववानरमुख्येषु बुद्धिमान् बलवानपि। ते सृष्टा बहुसाहस्रा दशग्रीववधोद्यताः॥1.17.17॥
अप्रमेयबला वीरा विक्रान्ताः कामरूपिणः। ते गजाचलसंकाशा वपुष्मन्तो महाबलाः॥1.17.18॥
अप्रमेयबला वीरा विक्रान्ताः कामरूपिणः। ते गजाचलसंकाशा वपुष्मन्तो महाबलाः॥1.17.18॥
ऋक्षवानरगोपुच्छाः क्षिप्रमेवाभिजज्ञिरे। यस्य देवस्य यद्रूपं वेषो यश्च पराक्रमः॥1.17.19॥ अजायत समं तेन तस्य तस्य पृथक् पृथक्। गोलांगूलेषु चोत्पन्नाः किंचिदुन्नतविक्रमाः॥1.17.20॥
ऋक्षवानरगोपुच्छाः क्षिप्रमेवाभिजज्ञिरे। यस्य देवस्य यद्रूपं वेषो यश्च पराक्रमः॥1.17.19॥ अजायत समं तेन तस्य तस्य पृथक् पृथक्। गोलांगूलेषु चोत्पन्नाः किंचिदुन्नतविक्रमाः॥1.17.20॥
ऋक्षवानरगोपुच्छाः क्षिप्रमेवाभिजज्ञिरे। यस्य देवस्य यद्रूपं वेषो यश्च पराक्रमः॥1.17.19॥ अजायत समं तेन तस्य तस्य पृथक् पृथक्। गोलांगूलेषु चोत्पन्नाः किंचिदुन्नतविक्रमाः॥1.17.20॥
ऋक्षीषु च तथा जाता वानराः किन्नरीषु च। देवा महर्षिगन्धर्वास्तार्क्ष्ययक्षा यशस्विनः ॥1.17.21॥ नागाः किंपुरुषाश्चैव सिद्धविद्याधरोरगाः। बहवो जनयामासुर्हृष्टास्तत्र सहस्रशः ॥1.17.22॥
ऋक्षीषु च तथा जाता वानराः किन्नरीषु च। देवा महर्षिगन्धर्वास्तार्क्ष्ययक्षा यशस्विनः ॥1.17.21॥ नागाः किंपुरुषाश्चैव सिद्धविद्याधरोरगाः। बहवो जनयामासुर्हृष्टास्तत्र सहस्रशः ॥1.17.22॥
चारणाश्च सुतान् वीरान् ससृजुर्वनचारिणः। वानरान् सुमहाकायान् सर्वान् वैवनचारिणः॥1.17.23॥
अप्सरस्सु च मुख्यासु तथा विद्याधरीषु च। नागकन्यासु च तदा गन्धर्वीणां तनूषु च। कामरूपबलोपेता यथाकामविचारिणः ॥1.17.24॥
सिंहशार्दूलसदृशा दर्पेण च बलेन च। शिलाप्रहरणाः सर्वे सर्वे पर्वतयोधिनः ॥1.17.25॥
सिंहशार्दूलसदृशा दर्पेण च बलेन च। शिलाप्रहरणाः सर्वे सर्वे पर्वतयोधिनः ॥1.17.25॥
नखदंष्ट्रायुधाः सर्वे सर्वे सर्वास्त्रकोविदाः। विचालयेयुः शैलेन्द्रान् भेदयेयुः स्थिरान् द्रुमान्॥1.17.26॥
नखदंष्ट्रायुधाः सर्वे सर्वे सर्वास्त्रकोविदाः। विचालयेयुः शैलेन्द्रान् भेदयेयुः स्थिरान् द्रुमान्॥1.17.26॥
क्षोभयेयुश्च वेगेन समुद्रं सरितां पतिम्। दारयेयुः क्षितिं पद्भ्यामाप्लवेयुर्महार्णवान्॥1.17.27॥
क्षोभयेयुश्च वेगेन समुद्रं सरितां पतिम्। दारयेयुः क्षितिं पद्भ्यामाप्लवेयुर्महार्णवान्॥1.17.27॥
नभस्तलं विशेयुश्च गृह्णीयुरपि तोयदान्। गृह्णीयुरपि मातंगान् मत्तान् प्रव्रजतो वने॥1.17.28॥
नभस्तलं विशेयुश्च गृह्णीयुरपि तोयदान्। गृह्णीयुरपि मातंगान् मत्तान् प्रव्रजतो वने॥1.17.28॥
नर्दमानांश्च नादेन पातयेयुर्विहंगमान्। ईदृशानां प्रसूतानि हरीणां कामरूपिणाम्॥1.17.29॥ शतं शतसहस्राणि यूथपानां महात्मनाम्। ते प्रधानेषु यूथेषु हरीणां हरियूथपाः॥1.17.30॥
नर्दमानांश्च नादेन पातयेयुर्विहंगमान्। ईदृशानां प्रसूतानि हरीणां कामरूपिणाम्॥1.17.29॥ शतं शतसहस्राणि यूथपानां महात्मनाम्। ते प्रधानेषु यूथेषु हरीणां हरियूथपाः॥1.17.30॥
नर्दमानांश्च नादेन पातयेयुर्विहंगमान्। ईदृशानां प्रसूतानि हरीणां कामरूपिणाम्॥1.17.29॥ शतं शतसहस्राणि यूथपानां महात्मनाम्। ते प्रधानेषु यूथेषु हरीणां हरियूथपाः॥1.17.30॥
बभूवुर्यूथपश्रेष्ठान् वीरांश्चाजनयन् हरीन्। अन्ये ऋक्षवतः प्रस्थानुपतस्थुः सहस्रशः॥1.17.31॥
बभूवुर्यूथपश्रेष्ठान् वीरांश्चाजनयन् हरीन्। अन्ये ऋक्षवतः प्रस्थानुपतस्थुः सहस्रशः॥1.17.31॥
अन्ये नानाविधान् शैलान् काननानि चभेजिरे। सूर्यपुत्रं च सुग्रीवं शक्रपुत्रं च वालिनम्॥1.17.32॥ भ्रातरावुपतस्थुस्ते सर्वे च हरियूथपाः। नलं नीलं हनूमन्तमन्यांश्च हरियूथपान्॥1.17.33॥ ते तार्क्ष्यबलसम्पन्नाः सर्वे युद्धविशारदाः। विचरन्तोऽर्दयन् सर्वान् सिंहव्याघ्रमहोरगान्॥1.17.34॥
अन्ये नानाविधान् शैलान् काननानि चभेजिरे। सूर्यपुत्रं च सुग्रीवं शक्रपुत्रं च वालिनम्॥1.17.32॥ भ्रातरावुपतस्थुस्ते सर्वे च हरियूथपाः। नलं नीलं हनूमन्तमन्यांश्च हरियूथपान्॥1.17.33॥ ते तार्क्ष्यबलसम्पन्नाः सर्वे युद्धविशारदाः। विचरन्तोऽर्दयन् सर्वान् सिंहव्याघ्रमहोरगान्॥1.17.34॥
अन्ये नानाविधान् शैलान् काननानि चभेजिरे। सूर्यपुत्रं च सुग्रीवं शक्रपुत्रं च वालिनम्॥1.17.32॥ भ्रातरावुपतस्थुस्ते सर्वे च हरियूथपाः। नलं नीलं हनूमन्तमन्यांश्च हरियूथपान्॥1.17.33॥ ते तार्क्ष्यबलसम्पन्नाः सर्वे युद्धविशारदाः। विचरन्तोऽर्दयन् सर्वान् सिंहव्याघ्रमहोरगान्॥1.17.34॥
अन्ये नानाविधान् शैलान् काननानि चभेजिरे। सूर्यपुत्रं च सुग्रीवं शक्रपुत्रं च वालिनम्॥1.17.32॥ भ्रातरावुपतस्थुस्ते सर्वे च हरियूथपाः। नलं नीलं हनूमन्तमन्यांश्च हरियूथपान्॥1.17.33॥ ते तार्क्ष्यबलसम्पन्नाः सर्वे युद्धविशारदाः। विचरन्तोऽर्दयन् सर्वान् सिंहव्याघ्रमहोरगान्॥1.17.34॥
अन्ये नानाविधान् शैलान् काननानि चभेजिरे। सूर्यपुत्रं च सुग्रीवं शक्रपुत्रं च वालिनम्॥1.17.32॥ भ्रातरावुपतस्थुस्ते सर्वे च हरियूथपाः। नलं नीलं हनूमन्तमन्यांश्च हरियूथपान्॥1.17.33॥ ते तार्क्ष्यबलसम्पन्नाः सर्वे युद्धविशारदाः। विचरन्तोऽर्दयन् सर्वान् सिंहव्याघ्रमहोरगान्॥1.17.34॥
अन्ये नानाविधान् शैलान् काननानि चभेजिरे। सूर्यपुत्रं च सुग्रीवं शक्रपुत्रं च वालिनम्॥1.17.32॥ भ्रातरावुपतस्थुस्ते सर्वे च हरियूथपाः। नलं नीलं हनूमन्तमन्यांश्च हरियूथपान्॥1.17.33॥ ते तार्क्ष्यबलसम्पन्नाः सर्वे युद्धविशारदाः। विचरन्तोऽर्दयन् सर्वान् सिंहव्याघ्रमहोरगान्॥1.17.34॥
अन्ये नानाविधान् शैलान् काननानि चभेजिरे। सूर्यपुत्रं च सुग्रीवं शक्रपुत्रं च वालिनम्॥1.17.32॥ भ्रातरावुपतस्थुस्ते सर्वे च हरियूथपाः। नलं नीलं हनूमन्तमन्यांश्च हरियूथपान्॥1.17.33॥ ते तार्क्ष्यबलसम्पन्नाः सर्वे युद्धविशारदाः। विचरन्तोऽर्दयन् सर्वान् सिंहव्याघ्रमहोरगान्॥1.17.34॥
अन्ये नानाविधान् शैलान् काननानि चभेजिरे। सूर्यपुत्रं च सुग्रीवं शक्रपुत्रं च वालिनम्॥1.17.32॥ भ्रातरावुपतस्थुस्ते सर्वे च हरियूथपाः। नलं नीलं हनूमन्तमन्यांश्च हरियूथपान्॥1.17.33॥ ते तार्क्ष्यबलसम्पन्नाः सर्वे युद्धविशारदाः। विचरन्तोऽर्दयन् सर्वान् सिंहव्याघ्रमहोरगान्॥1.17.34॥
अन्ये नानाविधान् शैलान् काननानि चभेजिरे। सूर्यपुत्रं च सुग्रीवं शक्रपुत्रं च वालिनम्॥1.17.32॥ भ्रातरावुपतस्थुस्ते सर्वे च हरियूथपाः। नलं नीलं हनूमन्तमन्यांश्च हरियूथपान्॥1.17.33॥ ते तार्क्ष्यबलसम्पन्नाः सर्वे युद्धविशारदाः। विचरन्तोऽर्दयन् सर्वान् सिंहव्याघ्रमहोरगान्॥1.17.34॥
महाबलो महाबाहुर्वाली विपुलविक्रमः। जुगोप भुजवीर्येण ऋक्षगोपुच्छवानरान्॥1.17.35॥
महाबलो महाबाहुर्वाली विपुलविक्रमः। जुगोप भुजवीर्येण ऋक्षगोपुच्छवानरान्॥1.17.35॥
तैरियं पृथिवी शूरैः सपर्वतवनार्णवा। कीर्णा विविधसंस्थानैर्नानाव्यञ्जनलक्षणैः ॥1.17.36॥
तैर्मेघवृन्दाचलकूटसंनिभैर्महाबलैर्वानरयूथपाधिपैः। बभूव भूर्भीमशरीररूपैः समावृता रामसहायहेतोः॥1.17.37॥
तैर्मेघवृन्दाचलकूटसंनिभैर्महाबलैर्वानरयूथपाधिपैः। बभूव भूर्भीमशरीररूपैः समावृता रामसहायहेतोः॥1.17.37॥
निर्वृत्ते तु क्रतौ तस्मिन् हयमेधे महात्मनः। प्रतिगृह्यामरा भागान् प्रतिजग्मुर्यथागतम्॥1.18.1॥
समाप्तदीक्षानियमः पत्नीगणसमन्वितः। प्रविवेश पुरीं राजा सभृत्यबलवाहनः॥1.18.2॥
समाप्तदीक्षानियमः पत्नीगणसमन्वितः। प्रविवेश पुरीं राजा सभृत्यबलवाहनः॥1.18.2॥
गतेषु पृथिवीशेषु राजा दशरथः पुनः। प्रविवेश पुरीं श्रीमान् पुरस्कृत्य द्विजोत्तमान्॥1.18.5॥
समाप्तदीक्षानियमः पत्नीगणसमन्वितः। प्रविवेश पुरीं राजा सभृत्यबलवाहनः॥1.18.2॥
यथार्हं पूजितास्तेन राज्ञा च पृथिवीश्वराः। मुदिताः प्रययुर्देशान् प्रणम्य मुनिपुंगवम्॥1.18.3॥
यथार्हं पूजितास्तेन राज्ञा च पृथिवीश्वराः। मुदिताः प्रययुर्देशान् प्रणम्य मुनिपुंगवम्॥1.18.3॥
श्रीमतां गच्छतां तेषां स्वगृहाणि पुरात् ततः। बलानि राज्ञां शुभ्राणि प्रहृष्टानि चकाशिरे॥1.18.4॥
गतेषु पृथिवीशेषु राजा दशरथः पुनः। प्रविवेश पुरीं श्रीमान् पुरस्कृत्य द्विजोत्तमान्॥1.18.5॥
शान्तया प्रययौ सार्धमृष्यश्रृंगः सुपूजितः। अनुगम्यमानो राज्ञा च सानुयात्रेण धीमता॥1.18.6॥
शान्तया प्रययौ सार्धमृष्यश्रृंगः सुपूजितः। अनुगम्यमानो राज्ञा च सानुयात्रेण धीमता॥1.18.6॥
शान्तया प्रययौ सार्धमृष्यश्रृंगः सुपूजितः। अनुगम्यमानो राज्ञा च सानुयात्रेण धीमता॥1.18.6॥
एवं विसृज्य तान् सर्वान् राजा सम्पूर्णमानसः। उवास सुखितस्तत्र पुत्रोत्पत्तिं विचिन्तयन्॥1.18.7॥
गतेषु पृथिवीशेषु राजा दशरथः पुनः। प्रविवेश पुरीं श्रीमान् पुरस्कृत्य द्विजोत्तमान्॥1.18.5॥
एवं विसृज्य तान् सर्वान् राजा सम्पूर्णमानसः। उवास सुखितस्तत्र पुत्रोत्पत्तिं विचिन्तयन्॥1.18.7॥
ततो यज्ञे समाप्ते तु ऋतूनां षट् समत्ययुः। ततश्च द्वादशे मासे चैत्रे नावमिके तिथौ॥1.18.8॥ नक्षत्रेऽदितिदैवत्ये स्वोच्चसंस्थेषु पञ्चसु। ग्रहेषु कर्कटे लग्ने वाक्पताविन्दुना सह॥1.18.9॥ प्रोद्यमाने जगन्नाथं सर्वलोकनमस्कृतम्। कौसल्याजनयद् रामं दिव्यलक्षणसंयुतम्॥1.18.10॥
ततो यज्ञे समाप्ते तु ऋतूनां षट् समत्ययुः। ततश्च द्वादशे मासे चैत्रे नावमिके तिथौ॥1.18.8॥ नक्षत्रेऽदितिदैवत्ये स्वोच्चसंस्थेषु पञ्चसु। ग्रहेषु कर्कटे लग्ने वाक्पताविन्दुना सह॥1.18.9॥ प्रोद्यमाने जगन्नाथं सर्वलोकनमस्कृतम्। कौसल्याजनयद् रामं दिव्यलक्षणसंयुतम्॥1.18.10॥
ततो यज्ञे समाप्ते तु ऋतूनां षट् समत्ययुः। ततश्च द्वादशे मासे चैत्रे नावमिके तिथौ॥1.18.8॥ नक्षत्रेऽदितिदैवत्ये स्वोच्चसंस्थेषु पञ्चसु। ग्रहेषु कर्कटे लग्ने वाक्पताविन्दुना सह॥1.18.9॥ प्रोद्यमाने जगन्नाथं सर्वलोकनमस्कृतम्। कौसल्याजनयद् रामं दिव्यलक्षणसंयुतम्॥1.18.10॥
ततो यज्ञे समाप्ते तु ऋतूनां षट् समत्ययुः। ततश्च द्वादशे मासे चैत्रे नावमिके तिथौ॥1.18.8॥ नक्षत्रेऽदितिदैवत्ये स्वोच्चसंस्थेषु पञ्चसु। ग्रहेषु कर्कटे लग्ने वाक्पताविन्दुना सह॥1.18.9॥ प्रोद्यमाने जगन्नाथं सर्वलोकनमस्कृतम्। कौसल्याजनयद् रामं दिव्यलक्षणसंयुतम्॥1.18.10॥
ततो यज्ञे समाप्ते तु ऋतूनां षट् समत्ययुः। ततश्च द्वादशे मासे चैत्रे नावमिके तिथौ॥1.18.8॥ नक्षत्रेऽदितिदैवत्ये स्वोच्चसंस्थेषु पञ्चसु। ग्रहेषु कर्कटे लग्ने वाक्पताविन्दुना सह॥1.18.9॥ प्रोद्यमाने जगन्नाथं सर्वलोकनमस्कृतम्। कौसल्याजनयद् रामं दिव्यलक्षणसंयुतम्॥1.18.10॥
ततो यज्ञे समाप्ते तु ऋतूनां षट् समत्ययुः। ततश्च द्वादशे मासे चैत्रे नावमिके तिथौ॥1.18.8॥ नक्षत्रेऽदितिदैवत्ये स्वोच्चसंस्थेषु पञ्चसु। ग्रहेषु कर्कटे लग्ने वाक्पताविन्दुना सह॥1.18.9॥ प्रोद्यमाने जगन्नाथं सर्वलोकनमस्कृतम्। कौसल्याजनयद् रामं दिव्यलक्षणसंयुतम्॥1.18.10॥
विष्णोरर्धं महाभागं पुत्रमैक्ष्वाकुनन्दनम्। लोहिताक्षं महाबाहुं रक्तोष्ठं दुन्दुभिस्वनम्॥1.18.11॥
कौसल्या शुशुभे तेन पुत्रेणामिततेजसा। यथा वरेण देवानामदितिर्वज्रपाणिना॥1.18.12॥
भरतो नाम कैकेय्यां जज्ञे सत्यपराक्रमः। साक्षाद् विष्णोश्चतुर्भागः सर्वैः समुदितोगुणैः॥1.18.13॥
भरतो नाम कैकेय्यां जज्ञे सत्यपराक्रमः। साक्षाद् विष्णोश्चतुर्भागः सर्वैः समुदितोगुणैः॥1.18.13॥
पुष्ये जातस्तु भरतो मीनलग्ने प्रसन्नधीः। सार्पे जातौ तु सौमित्री कुलीरेऽभ्युदिते रवौ॥1.18.15॥
अथ लक्ष्मणशत्रुघ्नौ सुमित्राजनयत् सुतौ। वीरौ सर्वास्त्रकुशलौ विष्णोरर्धसमन्वितौ॥1.18.14॥
अथ लक्ष्मणशत्रुघ्नौ सुमित्राजनयत् सुतौ। वीरौ सर्वास्त्रकुशलौ विष्णोरर्धसमन्वितौ॥1.18.14॥
अथ लक्ष्मणशत्रुघ्नौ सुमित्राजनयत् सुतौ। वीरौ सर्वास्त्रकुशलौ विष्णोरर्धसमन्वितौ॥1.18.14॥
अथ लक्ष्मणशत्रुघ्नौ सुमित्राजनयत् सुतौ। वीरौ सर्वास्त्रकुशलौ विष्णोरर्धसमन्वितौ॥1.18.14॥
पुष्ये जातस्तु भरतो मीनलग्ने प्रसन्नधीः। सार्पे जातौ तु सौमित्री कुलीरेऽभ्युदिते रवौ॥1.18.15॥
अथ लक्ष्मणशत्रुघ्नौ सुमित्राजनयत् सुतौ। वीरौ सर्वास्त्रकुशलौ विष्णोरर्धसमन्वितौ॥1.18.14॥
पुष्ये जातस्तु भरतो मीनलग्ने प्रसन्नधीः। सार्पे जातौ तु सौमित्री कुलीरेऽभ्युदिते रवौ॥1.18.15॥
ततो यज्ञे समाप्ते तु ऋतूनां षट् समत्ययुः। ततश्च द्वादशे मासे चैत्रे नावमिके तिथौ॥1.18.8॥ नक्षत्रेऽदितिदैवत्ये स्वोच्चसंस्थेषु पञ्चसु। ग्रहेषु कर्कटे लग्ने वाक्पताविन्दुना सह॥1.18.9॥ प्रोद्यमाने जगन्नाथं सर्वलोकनमस्कृतम्। कौसल्याजनयद् रामं दिव्यलक्षणसंयुतम्॥1.18.10॥
राज्ञः पुत्रा महात्मानश्चत्वारो जज्ञिरे पृथक्। गुणवन्तोऽनुरूपाश्च रुच्या प्रोष्ठपदोपमाः॥1.18.16॥
भरतो नाम कैकेय्यां जज्ञे सत्यपराक्रमः। साक्षाद् विष्णोश्चतुर्भागः सर्वैः समुदितोगुणैः॥1.18.13॥
राज्ञः पुत्रा महात्मानश्चत्वारो जज्ञिरे पृथक्। गुणवन्तोऽनुरूपाश्च रुच्या प्रोष्ठपदोपमाः॥1.18.16॥
अथ लक्ष्मणशत्रुघ्नौ सुमित्राजनयत् सुतौ। वीरौ सर्वास्त्रकुशलौ विष्णोरर्धसमन्वितौ॥1.18.14॥
राज्ञः पुत्रा महात्मानश्चत्वारो जज्ञिरे पृथक्। गुणवन्तोऽनुरूपाश्च रुच्या प्रोष्ठपदोपमाः॥1.18.16॥
अथ लक्ष्मणशत्रुघ्नौ सुमित्राजनयत् सुतौ। वीरौ सर्वास्त्रकुशलौ विष्णोरर्धसमन्वितौ॥1.18.14॥
राज्ञः पुत्रा महात्मानश्चत्वारो जज्ञिरे पृथक्। गुणवन्तोऽनुरूपाश्च रुच्या प्रोष्ठपदोपमाः॥1.18.16॥
राज्ञः पुत्रा महात्मानश्चत्वारो जज्ञिरे पृथक्। गुणवन्तोऽनुरूपाश्च रुच्या प्रोष्ठपदोपमाः॥1.18.16॥
राज्ञः पुत्रा महात्मानश्चत्वारो जज्ञिरे पृथक्। गुणवन्तोऽनुरूपाश्च रुच्या प्रोष्ठपदोपमाः॥1.18.16॥
जगुः कलं च गन्धर्वा ननृतुश्चाप्सरोगणाः। देवदुन्दुभयो नेदुः पुष्पवृष्टिश्च खात् पतत्॥1.18.17॥
उत्सवश्च महानासीदयोध्यायां जनाकुलः। रथ्याश्च जनसम्बाधा नटनर्तकसंकुलाः॥1.18.18॥
उत्सवश्च महानासीदयोध्यायां जनाकुलः। रथ्याश्च जनसम्बाधा नटनर्तकसंकुलाः॥1.18.18॥
गायनैश्च विराविण्यो वादनैश्च तथापरैः। विरेजुर्विपुलास्तत्र सर्वरत्नसमन्विताः॥1.18.19॥
प्रदेयांश्च ददौ राजा सूतमागधवन्दिनाम्। ब्राह्मणेभ्यो ददौ वित्तं गोधनानि सहस्रशः॥1.18.20॥
प्रदेयांश्च ददौ राजा सूतमागधवन्दिनाम्। ब्राह्मणेभ्यो ददौ वित्तं गोधनानि सहस्रशः॥1.18.20॥
अतीत्यैकादशाहं तु नामकर्म तथाकरोत्। ज्येष्ठं रामं महात्मानं भरतं कैकयीसुतम्॥1.18.21॥ सौमित्रिं लक्ष्मणमिति शत्रुघ्नमपरं तथा। वसिष्ठः परमप्रीतो नामानि कुरुते तदा ॥1.18.22॥
अतीत्यैकादशाहं तु नामकर्म तथाकरोत्। ज्येष्ठं रामं महात्मानं भरतं कैकयीसुतम्॥1.18.21॥ सौमित्रिं लक्ष्मणमिति शत्रुघ्नमपरं तथा। वसिष्ठः परमप्रीतो नामानि कुरुते तदा ॥1.18.22॥
अतीत्यैकादशाहं तु नामकर्म तथाकरोत्। ज्येष्ठं रामं महात्मानं भरतं कैकयीसुतम्॥1.18.21॥ सौमित्रिं लक्ष्मणमिति शत्रुघ्नमपरं तथा। वसिष्ठः परमप्रीतो नामानि कुरुते तदा ॥1.18.22॥
अतीत्यैकादशाहं तु नामकर्म तथाकरोत्। ज्येष्ठं रामं महात्मानं भरतं कैकयीसुतम्॥1.18.21॥ सौमित्रिं लक्ष्मणमिति शत्रुघ्नमपरं तथा। वसिष्ठः परमप्रीतो नामानि कुरुते तदा ॥1.18.22॥
अतीत्यैकादशाहं तु नामकर्म तथाकरोत्। ज्येष्ठं रामं महात्मानं भरतं कैकयीसुतम्॥1.18.21॥ सौमित्रिं लक्ष्मणमिति शत्रुघ्नमपरं तथा। वसिष्ठः परमप्रीतो नामानि कुरुते तदा ॥1.18.22॥
ब्राह्मणान् भोजयामास पौरजानपदानपि। अददद् ब्राह्मणानां च रत्नौघममलं बहु॥1.18.23॥
ब्राह्मणान् भोजयामास पौरजानपदानपि। अददद् ब्राह्मणानां च रत्नौघममलं बहु॥1.18.23॥
ब्राह्मणान् भोजयामास पौरजानपदानपि। अददद् ब्राह्मणानां च रत्नौघममलं बहु॥1.18.23॥
तेषां जन्मक्रियादीनि सर्वकर्माण्यकारयत्। तेषां केतुरिव ज्येष्ठो रामो रतिकरः पितुः॥1.18.24॥
राज्ञः पुत्रा महात्मानश्चत्वारो जज्ञिरे पृथक्। गुणवन्तोऽनुरूपाश्च रुच्या प्रोष्ठपदोपमाः॥1.18.16॥
अतीत्यैकादशाहं तु नामकर्म तथाकरोत्। ज्येष्ठं रामं महात्मानं भरतं कैकयीसुतम्॥1.18.21॥ सौमित्रिं लक्ष्मणमिति शत्रुघ्नमपरं तथा। वसिष्ठः परमप्रीतो नामानि कुरुते तदा ॥1.18.22॥
तेषां जन्मक्रियादीनि सर्वकर्माण्यकारयत्। तेषां केतुरिव ज्येष्ठो रामो रतिकरः पितुः॥1.18.24॥
राज्ञः पुत्रा महात्मानश्चत्वारो जज्ञिरे पृथक्। गुणवन्तोऽनुरूपाश्च रुच्या प्रोष्ठपदोपमाः॥1.18.16॥
तेषां जन्मक्रियादीनि सर्वकर्माण्यकारयत्। तेषां केतुरिव ज्येष्ठो रामो रतिकरः पितुः॥1.18.24॥
तेषां जन्मक्रियादीनि सर्वकर्माण्यकारयत्। तेषां केतुरिव ज्येष्ठो रामो रतिकरः पितुः॥1.18.24॥
बभूव भूयो भूतानां स्वयम्भूरिव सम्मतः। सर्वे वेदविदः शूराः सर्वे लोकहिते रताः॥1.18.25॥
बभूव भूयो भूतानां स्वयम्भूरिव सम्मतः। सर्वे वेदविदः शूराः सर्वे लोकहिते रताः॥1.18.25॥
सर्वे ज्ञानोपसम्पन्नाः सर्वे समुदिता गुणैः। तेषामपि महातेजा रामः सत्यपराक्रमः॥1.18.26॥ इष्टः सर्वस्य लोकस्य शशाङ्क इव निर्मलः। गजस्कन्धेऽश्वपृष्ठे च रथचर्यासु सम्मतः॥1.18.27॥ धनुर्वेदे च निरतः पितुः शुश्रूषणे रतः। ॥1.18.28a॥
ते यदा ज्ञानसम्पन्नाः सर्वे समुदिता गुणैः॥1.18.34b॥ ह्रीमन्तः कीर्तिमन्तश्च सर्वज्ञा दीर्घदर्शिनः। तेषामेवंप्रभावाणां सर्वेषां दीप्ततेजसाम्॥1.18.35॥ पिता दशरथो हृष्टो ब्रह्मा लोकाधिपो यथा। ॥1.18.36a॥
सर्वे ज्ञानोपसम्पन्नाः सर्वे समुदिता गुणैः। तेषामपि महातेजा रामः सत्यपराक्रमः॥1.18.26॥ इष्टः सर्वस्य लोकस्य शशाङ्क इव निर्मलः। गजस्कन्धेऽश्वपृष्ठे च रथचर्यासु सम्मतः॥1.18.27॥ धनुर्वेदे च निरतः पितुः शुश्रूषणे रतः। ॥1.18.28a॥
सर्वे ज्ञानोपसम्पन्नाः सर्वे समुदिता गुणैः। तेषामपि महातेजा रामः सत्यपराक्रमः॥1.18.26॥ इष्टः सर्वस्य लोकस्य शशाङ्क इव निर्मलः। गजस्कन्धेऽश्वपृष्ठे च रथचर्यासु सम्मतः॥1.18.27॥ धनुर्वेदे च निरतः पितुः शुश्रूषणे रतः। ॥1.18.28a॥
सर्वे ज्ञानोपसम्पन्नाः सर्वे समुदिता गुणैः। तेषामपि महातेजा रामः सत्यपराक्रमः॥1.18.26॥ इष्टः सर्वस्य लोकस्य शशाङ्क इव निर्मलः। गजस्कन्धेऽश्वपृष्ठे च रथचर्यासु सम्मतः॥1.18.27॥ धनुर्वेदे च निरतः पितुः शुश्रूषणे रतः। ॥1.18.28a॥
राज्ञः पुत्रा महात्मानश्चत्वारो जज्ञिरे पृथक्। गुणवन्तोऽनुरूपाश्च रुच्या प्रोष्ठपदोपमाः॥1.18.16॥
सर्वे ज्ञानोपसम्पन्नाः सर्वे समुदिता गुणैः। तेषामपि महातेजा रामः सत्यपराक्रमः॥1.18.26॥ इष्टः सर्वस्य लोकस्य शशाङ्क इव निर्मलः। गजस्कन्धेऽश्वपृष्ठे च रथचर्यासु सम्मतः॥1.18.27॥ धनुर्वेदे च निरतः पितुः शुश्रूषणे रतः। ॥1.18.28a॥
बाल्यात् प्रभृति सुस्निग्धो लक्ष्मणोलक्ष्मिवर्धनः॥1.18.28b॥ रामस्य लोकरामस्य भ्रातुर्ज्येष्ठस्य नित्यशः। सर्वप्रियकरस्तस्य रामस्यापि शरीरतः॥1.18.29॥
बाल्यात् प्रभृति सुस्निग्धो लक्ष्मणोलक्ष्मिवर्धनः॥1.18.28b॥ रामस्य लोकरामस्य भ्रातुर्ज्येष्ठस्य नित्यशः। सर्वप्रियकरस्तस्य रामस्यापि शरीरतः॥1.18.29॥
बाल्यात् प्रभृति सुस्निग्धो लक्ष्मणोलक्ष्मिवर्धनः॥1.18.28b॥ रामस्य लोकरामस्य भ्रातुर्ज्येष्ठस्य नित्यशः। सर्वप्रियकरस्तस्य रामस्यापि शरीरतः॥1.18.29॥
लक्ष्मणो लक्ष्मिसम्पन्नो बहिःप्राण इवापरः। न च तेन विना निद्रां लभते पुरुषोत्तमः॥1.18.30॥ मृष्टमन्नमुपानीतमश्नाति न हि तं विना। ॥1.18.31a॥
लक्ष्मणो लक्ष्मिसम्पन्नो बहिःप्राण इवापरः। न च तेन विना निद्रां लभते पुरुषोत्तमः॥1.18.30॥ मृष्टमन्नमुपानीतमश्नाति न हि तं विना। ॥1.18.31a॥
लक्ष्मणो लक्ष्मिसम्पन्नो बहिःप्राण इवापरः। न च तेन विना निद्रां लभते पुरुषोत्तमः॥1.18.30॥ मृष्टमन्नमुपानीतमश्नाति न हि तं विना। ॥1.18.31a॥
यदा हि हयमारूढो मृगयां याति राघवः॥1.18.31b॥ अथैनं पृष्ठतोऽभ्येति सधनुः परिपालयन्। भरतस्यापि शत्रुघ्नो लक्ष्मणावरजो हि सः॥1.18.32॥ प्राणैः प्रियतरो नित्यं तस्य चासीत् तथा प्रियः। ॥1.18.33a॥
यदा हि हयमारूढो मृगयां याति राघवः॥1.18.31b॥ अथैनं पृष्ठतोऽभ्येति सधनुः परिपालयन्। भरतस्यापि शत्रुघ्नो लक्ष्मणावरजो हि सः॥1.18.32॥ प्राणैः प्रियतरो नित्यं तस्य चासीत् तथा प्रियः। ॥1.18.33a॥
यदा हि हयमारूढो मृगयां याति राघवः॥1.18.31b॥ अथैनं पृष्ठतोऽभ्येति सधनुः परिपालयन्। भरतस्यापि शत्रुघ्नो लक्ष्मणावरजो हि सः॥1.18.32॥ प्राणैः प्रियतरो नित्यं तस्य चासीत् तथा प्रियः। ॥1.18.33a॥
यदा हि हयमारूढो मृगयां याति राघवः॥1.18.31b॥ अथैनं पृष्ठतोऽभ्येति सधनुः परिपालयन्। भरतस्यापि शत्रुघ्नो लक्ष्मणावरजो हि सः॥1.18.32॥ प्राणैः प्रियतरो नित्यं तस्य चासीत् तथा प्रियः। ॥1.18.33a॥
यदा हि हयमारूढो मृगयां याति राघवः॥1.18.31b॥ अथैनं पृष्ठतोऽभ्येति सधनुः परिपालयन्। भरतस्यापि शत्रुघ्नो लक्ष्मणावरजो हि सः॥1.18.32॥ प्राणैः प्रियतरो नित्यं तस्य चासीत् तथा प्रियः। ॥1.18.33a॥
यदा हि हयमारूढो मृगयां याति राघवः॥1.18.31b॥ अथैनं पृष्ठतोऽभ्येति सधनुः परिपालयन्। भरतस्यापि शत्रुघ्नो लक्ष्मणावरजो हि सः॥1.18.32॥ प्राणैः प्रियतरो नित्यं तस्य चासीत् तथा प्रियः। ॥1.18.33a॥
स चतुर्भिर्महाभागैः पुत्रैर्दशरथः प्रियैः॥1.18.33b॥ बभूव परमप्रीतो देवैरिव पितामहः। ॥1.18.34a॥
ते यदा ज्ञानसम्पन्नाः सर्वे समुदिता गुणैः॥1.18.34b॥ ह्रीमन्तः कीर्तिमन्तश्च सर्वज्ञा दीर्घदर्शिनः। तेषामेवंप्रभावाणां सर्वेषां दीप्ततेजसाम्॥1.18.35॥ पिता दशरथो हृष्टो ब्रह्मा लोकाधिपो यथा। ॥1.18.36a॥
ते यदा ज्ञानसम्पन्नाः सर्वे समुदिता गुणैः॥1.18.34b॥ ह्रीमन्तः कीर्तिमन्तश्च सर्वज्ञा दीर्घदर्शिनः। तेषामेवंप्रभावाणां सर्वेषां दीप्ततेजसाम्॥1.18.35॥ पिता दशरथो हृष्टो ब्रह्मा लोकाधिपो यथा। ॥1.18.36a॥
ते चापि मनुजव्याघ्रा वैदिकाध्ययने रताः॥1.18.36b॥ पितृशुश्रूषणरता धनुर्वेदे च निष्ठिताः। ॥1.18.37a॥
अथ राजा दशरथस्तेषां दारक्रियां प्रति॥1.18.37b॥ चिन्तयामास धर्मात्मा सोपाध्यायः सबान्धवः। तस्य चिन्तयमानस्य मन्त्रिमध्ये महात्मनः॥1.18.38॥ अभ्यागच्छन्महातेजा विश्वामित्रो महामुनिः। ॥1.18.39a॥
अथ राजा दशरथस्तेषां दारक्रियां प्रति॥1.18.37b॥ चिन्तयामास धर्मात्मा सोपाध्यायः सबान्धवः। तस्य चिन्तयमानस्य मन्त्रिमध्ये महात्मनः॥1.18.38॥ अभ्यागच्छन्महातेजा विश्वामित्रो महामुनिः। ॥1.18.39a॥
अथ राजा दशरथस्तेषां दारक्रियां प्रति॥1.18.37b॥ चिन्तयामास धर्मात्मा सोपाध्यायः सबान्धवः। तस्य चिन्तयमानस्य मन्त्रिमध्ये महात्मनः॥1.18.38॥ अभ्यागच्छन्महातेजा विश्वामित्रो महामुनिः। ॥1.18.39a॥
स राज्ञो दर्शनाकांक्षी द्वाराध्यक्षानुवाच ह॥1.18.39b॥ शीघ्रमाख्यात मां प्राप्तं कौशिकं गाधिनःसुतम्। ॥1.18.40a॥
स राज्ञो दर्शनाकांक्षी द्वाराध्यक्षानुवाच ह॥1.18.39b॥ शीघ्रमाख्यात मां प्राप्तं कौशिकं गाधिनःसुतम्। ॥1.18.40a॥
स राज्ञो दर्शनाकांक्षी द्वाराध्यक्षानुवाच ह॥1.18.39b॥ शीघ्रमाख्यात मां प्राप्तं कौशिकं गाधिनःसुतम्। ॥1.18.40a॥
स राज्ञो दर्शनाकांक्षी द्वाराध्यक्षानुवाच ह॥1.18.39b॥ शीघ्रमाख्यात मां प्राप्तं कौशिकं गाधिनःसुतम्। ॥1.18.40a॥
तच्छ्रुत्वा वचनं तस्य राज्ञो वेश्म प्रदुद्रुवुः ॥1.18.40b॥ सम्भ्रान्तमनसः सर्वे तेन वाक्येन चोदिताः। ॥1.18.41a॥
ते गत्वा राजभवनं विश्वामित्रमृषिं तदा॥1.18.41b॥ प्राप्तमावेदयामासुर्नृपायेक्ष्वाकवे तदा। ॥1.18.42a॥
तेषां तद् वचनं श्रुत्वा सपुरोधाः समाहितः॥1.18.42b॥ प्रत्युज्जगाम संहृष्टो ब्रह्माणमिव वासवः। ॥1.18.43a॥
तेषां तद् वचनं श्रुत्वा सपुरोधाः समाहितः॥1.18.42b॥ प्रत्युज्जगाम संहृष्टो ब्रह्माणमिव वासवः। ॥1.18.43a॥
स दृष्ट्वा ज्वलितं दीप्त्या तापसं संशितव्रतम्॥1.18.43b॥ प्रहृष्टवदनो राजा ततोऽर्घ्यमुपहारयत्। ॥1.18.44a॥
स दृष्ट्वा ज्वलितं दीप्त्या तापसं संशितव्रतम्॥1.18.43b॥ प्रहृष्टवदनो राजा ततोऽर्घ्यमुपहारयत्। ॥1.18.44a॥
स राज्ञः प्रतिगृह्यार्घ्यं शास्त्रदृष्टेन कर्मणा॥1.18.44b॥ कुशलं चाव्ययं चैव पर्यपृच्छन्नराधिपम्। ॥1.18.45a॥
स राज्ञः प्रतिगृह्यार्घ्यं शास्त्रदृष्टेन कर्मणा॥1.18.44b॥ कुशलं चाव्ययं चैव पर्यपृच्छन्नराधिपम्। ॥1.18.45a॥
पुरे कोशे जनपदे बान्धवेषु सुहृत्सु च॥1.18.45b॥ कुशलं कौशिको राज्ञः पर्यपृच्छत् सुधार्मिकः। ॥1.18.46a॥
अपि ते संनताः सर्वे सामन्तरिपवो जिताः॥1.18.46b॥ दैवं च मानुषं चैव कर्म ते साध्वनुष्ठितम्। ॥1.18.47a॥
अपि ते संनताः सर्वे सामन्तरिपवो जिताः॥1.18.46b॥ दैवं च मानुषं चैव कर्म ते साध्वनुष्ठितम्। ॥1.18.47a॥
वसिष्ठं च समागम्य कुशलं मुनिपुंगवः॥1.18.47b॥ ऋषींश्च तान् यथान्यायं महाभाग उवाच ह। । ॥1.18.48a॥
वसिष्ठं च समागम्य कुशलं मुनिपुंगवः॥1.18.47b॥ ऋषींश्च तान् यथान्यायं महाभाग उवाच ह। । ॥1.18.48a॥
वसिष्ठं च समागम्य कुशलं मुनिपुंगवः॥1.18.47b॥ ऋषींश्च तान् यथान्यायं महाभाग उवाच ह। । ॥1.18.48a॥
ते सर्वे हृष्टमनसस्तस्य राज्ञो निवेशनम्॥1.18.48b॥ विविशुः पूजितास्तेन निषेदुश्च यथार्हतः। ॥1.18.49a॥
ते सर्वे हृष्टमनसस्तस्य राज्ञो निवेशनम्॥1.18.48b॥ विविशुः पूजितास्तेन निषेदुश्च यथार्हतः। ॥1.18.49a॥
अथ हृष्टमना राजा विश्वामित्रं महामुनिम्॥1.18.49b॥ उवाच परमोदारो हृष्टस्तमभिपूजयन्। ॥1.18.50a॥
अथ हृष्टमना राजा विश्वामित्रं महामुनिम्॥1.18.49b॥ उवाच परमोदारो हृष्टस्तमभिपूजयन्। ॥1.18.50a॥
यथामृतस्य सम्प्राप्तिर्यथा वर्षमनूदके॥1.18.50b॥ यथा सदृशदारेषु पुत्रजन्माप्रजस्य वै। प्रणष्टस्य यथा लाभो यथा हर्षो महोदयः॥1.18.51॥ तथैवागमनं मन्ये स्वागतं ते महामुने। कं च ते परमं कामं करोमि किमु हर्षितः॥1.18.52॥
यथामृतस्य सम्प्राप्तिर्यथा वर्षमनूदके॥1.18.50b॥ यथा सदृशदारेषु पुत्रजन्माप्रजस्य वै। प्रणष्टस्य यथा लाभो यथा हर्षो महोदयः॥1.18.51॥ तथैवागमनं मन्ये स्वागतं ते महामुने। कं च ते परमं कामं करोमि किमु हर्षितः॥1.18.52॥
शुभक्षेत्रगतश्चाहं तव संदर्शनात् प्रभो। ब्रूहि यत् प्रार्थितं तुभ्यं कार्यमागमनं प्रति॥1.18.56॥
पात्रभूतोऽसि मे ब्रह्मन् दिष्ट्या प्राप्तोऽसिमानद। अद्य मे सफलं जन्म जीवितं च सुजीवितम्॥1.18.53॥
यस्माद् विप्रेन्द्रमद्राक्षं सुप्रभाता निशा मम। पूर्वं राजर्षिशब्देन तपसा द्योतितप्रभः॥1.18.54॥ ब्रह्मर्षित्वमनुप्राप्तः पूज्योऽसि बहुधा मया। तदद्भुतमभूद् विप्र पवित्रं परमं मम॥1.18.55॥
यस्माद् विप्रेन्द्रमद्राक्षं सुप्रभाता निशा मम। पूर्वं राजर्षिशब्देन तपसा द्योतितप्रभः॥1.18.54॥ ब्रह्मर्षित्वमनुप्राप्तः पूज्योऽसि बहुधा मया। तदद्भुतमभूद् विप्र पवित्रं परमं मम॥1.18.55॥
शुभक्षेत्रगतश्चाहं तव संदर्शनात् प्रभो। ब्रूहि यत् प्रार्थितं तुभ्यं कार्यमागमनं प्रति॥1.18.56॥
इच्छाम्यनुगृहीतोऽहं त्वदर्थं परिवृद्धये। कार्यस्य न विमर्शं च गन्तुमर्हसि सुव्रत॥1.18.57॥
इच्छाम्यनुगृहीतोऽहं त्वदर्थं परिवृद्धये। कार्यस्य न विमर्शं च गन्तुमर्हसि सुव्रत॥1.18.57॥
कर्ता चाहमशेषेण दैवतं हि भवान् मम। मम चायमनुप्राप्तो महानभ्युदयो द्विज। तवागमनजः कृत्स्नो धर्मश्चानुत्तमो द्विज॥1.18.58॥
कर्ता चाहमशेषेण दैवतं हि भवान् मम। मम चायमनुप्राप्तो महानभ्युदयो द्विज। तवागमनजः कृत्स्नो धर्मश्चानुत्तमो द्विज॥1.18.58॥
कर्ता चाहमशेषेण दैवतं हि भवान् मम। मम चायमनुप्राप्तो महानभ्युदयो द्विज। तवागमनजः कृत्स्नो धर्मश्चानुत्तमो द्विज॥1.18.58॥
इति हृदयसुखं निशम्य वाक्यं श्रुतिसुखमात्मवता विनीतमुक्तम्। प्रथितगुणयशा गुणैर्विशिष्टःपरमऋषिः परमं जगाम हर्षम्॥1.18.59॥
तच्छ्रुत्वा राजसिंहस्य वाक्यमद्भुतविस्तरम्। हृष्टरोमा महातेजा विश्वामित्रोऽभ्यभाषत॥1.19.1॥
सदृशं राजशार्दूल तवैव भुवि नान्यतः। महावंशप्रसूतस्य वसिष्ठव्यपदेशिनः॥1.19.2॥
यत् तु मे हृद्गतं वाक्यं तस्य कार्यस्य निश्चयम्। कुरुष्व राजशार्दूल भव सत्यप्रतिश्रवः॥1.19.3॥
अहं नियममातिष्ठे सिद्ध्यर्थं पुरुषर्षभ। तस्य विघ्नकरौ द्वौ तु राक्षसौ कामरूपिणौ ॥1.19.4॥
अहं नियममातिष्ठे सिद्ध्यर्थं पुरुषर्षभ। तस्य विघ्नकरौ द्वौ तु राक्षसौ कामरूपिणौ ॥1.19.4॥
व्रते तु बहुशश्चीर्णे समाप्त्यां राक्षसाविमौ। मारीचश्च सुबाहुश्च वीर्यवन्तौ सुशिक्षितौ॥1.19.5॥
अहं नियममातिष्ठे सिद्ध्यर्थं पुरुषर्षभ। तस्य विघ्नकरौ द्वौ तु राक्षसौ कामरूपिणौ ॥1.19.4॥
व्रते तु बहुशश्चीर्णे समाप्त्यां राक्षसाविमौ। मारीचश्च सुबाहुश्च वीर्यवन्तौ सुशिक्षितौ॥1.19.5॥
अहं नियममातिष्ठे सिद्ध्यर्थं पुरुषर्षभ। तस्य विघ्नकरौ द्वौ तु राक्षसौ कामरूपिणौ ॥1.19.4॥
व्रते तु बहुशश्चीर्णे समाप्त्यां राक्षसाविमौ। मारीचश्च सुबाहुश्च वीर्यवन्तौ सुशिक्षितौ॥1.19.5॥
अहं नियममातिष्ठे सिद्ध्यर्थं पुरुषर्षभ। तस्य विघ्नकरौ द्वौ तु राक्षसौ कामरूपिणौ ॥1.19.4॥
व्रते तु बहुशश्चीर्णे समाप्त्यां राक्षसाविमौ। मारीचश्च सुबाहुश्च वीर्यवन्तौ सुशिक्षितौ॥1.19.5॥
तौ मांसरुधिरौघेण वेदिं तामभ्यवर्षताम्। अवधूते तथाभूते तस्मिन् नियमनिश्चये॥1.19.6॥ कृतश्रमो निरुत्साहस्तस्माद् देशादपाक्रमे। न च मे क्रोधमुत्स्रष्टुं बुद्धिर्भवति पार्थिव॥1.19.7॥
तौ मांसरुधिरौघेण वेदिं तामभ्यवर्षताम्। अवधूते तथाभूते तस्मिन् नियमनिश्चये॥1.19.6॥ कृतश्रमो निरुत्साहस्तस्माद् देशादपाक्रमे। न च मे क्रोधमुत्स्रष्टुं बुद्धिर्भवति पार्थिव॥1.19.7॥
तौ मांसरुधिरौघेण वेदिं तामभ्यवर्षताम्। अवधूते तथाभूते तस्मिन् नियमनिश्चये॥1.19.6॥ कृतश्रमो निरुत्साहस्तस्माद् देशादपाक्रमे। न च मे क्रोधमुत्स्रष्टुं बुद्धिर्भवति पार्थिव॥1.19.7॥
तथाभूता हि सा चर्या न शापस्तत्र मुच्यते। स्वपुत्रं राजशार्दूल रामं सत्यपराक्रमम्॥1.19.8॥ काकपक्षधरं वीरं ज्येष्ठं मे दातुमर्हसि। ॥1.19.9a॥
तथाभूता हि सा चर्या न शापस्तत्र मुच्यते। स्वपुत्रं राजशार्दूल रामं सत्यपराक्रमम्॥1.19.8॥ काकपक्षधरं वीरं ज्येष्ठं मे दातुमर्हसि। ॥1.19.9a॥
तथाभूता हि सा चर्या न शापस्तत्र मुच्यते। स्वपुत्रं राजशार्दूल रामं सत्यपराक्रमम्॥1.19.8॥ काकपक्षधरं वीरं ज्येष्ठं मे दातुमर्हसि। ॥1.19.9a॥
शक्तो ह्येष मया गुप्तो दिव्येन स्वेन तेजसा॥1.19.9b॥ राक्षसा ये विकर्तारस्तेषामपि विनाशने। श्रेयश्चास्मै प्रदास्यामि बहुरूपं न संशयः॥1.19.10॥
त्रयाणामपि लोकानां येन ख्यातिं गमिष्यति। न च तौ राममासाद्य शक्तो स्थातुं कथंचन॥1.19.11॥
न च तौ राघवादन्यो हन्तुमुत्सहते पुमान्। वीर्योत्सिक्तौ हि तौ पापौ कालपाशवशंगतौ॥1.19.12॥ रामस्य राजशार्दूल न पर्याप्तौ महात्मनः। ॥1.19.13a॥
शक्तो ह्येष मया गुप्तो दिव्येन स्वेन तेजसा॥1.19.9b॥ राक्षसा ये विकर्तारस्तेषामपि विनाशने। श्रेयश्चास्मै प्रदास्यामि बहुरूपं न संशयः॥1.19.10॥
शक्तो ह्येष मया गुप्तो दिव्येन स्वेन तेजसा॥1.19.9b॥ राक्षसा ये विकर्तारस्तेषामपि विनाशने। श्रेयश्चास्मै प्रदास्यामि बहुरूपं न संशयः॥1.19.10॥
त्रयाणामपि लोकानां येन ख्यातिं गमिष्यति। न च तौ राममासाद्य शक्तो स्थातुं कथंचन॥1.19.11॥
त्रयाणामपि लोकानां येन ख्यातिं गमिष्यति। न च तौ राममासाद्य शक्तो स्थातुं कथंचन॥1.19.11॥
न च तौ राघवादन्यो हन्तुमुत्सहते पुमान्। वीर्योत्सिक्तौ हि तौ पापौ कालपाशवशंगतौ॥1.19.12॥ रामस्य राजशार्दूल न पर्याप्तौ महात्मनः। ॥1.19.13a॥
न च तौ राघवादन्यो हन्तुमुत्सहते पुमान्। वीर्योत्सिक्तौ हि तौ पापौ कालपाशवशंगतौ॥1.19.12॥ रामस्य राजशार्दूल न पर्याप्तौ महात्मनः। ॥1.19.13a॥
न च तौ राघवादन्यो हन्तुमुत्सहते पुमान्। वीर्योत्सिक्तौ हि तौ पापौ कालपाशवशंगतौ॥1.19.12॥ रामस्य राजशार्दूल न पर्याप्तौ महात्मनः। ॥1.19.13a॥
न च पुत्रगतं स्नेहं कर्तुमर्हसि पार्थिव॥1.19.13b॥ अहं ते प्रतिजानामि हतौ तौ विद्धि राक्षसौ। ॥1.19.14a॥
न च पुत्रगतं स्नेहं कर्तुमर्हसि पार्थिव॥1.19.13b॥ अहं ते प्रतिजानामि हतौ तौ विद्धि राक्षसौ। ॥1.19.14a॥
अहं वेद्मि महात्मानं रामं सत्यपराक्रमम्॥1.19.14b॥ वसिष्ठोऽपि महातेजा ये चेमे तपसि स्थिताः। ॥1.19.15a॥
यदि ते धर्मलाभं तु यशश्च परमं भुवि॥1.19.15b॥ स्थिरमिच्छसि राजेन्द्र रामं मे दातुमर्हसि। ॥1.19.16a॥
यद्यभ्यनुज्ञां काकुत्स्थ ददते तव मन्त्रिणः॥1.19.16b॥ वसिष्ठप्रमुखाः सर्वे ततो रामं विसर्जय। ॥1.19.17a॥
अभिप्रेतमसंसक्तमात्मजं दातुमर्हसि ॥1.19.17b॥ दशरात्रं हि यज्ञस्य रामं राजीवलोचनम्। ॥1.19.18a॥
नात्येति कालो यज्ञस्य यथायं मम राघव॥1.19.18b॥ तथा कुरुष्व भद्रं ते मा च शोके मनः कृथाः। ॥1.19.19a॥
नात्येति कालो यज्ञस्य यथायं मम राघव॥1.19.18b॥ तथा कुरुष्व भद्रं ते मा च शोके मनः कृथाः। ॥1.19.19a॥
इत्येवमुक्त्वा धर्मात्मा धर्मार्थसहितं वचः॥1.19.19b॥ विरराम महातेजा विश्वामित्रो महामतिः। ॥1.19.20a॥
स तन्निशम्य राजेन्द्रो विश्वामित्रवचः शुभम्॥1.19.20b॥ शोकेन महताविष्टश्चचाल च मुमोह च। ॥1.19.21a॥
लब्धसंज्ञस्तदोत्थाय व्यषीदत भयान्वितः ॥1.19.21b॥ इति हृदयमनोविदारणं मुनिवचनं तदतीव शुश्रुवान्। नरपतिरभवन्महान् महात्मा व्यथितमनाः प्रचचाल चासनात्॥1.19.22॥
तच्छ्रुत्वा राजशार्दूलो विश्वामित्रस्य भाषितम्। मुहूर्तमिव निःसंज्ञः संज्ञावानिदमब्रवीत्॥1.20.1॥
ऊनषोडशवर्षो मे रामो राजीवलोचनः। न युद्धयोग्यतामस्य पश्यामि सह राक्षसैः॥1.20.2॥
ऊनषोडशवर्षो मे रामो राजीवलोचनः। न युद्धयोग्यतामस्य पश्यामि सह राक्षसैः॥1.20.2॥
न चासौ रक्षसां योग्यः कूटयुद्धा हि राक्षसाः। विप्रयुक्तो हि रामेण मुहूर्तमपि नोत्सहे॥1.20.8॥ जीवितुं मुनिशार्दूलं न रामं नेतुमर्हसि। यदि वा राघवं ब्रह्मन् नेतुमिच्छसि सुव्रत॥1.20.9॥ चतुरंगसमायुक्तं मया सह च तं नय। ॥1.20.10a॥
इयमक्षौहिणी सेना यस्याहं पतिरीश्वरः। अनया सहितो गत्वा योद्धाहं तैर्निशाचरैः॥1.20.3॥
इयमक्षौहिणी सेना यस्याहं पतिरीश्वरः। अनया सहितो गत्वा योद्धाहं तैर्निशाचरैः॥1.20.3॥
इयमक्षौहिणी सेना यस्याहं पतिरीश्वरः। अनया सहितो गत्वा योद्धाहं तैर्निशाचरैः॥1.20.3॥
इमे शूराश्च विक्रान्ता भृत्यामेऽस्त्रविशारदाः। योग्या रक्षोगणैर्योद्धुं न रामं नेतुमर्हसि ॥1.20.4॥
इमे शूराश्च विक्रान्ता भृत्यामेऽस्त्रविशारदाः। योग्या रक्षोगणैर्योद्धुं न रामं नेतुमर्हसि ॥1.20.4॥
निर्विघ्ना व्रतचर्या सा भविष्यति सुरक्षिता। अहं तत्र गमिष्यामि न रामं नेतुमर्हसि॥1.20.6॥
न चासौ रक्षसां योग्यः कूटयुद्धा हि राक्षसाः। विप्रयुक्तो हि रामेण मुहूर्तमपि नोत्सहे॥1.20.8॥ जीवितुं मुनिशार्दूलं न रामं नेतुमर्हसि। यदि वा राघवं ब्रह्मन् नेतुमिच्छसि सुव्रत॥1.20.9॥ चतुरंगसमायुक्तं मया सह च तं नय। ॥1.20.10a॥
षष्टिर्वर्षसहस्राणि जातस्य मम कौशिक॥1.20.10b॥ कृच्छ्रेणोत्पादितश्चायं न रामं नेतुमर्हसि। ॥1.20.11a॥
चतुर्णामात्मजानां हि प्रीतिः परमिका मम॥1.20.11b॥ ज्येष्ठे धर्मप्रधाने च न रामं नेतुमर्हसि। ॥1.20.12a॥
अहमेव धनुष्पाणिर्गोप्ता समरमूर्धनि। यावत् प्राणान् धरिष्यामि तावद् योत्स्येनिशाचरैः॥1.20.5॥
निर्विघ्ना व्रतचर्या सा भविष्यति सुरक्षिता। अहं तत्र गमिष्यामि न रामं नेतुमर्हसि॥1.20.6॥
बालो ह्यकृतविद्यश्च न च वेत्ति बलाबलम्। न चास्त्रबलसंयुक्तो न च युद्धविशारदः॥1.20.7॥
कथमप्यमरप्रख्यं संग्रामाणामकोविदम्॥1.20.24b॥ बालं मे तनयं ब्रह्मन् नैव दास्यामि पुत्रकम्। ॥1.20.25a॥
न चासौ रक्षसां योग्यः कूटयुद्धा हि राक्षसाः। विप्रयुक्तो हि रामेण मुहूर्तमपि नोत्सहे॥1.20.8॥ जीवितुं मुनिशार्दूलं न रामं नेतुमर्हसि। यदि वा राघवं ब्रह्मन् नेतुमिच्छसि सुव्रत॥1.20.9॥ चतुरंगसमायुक्तं मया सह च तं नय। ॥1.20.10a॥
न चासौ रक्षसां योग्यः कूटयुद्धा हि राक्षसाः। विप्रयुक्तो हि रामेण मुहूर्तमपि नोत्सहे॥1.20.8॥ जीवितुं मुनिशार्दूलं न रामं नेतुमर्हसि। यदि वा राघवं ब्रह्मन् नेतुमिच्छसि सुव्रत॥1.20.9॥ चतुरंगसमायुक्तं मया सह च तं नय। ॥1.20.10a॥
न चासौ रक्षसां योग्यः कूटयुद्धा हि राक्षसाः। विप्रयुक्तो हि रामेण मुहूर्तमपि नोत्सहे॥1.20.8॥ जीवितुं मुनिशार्दूलं न रामं नेतुमर्हसि। यदि वा राघवं ब्रह्मन् नेतुमिच्छसि सुव्रत॥1.20.9॥ चतुरंगसमायुक्तं मया सह च तं नय। ॥1.20.10a॥
षष्टिर्वर्षसहस्राणि जातस्य मम कौशिक॥1.20.10b॥ कृच्छ्रेणोत्पादितश्चायं न रामं नेतुमर्हसि। ॥1.20.11a॥
षष्टिर्वर्षसहस्राणि जातस्य मम कौशिक॥1.20.10b॥ कृच्छ्रेणोत्पादितश्चायं न रामं नेतुमर्हसि। ॥1.20.11a॥
चतुर्णामात्मजानां हि प्रीतिः परमिका मम॥1.20.11b॥ ज्येष्ठे धर्मप्रधाने च न रामं नेतुमर्हसि। ॥1.20.12a॥
किंवीर्या राक्षसास्ते च कस्य पुत्राश्च के च ते॥1.20.12b॥ कथं प्रमाणाः के चैतान् रक्षन्ति मुनिपुंगव। कथं च प्रतिकर्तव्यं तेषां रामेण रक्षसाम्॥1.20.13॥
किंवीर्या राक्षसास्ते च कस्य पुत्राश्च के च ते॥1.20.12b॥ कथं प्रमाणाः के चैतान् रक्षन्ति मुनिपुंगव। कथं च प्रतिकर्तव्यं तेषां रामेण रक्षसाम्॥1.20.13॥
मामकैर्वा बलैर्ब्रह्मन् मया वा कूटयोधिनाम्। सर्वं मे शंस भगवन् कथं तेषां मया रणे॥1.20.14॥ स्थातव्यं दुष्टभावानां वीर्योत्सिक्ता हि राक्षसाः। ॥1.20.15a॥
मामकैर्वा बलैर्ब्रह्मन् मया वा कूटयोधिनाम्। सर्वं मे शंस भगवन् कथं तेषां मया रणे॥1.20.14॥ स्थातव्यं दुष्टभावानां वीर्योत्सिक्ता हि राक्षसाः। ॥1.20.15a॥
तस्य तद् वचनं श्रुत्वा विश्वामित्रोऽभ्यभाषत॥1.20.15b॥ पौलस्त्यवंशप्रभवो रावणो नाम राक्षसः। स ब्रह्मणा दत्तवरस्त्रैलोक्यं बाधते भृशम्॥1.20.16॥ महाबलो महावीर्यो राक्षसैर्बहुभिर्वृतः। श्रूयते च महाराज रावणो राक्षसाधिपः॥1.20.17॥ साक्षाद्वैश्रवणभ्राता पुत्रो विश्रवसो मुनेः। ॥1.20.18a॥
तस्य तद् वचनं श्रुत्वा विश्वामित्रोऽभ्यभाषत॥1.20.15b॥ पौलस्त्यवंशप्रभवो रावणो नाम राक्षसः। स ब्रह्मणा दत्तवरस्त्रैलोक्यं बाधते भृशम्॥1.20.16॥ महाबलो महावीर्यो राक्षसैर्बहुभिर्वृतः। श्रूयते च महाराज रावणो राक्षसाधिपः॥1.20.17॥ साक्षाद्वैश्रवणभ्राता पुत्रो विश्रवसो मुनेः। ॥1.20.18a॥
तस्य तद् वचनं श्रुत्वा विश्वामित्रोऽभ्यभाषत॥1.20.15b॥ पौलस्त्यवंशप्रभवो रावणो नाम राक्षसः। स ब्रह्मणा दत्तवरस्त्रैलोक्यं बाधते भृशम्॥1.20.16॥ महाबलो महावीर्यो राक्षसैर्बहुभिर्वृतः। श्रूयते च महाराज रावणो राक्षसाधिपः॥1.20.17॥ साक्षाद्वैश्रवणभ्राता पुत्रो विश्रवसो मुनेः। ॥1.20.18a॥
तस्य तद् वचनं श्रुत्वा विश्वामित्रोऽभ्यभाषत॥1.20.15b॥ पौलस्त्यवंशप्रभवो रावणो नाम राक्षसः। स ब्रह्मणा दत्तवरस्त्रैलोक्यं बाधते भृशम्॥1.20.16॥ महाबलो महावीर्यो राक्षसैर्बहुभिर्वृतः। श्रूयते च महाराज रावणो राक्षसाधिपः॥1.20.17॥ साक्षाद्वैश्रवणभ्राता पुत्रो विश्रवसो मुनेः। ॥1.20.18a॥
तस्य तद् वचनं श्रुत्वा विश्वामित्रोऽभ्यभाषत॥1.20.15b॥ पौलस्त्यवंशप्रभवो रावणो नाम राक्षसः। स ब्रह्मणा दत्तवरस्त्रैलोक्यं बाधते भृशम्॥1.20.16॥ महाबलो महावीर्यो राक्षसैर्बहुभिर्वृतः। श्रूयते च महाराज रावणो राक्षसाधिपः॥1.20.17॥ साक्षाद्वैश्रवणभ्राता पुत्रो विश्रवसो मुनेः। ॥1.20.18a॥
तस्य तद् वचनं श्रुत्वा विश्वामित्रोऽभ्यभाषत॥1.20.15b॥ पौलस्त्यवंशप्रभवो रावणो नाम राक्षसः। स ब्रह्मणा दत्तवरस्त्रैलोक्यं बाधते भृशम्॥1.20.16॥ महाबलो महावीर्यो राक्षसैर्बहुभिर्वृतः। श्रूयते च महाराज रावणो राक्षसाधिपः॥1.20.17॥ साक्षाद्वैश्रवणभ्राता पुत्रो विश्रवसो मुनेः। ॥1.20.18a॥
तस्य तद् वचनं श्रुत्वा विश्वामित्रोऽभ्यभाषत॥1.20.15b॥ पौलस्त्यवंशप्रभवो रावणो नाम राक्षसः। स ब्रह्मणा दत्तवरस्त्रैलोक्यं बाधते भृशम्॥1.20.16॥ महाबलो महावीर्यो राक्षसैर्बहुभिर्वृतः। श्रूयते च महाराज रावणो राक्षसाधिपः॥1.20.17॥ साक्षाद्वैश्रवणभ्राता पुत्रो विश्रवसो मुनेः। ॥1.20.18a॥
यदा न खलु यज्ञस्य विघ्नकर्ता महाबलः॥1.20.18b॥ तेन संचोदितौ तौ तु राक्षसौ च महाबलौ। मारीचश्च सुबाहुश्च यज्ञविघ्नं करिष्यतः॥1.20.19॥
यदा न खलु यज्ञस्य विघ्नकर्ता महाबलः॥1.20.18b॥ तेन संचोदितौ तौ तु राक्षसौ च महाबलौ। मारीचश्च सुबाहुश्च यज्ञविघ्नं करिष्यतः॥1.20.19॥
यदा न खलु यज्ञस्य विघ्नकर्ता महाबलः॥1.20.18b॥ तेन संचोदितौ तौ तु राक्षसौ च महाबलौ। मारीचश्च सुबाहुश्च यज्ञविघ्नं करिष्यतः॥1.20.19॥
इत्युक्तो मुनिना तेन राजोवाच मुनिं तदा। नहि शक्तोऽस्मि संग्रामे स्थातुं तस्य दुरात्मनः॥1.20.20॥
स तु वीर्यवतां वीर्यमादत्ते युधि रावणः। तेन चाहं न शक्तोऽस्मि संयोद्धुं तस्य वा बलैः ॥1.20.23॥ सबलो वा मुनिश्रेष्ठ सहितो वा ममात्मजैः। ॥1.20.24a॥
स त्वं प्रसादं धर्मज्ञ कुरुष्व मम पुत्रके। मम चैवाल्पभाग्यस्य दैवतं हि भवान् गुरुः॥1.20.21॥
स त्वं प्रसादं धर्मज्ञ कुरुष्व मम पुत्रके। मम चैवाल्पभाग्यस्य दैवतं हि भवान् गुरुः॥1.20.21॥
देवदानवगन्धर्वा यक्षाः पतगपन्नगाः। न शक्ता रावणं सोढुं किं पुनर्मानवा युधि॥1.20.22॥
स तु वीर्यवतां वीर्यमादत्ते युधि रावणः। तेन चाहं न शक्तोऽस्मि संयोद्धुं तस्य वा बलैः ॥1.20.23॥ सबलो वा मुनिश्रेष्ठ सहितो वा ममात्मजैः। ॥1.20.24a॥
स तु वीर्यवतां वीर्यमादत्ते युधि रावणः। तेन चाहं न शक्तोऽस्मि संयोद्धुं तस्य वा बलैः ॥1.20.23॥ सबलो वा मुनिश्रेष्ठ सहितो वा ममात्मजैः। ॥1.20.24a॥
कथमप्यमरप्रख्यं संग्रामाणामकोविदम्॥1.20.24b॥ बालं मे तनयं ब्रह्मन् नैव दास्यामि पुत्रकम्। ॥1.20.25a॥
कथमप्यमरप्रख्यं संग्रामाणामकोविदम्॥1.20.24b॥ बालं मे तनयं ब्रह्मन् नैव दास्यामि पुत्रकम्। ॥1.20.25a॥
अथ कालोपमौ युद्धे सुतौ सुन्दोपसुन्दयोः॥1.20.25b॥ यज्ञविघ्नकरौ तौ ते नैव दास्यामि पुत्रकम्। मारीचश्च सुबाहुश्च वीर्यवन्तौ सुशिक्षितौ॥1.20.26॥
अथ कालोपमौ युद्धे सुतौ सुन्दोपसुन्दयोः॥1.20.25b॥ यज्ञविघ्नकरौ तौ ते नैव दास्यामि पुत्रकम्। मारीचश्च सुबाहुश्च वीर्यवन्तौ सुशिक्षितौ॥1.20.26॥
तयोरन्यतरं योद्धुं यास्यामि ससुहृद्गणः। अन्यथा त्वनुनेष्यामि भवन्तं सहबान्धवः ॥1.20.27॥
तयोरन्यतरं योद्धुं यास्यामि ससुहृद्गणः। अन्यथा त्वनुनेष्यामि भवन्तं सहबान्धवः ॥1.20.27॥
इति नरपतिजल्पनाद् द्विजेन्द्रं कुशिकसुतं सुमहान् विवेश मन्युः। सुहुत इव मखेऽग्निराज्यसिक्तः समभवदुज्ज्वलितो महर्षिवह्निः॥1.20.28॥
इति नरपतिजल्पनाद् द्विजेन्द्रं कुशिकसुतं सुमहान् विवेश मन्युः। सुहुत इव मखेऽग्निराज्यसिक्तः समभवदुज्ज्वलितो महर्षिवह्निः॥1.20.28॥
तच्छ्रुत्वा वचनं तस्य स्नेहपर्याकुलाक्षरम्। समन्युः कौशिको वाक्यं प्रत्युवाच महीपतिम्॥1.21.1॥
पूर्वमर्थं प्रतिश्रुत्य प्रतिज्ञां हातुमिच्छसि।। राघवाणामयुक्तोऽयं कुलस्यास्य विपर्ययः॥1.21.2॥
यदीदं ते क्षमं राजन् गमिष्यामि यथागतम्। मिथ्याप्रतिज्ञः काकुत्स्थ सुखी भव सुहृद्वृतः ॥1.21.3॥
तस्य रोषपरीतस्य विश्वामित्रस्य धीमतः। चचाल वसुधा कृत्स्ना देवानां च भयं महत्॥1.21.4॥
त्रस्तरूपं तु विज्ञाय जगत् सर्वं महानृषिः। नृपतिं सुव्रतो धीरो वसिष्ठो वाक्यमब्रवीत्॥1.21.5॥
त्रस्तरूपं तु विज्ञाय जगत् सर्वं महानृषिः। नृपतिं सुव्रतो धीरो वसिष्ठो वाक्यमब्रवीत्॥1.21.5॥
इक्ष्वाकूणां कुले जातः साक्षाद् धर्म इवापरः। धृतिमान् सुव्रतः श्रीमान् न धर्मं हातुमर्हसि॥1.21.6॥
इक्ष्वाकूणां कुले जातः साक्षाद् धर्म इवापरः। धृतिमान् सुव्रतः श्रीमान् न धर्मं हातुमर्हसि॥1.21.6॥
त्रिषु लोकेषु विख्यातो धर्मात्मा इति राघवः। स्वधर्मं प्रतिपद्यस्व नाधर्मं वोढुमर्हसि ॥1.21.7॥
त्रिषु लोकेषु विख्यातो धर्मात्मा इति राघवः। स्वधर्मं प्रतिपद्यस्व नाधर्मं वोढुमर्हसि ॥1.21.7॥
प्रतिश्रुत्य करिष्येति उक्तं वाक्यमकुर्वतः। इष्टापूर्तवधो भूयात् तस्माद् रामं विसर्जय॥1.21.8॥
प्रतिश्रुत्य करिष्येति उक्तं वाक्यमकुर्वतः। इष्टापूर्तवधो भूयात् तस्माद् रामं विसर्जय॥1.21.8॥
कृतास्त्रमकृतास्त्रं वा नैनं शक्ष्यन्ति राक्षसाः। गुप्तं कुशिकपुत्रेण ज्वलनेनामृतं यथा॥1.21.9॥
कृतास्त्रमकृतास्त्रं वा नैनं शक्ष्यन्ति राक्षसाः। गुप्तं कुशिकपुत्रेण ज्वलनेनामृतं यथा॥1.21.9॥
एष विग्रहवान् धर्म एष वीर्यवतां वरः। एष विद्याधिको लोके तपसश्च परायणम् ॥1.21.10॥
इक्ष्वाकूणां कुले जातः साक्षाद् धर्म इवापरः। धृतिमान् सुव्रतः श्रीमान् न धर्मं हातुमर्हसि॥1.21.6॥
एषोऽस्त्रान् विविधान् वेत्ति त्रैलोक्ये सचराचरे। नैनमन्यः पुमान् वेत्ति न च वेत्स्यन्ति केचन॥1.21.11॥
सर्वास्त्राणि कृशाश्वस्य पुत्राः परमधार्मिकाः। कौशिकाय पुरा दत्ता यदा राज्यं प्रशासति॥1.21.13॥
तानि चास्त्राणि वेत्त्येष यथावत् कुशिकात्मजः। अपूर्वाणां च जनने शक्तो भूयश्च धर्मवित्॥1.21.18॥
एषोऽस्त्रान् विविधान् वेत्ति त्रैलोक्ये सचराचरे। नैनमन्यः पुमान् वेत्ति न च वेत्स्यन्ति केचन॥1.21.11॥
न देवा नर्षयः केचिन्नामरा न च राक्षसाः। गन्धर्वयक्षप्रवराः सकिन्नरमहोरगाः॥1.21.12॥
सर्वास्त्राणि कृशाश्वस्य पुत्राः परमधार्मिकाः। कौशिकाय पुरा दत्ता यदा राज्यं प्रशासति॥1.21.13॥
तेऽपि पुत्राः कृशाश्वस्य प्रजापतिसुतासुताः। नैकरूपा महावीर्या दीप्तिमन्तो जयावहाः॥1.21.14॥
सर्वास्त्राणि कृशाश्वस्य पुत्राः परमधार्मिकाः। कौशिकाय पुरा दत्ता यदा राज्यं प्रशासति॥1.21.13॥
सर्वास्त्राणि कृशाश्वस्य पुत्राः परमधार्मिकाः। कौशिकाय पुरा दत्ता यदा राज्यं प्रशासति॥1.21.13॥
तेऽपि पुत्राः कृशाश्वस्य प्रजापतिसुतासुताः। नैकरूपा महावीर्या दीप्तिमन्तो जयावहाः॥1.21.14॥
जया च सुप्रभा चैव दक्षकन्ये सुमध्यमे। ते सतेऽस्त्राणि शस्त्राणि शतं परमभास्वरम्॥1.21.15॥
जया च सुप्रभा चैव दक्षकन्ये सुमध्यमे। ते सतेऽस्त्राणि शस्त्राणि शतं परमभास्वरम्॥1.21.15॥
सर्वास्त्राणि कृशाश्वस्य पुत्राः परमधार्मिकाः। कौशिकाय पुरा दत्ता यदा राज्यं प्रशासति॥1.21.13॥
तेऽपि पुत्राः कृशाश्वस्य प्रजापतिसुतासुताः। नैकरूपा महावीर्या दीप्तिमन्तो जयावहाः॥1.21.14॥
जया च सुप्रभा चैव दक्षकन्ये सुमध्यमे। ते सतेऽस्त्राणि शस्त्राणि शतं परमभास्वरम्॥1.21.15॥
पञ्चाशतं सुताँल्लेभे जया लब्धवरा वरान्। वधायासुरसैन्यानामप्रमेयानरूपिणः॥1.21.16॥
सुप्रभाजनयच्चापि पुत्रान् पञ्चाशतं पुनः । संहारान् नाम दुर्धर्षान् दुराक्रामान् बलीयसः ॥1.21.17॥
पञ्चाशतं सुताँल्लेभे जया लब्धवरा वरान्। वधायासुरसैन्यानामप्रमेयानरूपिणः॥1.21.16॥
पञ्चाशतं सुताँल्लेभे जया लब्धवरा वरान्। वधायासुरसैन्यानामप्रमेयानरूपिणः॥1.21.16॥
पञ्चाशतं सुताँल्लेभे जया लब्धवरा वरान्। वधायासुरसैन्यानामप्रमेयानरूपिणः॥1.21.16॥
पञ्चाशतं सुताँल्लेभे जया लब्धवरा वरान्। वधायासुरसैन्यानामप्रमेयानरूपिणः॥1.21.16॥
सुप्रभाजनयच्चापि पुत्रान् पञ्चाशतं पुनः । संहारान् नाम दुर्धर्षान् दुराक्रामान् बलीयसः ॥1.21.17॥
सुप्रभाजनयच्चापि पुत्रान् पञ्चाशतं पुनः । संहारान् नाम दुर्धर्षान् दुराक्रामान् बलीयसः ॥1.21.17॥
सुप्रभाजनयच्चापि पुत्रान् पञ्चाशतं पुनः । संहारान् नाम दुर्धर्षान् दुराक्रामान् बलीयसः ॥1.21.17॥
तानि चास्त्राणि वेत्त्येष यथावत् कुशिकात्मजः। अपूर्वाणां च जनने शक्तो भूयश्च धर्मवित्॥1.21.18॥
तेनास्य मुनिमुख्यस्य धर्मज्ञस्य महात्मनः। न किञ्चिदस्त्यविदितं भूतं भव्यं च राघव॥1.21.19॥
एवंवीर्यो महातेजा विश्वामित्रो महायशाः। न रामगमने राजन् संशयं गन्तुमर्हसि ॥1.21.20॥
तेषां निग्रहणे शक्तः स्वयं च कुशिकात्मजः। तव पुत्रहितार्थाय त्वामुपेत्याभियाचते॥1.21.21॥
तेषां निग्रहणे शक्तः स्वयं च कुशिकात्मजः। तव पुत्रहितार्थाय त्वामुपेत्याभियाचते॥1.21.21॥
इति मुनिवचनात् प्रसन्नचित्तो रघुवृषभश्च मुमोद पार्थिवाग्र्यः। गमनमभिरुरोच राघवस्य प्रथितयशाः कुशिकात्मजाय बुद्ध्या॥1.21.22॥
इति मुनिवचनात् प्रसन्नचित्तो रघुवृषभश्च मुमोद पार्थिवाग्र्यः। गमनमभिरुरोच राघवस्य प्रथितयशाः कुशिकात्मजाय बुद्ध्या॥1.21.22॥
तथा वसिष्ठे ब्रुवति राजा दशरथः स्वयम्। प्रहृष्टवदनो राममाजुहाव सलक्ष्मणम्॥1.22.1॥ कृतस्वस्त्ययनं मात्रा पित्रा दशरथेन च। पुरोधसा वसिष्ठेन मंगलैरभिमन्त्रितम्॥1.22.2॥
तथा वसिष्ठे ब्रुवति राजा दशरथः स्वयम्। प्रहृष्टवदनो राममाजुहाव सलक्ष्मणम्॥1.22.1॥ कृतस्वस्त्ययनं मात्रा पित्रा दशरथेन च। पुरोधसा वसिष्ठेन मंगलैरभिमन्त्रितम्॥1.22.2॥
स पुत्रं मूर्ध्न्युपाघ्राय राजा दशरथस्तदा। ददौ कुशिकपुत्राय सुप्रीतेनान्तरात्मना॥1.22.3॥
स पुत्रं मूर्ध्न्युपाघ्राय राजा दशरथस्तदा। ददौ कुशिकपुत्राय सुप्रीतेनान्तरात्मना॥1.22.3॥
ततो वायुः सुखस्पर्शो नीरजस्को ववौ तदा। विश्वामित्रगतं रामं दृष्ट्वा राजीवलोचनम्॥1.22.4॥ पुष्पवृष्टिर्महत्यासीद् देवदुन्दुभिनिःस्वनैः। शङ्खदुन्दुभिनिर्घोषः प्रयाते तु महात्मनि॥1.22.5॥
विश्वामित्रो ययावग्रे ततो रामो महायशाः। काकपक्षधरो धन्वी तं च सौमित्रिरन्वगात्॥1.22.6॥
कलापिनौ धनुष्पाणी शोभयानौ दिशो दश। विश्वामित्रं महात्मानं त्रिशीर्षाविव पन्नगौ॥1.22.7॥
अनुजग्मतुरक्षुद्रौ पितामहमिवाश्विनौ। अनुयातौ श्रिया दीप्तौ शोभयन्तावनिन्दितौ॥1.22.8॥
तदा कुशिकपुत्रं तु धनुष्पाणी स्वलंकृतौ। बद्धगोधांगुलित्राणौ खड्गवन्तौ महाद्युती॥1.22.9॥ कुमारौ चारुवपुषौ भ्रातरौ रामलक्ष्मणौ। अनुयातौ श्रिया दीप्तौ शोभयेतामनिन्दितौ॥1.22.10॥ स्थाणुं देवमिवाचिन्त्यं कुमाराविव पावकी। ॥1.22.11a॥
विश्वामित्रो ययावग्रे ततो रामो महायशाः। काकपक्षधरो धन्वी तं च सौमित्रिरन्वगात्॥1.22.6॥
विश्वामित्रो ययावग्रे ततो रामो महायशाः। काकपक्षधरो धन्वी तं च सौमित्रिरन्वगात्॥1.22.6॥
कलापिनौ धनुष्पाणी शोभयानौ दिशो दश। विश्वामित्रं महात्मानं त्रिशीर्षाविव पन्नगौ॥1.22.7॥
तदा कुशिकपुत्रं तु धनुष्पाणी स्वलंकृतौ। बद्धगोधांगुलित्राणौ खड्गवन्तौ महाद्युती॥1.22.9॥ कुमारौ चारुवपुषौ भ्रातरौ रामलक्ष्मणौ। अनुयातौ श्रिया दीप्तौ शोभयेतामनिन्दितौ॥1.22.10॥ स्थाणुं देवमिवाचिन्त्यं कुमाराविव पावकी। ॥1.22.11a॥
कलापिनौ धनुष्पाणी शोभयानौ दिशो दश। विश्वामित्रं महात्मानं त्रिशीर्षाविव पन्नगौ॥1.22.7॥
अनुजग्मतुरक्षुद्रौ पितामहमिवाश्विनौ। अनुयातौ श्रिया दीप्तौ शोभयन्तावनिन्दितौ॥1.22.8॥
अनुजग्मतुरक्षुद्रौ पितामहमिवाश्विनौ। अनुयातौ श्रिया दीप्तौ शोभयन्तावनिन्दितौ॥1.22.8॥
तदा कुशिकपुत्रं तु धनुष्पाणी स्वलंकृतौ। बद्धगोधांगुलित्राणौ खड्गवन्तौ महाद्युती॥1.22.9॥ कुमारौ चारुवपुषौ भ्रातरौ रामलक्ष्मणौ। अनुयातौ श्रिया दीप्तौ शोभयेतामनिन्दितौ॥1.22.10॥ स्थाणुं देवमिवाचिन्त्यं कुमाराविव पावकी। ॥1.22.11a॥
तदा कुशिकपुत्रं तु धनुष्पाणी स्वलंकृतौ। बद्धगोधांगुलित्राणौ खड्गवन्तौ महाद्युती॥1.22.9॥ कुमारौ चारुवपुषौ भ्रातरौ रामलक्ष्मणौ। अनुयातौ श्रिया दीप्तौ शोभयेतामनिन्दितौ॥1.22.10॥ स्थाणुं देवमिवाचिन्त्यं कुमाराविव पावकी। ॥1.22.11a॥
अध्यर्धयोजनं गत्वा सरय्वा दक्षिणे तटे॥1.22.11b॥ रामेति मधुरां वाणीं विश्वामित्रोऽभ्यभाषत। गृहाण वत्स सलिलं मा भूत् कालस्य पर्ययः॥1.22.12॥
अध्यर्धयोजनं गत्वा सरय्वा दक्षिणे तटे॥1.22.11b॥ रामेति मधुरां वाणीं विश्वामित्रोऽभ्यभाषत। गृहाण वत्स सलिलं मा भूत् कालस्य पर्ययः॥1.22.12॥
अध्यर्धयोजनं गत्वा सरय्वा दक्षिणे तटे॥1.22.11b॥ रामेति मधुरां वाणीं विश्वामित्रोऽभ्यभाषत। गृहाण वत्स सलिलं मा भूत् कालस्य पर्ययः॥1.22.12॥
अध्यर्धयोजनं गत्वा सरय्वा दक्षिणे तटे॥1.22.11b॥ रामेति मधुरां वाणीं विश्वामित्रोऽभ्यभाषत। गृहाण वत्स सलिलं मा भूत् कालस्य पर्ययः॥1.22.12॥
मन्त्रग्रामं गृहाण त्वं बलामतिबलां तथा। न श्रमो न ज्वरो वा ते न रूपस्य विपर्ययः॥1.22.13॥
क्षुत्पिपासे न ते राम भविष्येते नरोत्तम। बलामतिबलां चैव पठतस्तात राघव॥1.22.18॥ गृहाण सर्वलोकस्य गुप्तये रघुनन्दन। ॥1.22.19a॥
मन्त्रग्रामं गृहाण त्वं बलामतिबलां तथा। न श्रमो न ज्वरो वा ते न रूपस्य विपर्ययः॥1.22.13॥
मन्त्रग्रामं गृहाण त्वं बलामतिबलां तथा। न श्रमो न ज्वरो वा ते न रूपस्य विपर्ययः॥1.22.13॥
न च सुप्तं प्रमत्तं वा धर्षयिष्यन्ति नैर्ऋताः। न बाह्वोः सदृशो वीर्ये पृथिव्यामस्ति कश्चन॥1.22.14॥
न च सुप्तं प्रमत्तं वा धर्षयिष्यन्ति नैर्ऋताः। न बाह्वोः सदृशो वीर्ये पृथिव्यामस्ति कश्चन॥1.22.14॥
त्रिषु लोकेषु वा राम न भवेत् सदृशस्तव। बलामतिबलां चैव पठतस्तात राघव॥1.22.15॥
एतद्विद्याद्वये लब्धे न भवेत् सदृशस्तव। बला चातिबला चैव सर्वज्ञानस्य मातरौ॥1.22.17॥
न सौभाग्ये न दाक्षिण्ये न ज्ञाने बुद्धिनिश्चये। नोत्तरे प्रतिवक्तव्ये समो लोके तवानघ॥1.22.16॥
एतद्विद्याद्वये लब्धे न भवेत् सदृशस्तव। बला चातिबला चैव सर्वज्ञानस्य मातरौ॥1.22.17॥
एतद्विद्याद्वये लब्धे न भवेत् सदृशस्तव। बला चातिबला चैव सर्वज्ञानस्य मातरौ॥1.22.17॥
एतद्विद्याद्वये लब्धे न भवेत् सदृशस्तव। बला चातिबला चैव सर्वज्ञानस्य मातरौ॥1.22.17॥
क्षुत्पिपासे न ते राम भविष्येते नरोत्तम। बलामतिबलां चैव पठतस्तात राघव॥1.22.18॥ गृहाण सर्वलोकस्य गुप्तये रघुनन्दन। ॥1.22.19a॥
विद्याद्वयमधीयाने यशश्चाथ भवेद् भुवि। पितामहसुते ह्येते विद्ये तेजःसमन्विते॥1.22.19॥
एतद्विद्याद्वये लब्धे न भवेत् सदृशस्तव। बला चातिबला चैव सर्वज्ञानस्य मातरौ॥1.22.17॥
विद्याद्वयमधीयाने यशश्चाथ भवेद् भुवि। पितामहसुते ह्येते विद्ये तेजःसमन्विते॥1.22.19॥
एतद्विद्याद्वये लब्धे न भवेत् सदृशस्तव। बला चातिबला चैव सर्वज्ञानस्य मातरौ॥1.22.17॥
विद्याद्वयमधीयाने यशश्चाथ भवेद् भुवि। पितामहसुते ह्येते विद्ये तेजःसमन्विते॥1.22.19॥
मन्त्रग्रामं गृहाण त्वं बलामतिबलां तथा। न श्रमो न ज्वरो वा ते न रूपस्य विपर्ययः॥1.22.13॥
प्रदातुं तव काकुत्स्थ सदृशस्त्वं हि पार्थिव। कामं बहुगुणाः सर्वे त्वय्येते नात्र संशयः॥1.22.20॥ तपसा सम्भृते चैते बहुरूपे भविष्यतः। ॥1.22.21a॥
प्रदातुं तव काकुत्स्थ सदृशस्त्वं हि पार्थिव। कामं बहुगुणाः सर्वे त्वय्येते नात्र संशयः॥1.22.20॥ तपसा सम्भृते चैते बहुरूपे भविष्यतः। ॥1.22.21a॥
विद्याद्वयमधीयाने यशश्चाथ भवेद् भुवि। पितामहसुते ह्येते विद्ये तेजःसमन्विते॥1.22.19॥
प्रदातुं तव काकुत्स्थ सदृशस्त्वं हि पार्थिव। कामं बहुगुणाः सर्वे त्वय्येते नात्र संशयः॥1.22.20॥ तपसा सम्भृते चैते बहुरूपे भविष्यतः। ॥1.22.21a॥
विद्याद्वयमधीयाने यशश्चाथ भवेद् भुवि। पितामहसुते ह्येते विद्ये तेजःसमन्विते॥1.22.19॥
प्रदातुं तव काकुत्स्थ सदृशस्त्वं हि पार्थिव। कामं बहुगुणाः सर्वे त्वय्येते नात्र संशयः॥1.22.20॥ तपसा सम्भृते चैते बहुरूपे भविष्यतः। ॥1.22.21a॥
ततो रामो जलं स्पृष्ट्वा प्रहृष्टवदनः शुचिः॥1.22.21b॥ प्रतिजग्राह ते विद्ये महर्षेर्भावितात्मनः। ॥1.22.22a॥
ततो रामो जलं स्पृष्ट्वा प्रहृष्टवदनः शुचिः॥1.22.21b॥ प्रतिजग्राह ते विद्ये महर्षेर्भावितात्मनः। ॥1.22.22a॥
ततो रामो जलं स्पृष्ट्वा प्रहृष्टवदनः शुचिः॥1.22.21b॥ प्रतिजग्राह ते विद्ये महर्षेर्भावितात्मनः। ॥1.22.22a॥
विद्यासमुदितो रामः शुशुभे भीमविक्रमः ॥1.22.22b॥ सहस्ररश्मिभगवान्शरदीव दिवाकरः। ॥1.22.23a॥
विद्यासमुदितो रामः शुशुभे भीमविक्रमः ॥1.22.22b॥ सहस्ररश्मिभगवान्शरदीव दिवाकरः। ॥1.22.23a॥
गुरुकार्याणि सर्वाणि नियुज्य कुशिकात्मजे। ऊषुस्तां रजनीं तत्र सरय्वां ससुखं त्रयः॥1.22.23॥
गुरुकार्याणि सर्वाणि नियुज्य कुशिकात्मजे। ऊषुस्तां रजनीं तत्र सरय्वां ससुखं त्रयः॥1.22.23॥
दशरथनृपसूनुसत्तमाभ्यां तृणशयनेऽनुचिते तदोषिताभ्याम्। कुशिकसुतवचोऽनुलालिताभ्यां सुखमिव सा विबभौ विभावरी च॥1.22.24॥
दशरथनृपसूनुसत्तमाभ्यां तृणशयनेऽनुचिते तदोषिताभ्याम्। कुशिकसुतवचोऽनुलालिताभ्यां सुखमिव सा विबभौ विभावरी च॥1.22.24॥
प्रभातायां तु शर्वर्यां विश्वामित्रो महामुनिः। अभ्यभाषत काकुत्स्थौ शयानौ पर्णसंस्तरे॥1.23.1॥
कौसल्या सुप्रजा राम पूर्वा संध्या प्रवर्तते। उत्तिष्ठ नरशार्दूल कर्तव्यं दैवमाह्निकम्॥1.23.2॥
तस्यर्षेः परमोदारं वचः श्रुत्वा नरोत्तमौ। स्नात्वा कृतोदकौ वीरौ जेपतुः परमं जपम्॥1.23.3॥
कृताह्निकौ महावीर्यौ विश्वामित्रं तपोधनम्। अभिवाद्यातिसंहृष्टौ गमनायाभितस्थतुः॥1.23.4॥
कृताह्निकौ महावीर्यौ विश्वामित्रं तपोधनम्। अभिवाद्यातिसंहृष्टौ गमनायाभितस्थतुः॥1.23.4॥
तौ प्रयान्तौ महावीर्यौ दिव्यां त्रिपथगां नदीम्। ददृशाते ततस्तत्र सरय्वाः संगमे शुभे॥1.23.5॥
तौ प्रयान्तौ महावीर्यौ दिव्यां त्रिपथगां नदीम्। ददृशाते ततस्तत्र सरय्वाः संगमे शुभे॥1.23.5॥
तौ प्रयान्तौ महावीर्यौ दिव्यां त्रिपथगां नदीम्। ददृशाते ततस्तत्र सरय्वाः संगमे शुभे॥1.23.5॥
तत्राश्रमपदं पुण्यमृषीणां भावितात्मनाम्। बहुवर्षसहस्राणि तप्यतां परमं तपः॥1.23.6॥
तौ प्रयान्तौ महावीर्यौ दिव्यां त्रिपथगां नदीम्। ददृशाते ततस्तत्र सरय्वाः संगमे शुभे॥1.23.5॥
तत्राश्रमपदं पुण्यमृषीणां भावितात्मनाम्। बहुवर्षसहस्राणि तप्यतां परमं तपः॥1.23.6॥
तत्राश्रमपदं पुण्यमृषीणां भावितात्मनाम्। बहुवर्षसहस्राणि तप्यतां परमं तपः॥1.23.6॥
तं दृष्ट्वा परमप्रीतौ राघवौ पुण्यमाश्रमम्। ऊचतुस्तं महात्मानं विश्वामित्रमिदं वचः॥1.23.7॥
तं दृष्ट्वा परमप्रीतौ राघवौ पुण्यमाश्रमम्। ऊचतुस्तं महात्मानं विश्वामित्रमिदं वचः॥1.23.7॥
कस्यायमाश्रमः पुण्यः को न्वस्मिन् वसते पुमान्। भगवञ्छ्रोतुमिच्छावः परं कौतूहलं हि नौ॥1.23.8॥
तयोस्तद् वचनं श्रुत्वा प्रहस्य मुनिपुंगवः। अब्रवीच्छ्रूयतां राम यस्यायं पूर्व आश्रमः ॥1.23.9॥
कन्दर्पो मूर्तिमानासीत् काम इत्युच्यते बुधैः । तपस्यन्तमिह स्थाणुं नियमेन समाहितम्॥1.23.10॥
कन्दर्पो मूर्तिमानासीत् काम इत्युच्यते बुधैः । तपस्यन्तमिह स्थाणुं नियमेन समाहितम्॥1.23.10॥
कृतोद्वाहं तु देवेशं गच्छन्तं समरुद्गणम्। धर्षयामास दुर्मेधा हुंकृतश्च महात्मना ॥1.23.11॥
कृतोद्वाहं तु देवेशं गच्छन्तं समरुद्गणम्। धर्षयामास दुर्मेधा हुंकृतश्च महात्मना ॥1.23.11॥
अवध्यातश्च रुद्रेण चक्षुषा रघुनन्दन। व्यशीर्यन्त शरीरात् स्वात् सर्वगात्राणि दुर्मते॥1.23.12॥
अवध्यातश्च रुद्रेण चक्षुषा रघुनन्दन। व्यशीर्यन्त शरीरात् स्वात् सर्वगात्राणि दुर्मते॥1.23.12॥
तत्र गात्रं हतं तस्य निर्दग्धस्य महात्मनः। अशरीरः कृतः कामः क्रोधाद् देवेश्वरेण ह॥1.23.13॥
तत्र गात्रं हतं तस्य निर्दग्धस्य महात्मनः। अशरीरः कृतः कामः क्रोधाद् देवेश्वरेण ह॥1.23.13॥
अनंग इति विख्यातस्तदाप्रभृति राघव। स चांगविषयः श्रीमान् यत्रांगं स मुमोच ह॥1.23.14॥
अनंग इति विख्यातस्तदाप्रभृति राघव। स चांगविषयः श्रीमान् यत्रांगं स मुमोच ह॥1.23.14॥
तस्यायमाश्रमः पुण्यस्तस्येमे मुनयः पुरा। शिष्या धर्मपरा वीर तेषां पापं न विद्यते॥1.23.15॥
इहाद्य रजनीं राम वसेम शुभदर्शन। पुण्ययोः सरितोर्मध्ये श्वस्तरिष्यामहे वयम्॥1.23.16॥
अभिगच्छामहे सर्वे शुचयः पुण्यमाश्रमम्। इह वासः परोऽस्माकं सुखं वत्स्यामहे निशाम्॥1.23.17॥ स्नाताश्च कृतजप्याश्च हुतहव्या नरोत्तम। ॥1.23.18a॥
इहाद्य रजनीं राम वसेम शुभदर्शन। पुण्ययोः सरितोर्मध्ये श्वस्तरिष्यामहे वयम्॥1.23.16॥
अभिगच्छामहे सर्वे शुचयः पुण्यमाश्रमम्। इह वासः परोऽस्माकं सुखं वत्स्यामहे निशाम्॥1.23.17॥ स्नाताश्च कृतजप्याश्च हुतहव्या नरोत्तम। ॥1.23.18a॥
तेषां संवदतां तत्र तपोदीर्घेण चक्षुषा॥1.23.18b॥ विज्ञाय परमप्रीता मुनयो हर्षमागमन्। ॥1.23.19a॥
अर्घ्यं पाद्यं तथाऽऽतिथ्यं निवेद्य कुशिकात्मजे॥1.23.19b॥ रामलक्ष्मणयोः पश्चादकुर्वन्नतिथिक्रियाम्। ॥1.23.20a॥
अर्घ्यं पाद्यं तथाऽऽतिथ्यं निवेद्य कुशिकात्मजे॥1.23.19b॥ रामलक्ष्मणयोः पश्चादकुर्वन्नतिथिक्रियाम्। ॥1.23.20a॥
सत्कारं समनुप्राप्य कथाभिरभिरञ्जयन्॥1.23.20b॥ यथार्हमजपन् संध्यामृषयस्ते समाहिताः। ॥1.23.21a॥
सत्कारं समनुप्राप्य कथाभिरभिरञ्जयन्॥1.23.20b॥ यथार्हमजपन् संध्यामृषयस्ते समाहिताः। ॥1.23.21a॥
कन्दर्पो मूर्तिमानासीत् काम इत्युच्यते बुधैः । तपस्यन्तमिह स्थाणुं नियमेन समाहितम्॥1.23.10॥
कृतोद्वाहं तु देवेशं गच्छन्तं समरुद्गणम्। धर्षयामास दुर्मेधा हुंकृतश्च महात्मना ॥1.23.11॥
तत्र वासिभिरानीता मुनिभिः सुव्रतैः सह ॥1.23.21b॥ न्यवसन् सुसुखं तत्र कामाश्रमपदे तथा।। ॥1.23.22a॥
तत्र वासिभिरानीता मुनिभिः सुव्रतैः सह ॥1.23.21b॥ न्यवसन् सुसुखं तत्र कामाश्रमपदे तथा।। ॥1.23.22a॥
तत्र वासिभिरानीता मुनिभिः सुव्रतैः सह ॥1.23.21b॥ न्यवसन् सुसुखं तत्र कामाश्रमपदे तथा।। ॥1.23.22a॥
कथाभिरभिरामाभिरभिरामौ नृपात्मजौ। रमयामास धर्मात्मा कौशिको मुनिपुंगवः॥1.23.22॥
तस्यायमाश्रमः पुण्यस्तस्येमे मुनयः पुरा। शिष्या धर्मपरा वीर तेषां पापं न विद्यते॥1.23.15॥
तस्यायमाश्रमः पुण्यस्तस्येमे मुनयः पुरा। शिष्या धर्मपरा वीर तेषां पापं न विद्यते॥1.23.15॥
ततः प्रभाते विमले कृताह्निकमरिन्दमौ। विश्वामित्रं पुरस्कृत्य नद्यास्तीरमुपागतौ॥1.24.1॥
ततः प्रभाते विमले कृताह्निकमरिन्दमौ। विश्वामित्रं पुरस्कृत्य नद्यास्तीरमुपागतौ॥1.24.1॥
ततः प्रभाते विमले कृताह्निकमरिन्दमौ। विश्वामित्रं पुरस्कृत्य नद्यास्तीरमुपागतौ॥1.24.1॥
ते च सर्वे महात्मानो मुनयः संशितव्रताः। उपस्थाप्य शुभां नावं विश्वामित्रमथाब्रुवन्॥1.24.2॥
ते च सर्वे महात्मानो मुनयः संशितव्रताः। उपस्थाप्य शुभां नावं विश्वामित्रमथाब्रुवन्॥1.24.2॥
आरोहतु भवान् नावं राजपुत्रपुरस्कृतः। अरिंष्ट गच्छ पन्थानं मा भूत् कालस्य पर्ययः॥1.24.3॥
विश्वामित्रस्तथेत्युक्त्वा तानृषीन् प्रतिपूज्य च। ततार सहितस्ताभ्यां सरितं सागरंगमाम्॥1.24.4॥
विश्वामित्रस्तथेत्युक्त्वा तानृषीन् प्रतिपूज्य च। ततार सहितस्ताभ्यां सरितं सागरंगमाम्॥1.24.4॥
तत्र शुश्राव वै शब्दं तोयसंरम्भवर्धितम्। मध्यमागम्य तोयस्य तस्य शब्दस्य निश्चयम्॥1.24.5॥ ज्ञातुकामो महातेजाः सह रामः कनीयसा। ॥1.24.6a॥
अथ रामः सरिन्मध्ये पप्रच्छ मुनिपुंगवम्॥1.24.6b॥ वारिणो भिद्यमानस्य किमयं तुमुलो ध्वनिः। ॥1.24.7a॥
राघवस्य वचः श्रुत्वा कौतूहलसमन्वितम्॥1.24.7b॥ कथयामास धर्मात्मा तस्य शब्दस्य निश्चयम्। ॥1.24.8a॥
कैलासपर्वते राम मनसा निर्मितं परम्॥1.24.8b॥ ब्रह्मणा नरशार्दूल तेनेदं मानसं सरः। ॥1.24.9a॥
कैलासपर्वते राम मनसा निर्मितं परम्॥1.24.8b॥ ब्रह्मणा नरशार्दूल तेनेदं मानसं सरः। ॥1.24.9a॥
कैलासपर्वते राम मनसा निर्मितं परम्॥1.24.8b॥ ब्रह्मणा नरशार्दूल तेनेदं मानसं सरः। ॥1.24.9a॥
कैलासपर्वते राम मनसा निर्मितं परम्॥1.24.8b॥ ब्रह्मणा नरशार्दूल तेनेदं मानसं सरः। ॥1.24.9a॥
तस्मात् सुस्राव सरसः सायोध्यामुपगूहते॥1.24.9b॥ सरःप्रवृत्ता सरयूः पुण्या ब्रह्मसरश्च्युता। ॥1.24.10a॥
तस्मात् सुस्राव सरसः सायोध्यामुपगूहते॥1.24.9b॥ सरःप्रवृत्ता सरयूः पुण्या ब्रह्मसरश्च्युता। ॥1.24.10a॥
तस्मात् सुस्राव सरसः सायोध्यामुपगूहते॥1.24.9b॥ सरःप्रवृत्ता सरयूः पुण्या ब्रह्मसरश्च्युता। ॥1.24.10a॥
तस्मात् सुस्राव सरसः सायोध्यामुपगूहते॥1.24.9b॥ सरःप्रवृत्ता सरयूः पुण्या ब्रह्मसरश्च्युता। ॥1.24.10a॥
तस्यायमतुलः शब्दो जाह्नवीमभिवर्तते॥1.24.10b॥ वारिसंक्षोभजो राम प्रणामं नियतः कुरु। ॥1.24.11a॥
तस्मात् सुस्राव सरसः सायोध्यामुपगूहते॥1.24.9b॥ सरःप्रवृत्ता सरयूः पुण्या ब्रह्मसरश्च्युता। ॥1.24.10a॥
तस्यायमतुलः शब्दो जाह्नवीमभिवर्तते॥1.24.10b॥ वारिसंक्षोभजो राम प्रणामं नियतः कुरु। ॥1.24.11a॥
तस्यायमतुलः शब्दो जाह्नवीमभिवर्तते॥1.24.10b॥ वारिसंक्षोभजो राम प्रणामं नियतः कुरु। ॥1.24.11a॥
ताभ्यां तु तावुभौ कृत्वा प्रणाममतिधार्मिकौ॥1.24.11b॥ तीरं दक्षिणमासाद्य जग्मतुर्लघुविक्रमौ। ॥1.24.12a॥
ताभ्यां तु तावुभौ कृत्वा प्रणाममतिधार्मिकौ॥1.24.11b॥ तीरं दक्षिणमासाद्य जग्मतुर्लघुविक्रमौ। ॥1.24.12a॥
ताभ्यां तु तावुभौ कृत्वा प्रणाममतिधार्मिकौ॥1.24.11b॥ तीरं दक्षिणमासाद्य जग्मतुर्लघुविक्रमौ। ॥1.24.12a॥
स वनं घोरसंकाशं दृष्ट्वा नरवरात्मजः॥1.24.12b॥ अविप्रहतमैक्ष्वाकः पप्रच्छ मुनिपुंगवम्। ॥1.24.13a॥
स वनं घोरसंकाशं दृष्ट्वा नरवरात्मजः॥1.24.12b॥ अविप्रहतमैक्ष्वाकः पप्रच्छ मुनिपुंगवम्। ॥1.24.13a॥
सिंहव्याघ्रवराहैश्च वारणैश्चापि शोभितम्। धवाश्वकर्णककुभैर्बिल्वतिन्दुकपाटलैः॥1.24.15॥ संकीर्णं बदरीभिश्च किं न्विदं दारुणं वनम्। ॥1.24.16a॥
अहो वनमिदं दुर्गं झिल्लिकागणसंयुतम्॥1.24.13b॥ भैरवैः श्वापदैः कीर्णं शकुन्तैर्दारुणारवैः। नानाप्रकारैः शकुनैर्वाश्यद्भिर्भैरवस्वनैः॥1.24.14॥
सिंहव्याघ्रवराहैश्च वारणैश्चापि शोभितम्। धवाश्वकर्णककुभैर्बिल्वतिन्दुकपाटलैः॥1.24.15॥ संकीर्णं बदरीभिश्च किं न्विदं दारुणं वनम्। ॥1.24.16a॥
सिंहव्याघ्रवराहैश्च वारणैश्चापि शोभितम्। धवाश्वकर्णककुभैर्बिल्वतिन्दुकपाटलैः॥1.24.15॥ संकीर्णं बदरीभिश्च किं न्विदं दारुणं वनम्। ॥1.24.16a॥
तमुवाच महातेजा विश्वामित्रो महामुनिः॥1.24.16b॥ श्रूयतां वत्स काकुत्स्थ यस्यैतद् दारुणं वनम्। ॥1.24.17a॥
एतौ जनपदौ स्फीतौ पूर्वमास्तां नरोत्तम॥1.24.17b॥ मलदाश्च करूषाश्च देवनिर्माणनिर्मितौ। ॥1.24.18a॥
एतौ जनपदौ स्फीतौ दीर्घकालमरिंदम ॥1.24.24b॥ मलदाश्च करूषाश्च मुदिता धनधान्यतः। ॥1.24.25a॥
एतौ जनपदौ स्फीतौ पूर्वमास्तां नरोत्तम॥1.24.17b॥ मलदाश्च करूषाश्च देवनिर्माणनिर्मितौ। ॥1.24.18a॥
एतौ जनपदौ स्फीतौ पूर्वमास्तां नरोत्तम॥1.24.17b॥ मलदाश्च करूषाश्च देवनिर्माणनिर्मितौ। ॥1.24.18a॥
एतौ जनपदौ स्फीतौ दीर्घकालमरिंदम ॥1.24.24b॥ मलदाश्च करूषाश्च मुदिता धनधान्यतः। ॥1.24.25a॥
एतौ जनपदौ स्फीतौ पूर्वमास्तां नरोत्तम॥1.24.17b॥ मलदाश्च करूषाश्च देवनिर्माणनिर्मितौ। ॥1.24.18a॥
पुरा वृत्रवधे राम मलेन समभिप्लुतम्॥1.24.18b॥ क्षुधा चैव सहस्राक्षं ब्रह्महत्या समाविशत्। ॥1.24.19a॥
तमिन्द्रं मलिनं देवा ऋषयश्च तपोधनाः॥1.24.19b॥ कलशैः स्नापयामासुर्मलं चास्य प्रमोचयन्। ॥1.24.20a॥
पुरा वृत्रवधे राम मलेन समभिप्लुतम्॥1.24.18b॥ क्षुधा चैव सहस्राक्षं ब्रह्महत्या समाविशत्। ॥1.24.19a॥
तमिन्द्रं मलिनं देवा ऋषयश्च तपोधनाः॥1.24.19b॥ कलशैः स्नापयामासुर्मलं चास्य प्रमोचयन्। ॥1.24.20a॥
तमिन्द्रं मलिनं देवा ऋषयश्च तपोधनाः॥1.24.19b॥ कलशैः स्नापयामासुर्मलं चास्य प्रमोचयन्। ॥1.24.20a॥
इह भूम्यां मलं दत्त्वा देवाः कारूषमेव च॥1.24.20b॥ शरीरजं महेन्द्रस्य ततो हर्षं प्रपेदिरे। ॥1.24.21a॥
निर्मलो निष्करूषश्च शुद्ध इन्द्रो यथाभवत्॥1.24.21b॥ ततो देशस्य सुप्रीतो वरं प्रादादनुत्तमम्। इमौ जनपदौ स्फीतौ ख्यातिं लोके गमिष्यतः॥1.24.22॥ मलदाश्च करूषाश्च ममांगमलधारिणौ। ॥1.24.23a॥
निर्मलो निष्करूषश्च शुद्ध इन्द्रो यथाभवत्॥1.24.21b॥ ततो देशस्य सुप्रीतो वरं प्रादादनुत्तमम्। इमौ जनपदौ स्फीतौ ख्यातिं लोके गमिष्यतः॥1.24.22॥ मलदाश्च करूषाश्च ममांगमलधारिणौ। ॥1.24.23a॥
निर्मलो निष्करूषश्च शुद्ध इन्द्रो यथाभवत्॥1.24.21b॥ ततो देशस्य सुप्रीतो वरं प्रादादनुत्तमम्। इमौ जनपदौ स्फीतौ ख्यातिं लोके गमिष्यतः॥1.24.22॥ मलदाश्च करूषाश्च ममांगमलधारिणौ। ॥1.24.23a॥
साधु साध्विति तं देवाः पाकशासनमब्रुवन्॥1.24.23b॥ देशस्य पूजां तां दृष्ट्वा कृतां शक्रेण धीमता। ॥1.24.24a॥
एतौ जनपदौ स्फीतौ दीर्घकालमरिंदम ॥1.24.24b॥ मलदाश्च करूषाश्च मुदिता धनधान्यतः। ॥1.24.25a॥
एतौ जनपदौ स्फीतौ दीर्घकालमरिंदम ॥1.24.24b॥ मलदाश्च करूषाश्च मुदिता धनधान्यतः। ॥1.24.25a॥
कस्यचित्त्वथ कालस्य यक्षिणी कामरूपिणी॥1.24.25b॥ बलं नागसहस्रस्य धारयन्ती तदा ह्यभूत्। ॥1.24.26a॥
ताटका नाम भद्रं ते भार्या सुन्दस्य धीमतः॥1.24.26b॥ मारीचो राक्षसः पुत्रो यस्याः शक्रपराक्रमः। वृत्तबाहुर्महाशीर्षो विपुलास्यतनुर्महान्॥1.24.27॥
कस्यचित्त्वथ कालस्य यक्षिणी कामरूपिणी॥1.24.25b॥ बलं नागसहस्रस्य धारयन्ती तदा ह्यभूत्। ॥1.24.26a॥
ताटका नाम भद्रं ते भार्या सुन्दस्य धीमतः॥1.24.26b॥ मारीचो राक्षसः पुत्रो यस्याः शक्रपराक्रमः। वृत्तबाहुर्महाशीर्षो विपुलास्यतनुर्महान्॥1.24.27॥
ददौ नागसहस्रस्य बलं चास्याः पितामहः। न त्वेव पुत्रं यक्षाय ददौ चासौ महायशाः॥1.25.7॥
ताटका नाम भद्रं ते भार्या सुन्दस्य धीमतः॥1.24.26b॥ मारीचो राक्षसः पुत्रो यस्याः शक्रपराक्रमः। वृत्तबाहुर्महाशीर्षो विपुलास्यतनुर्महान्॥1.24.27॥
तां तु बालां विवर्धन्तीं रूपयौवनशालिनीम्। जम्भपुत्राय सुन्दाय ददौ भार्यां यशस्विनीम्॥1.25.8॥
ताटका नाम भद्रं ते भार्या सुन्दस्य धीमतः॥1.24.26b॥ मारीचो राक्षसः पुत्रो यस्याः शक्रपराक्रमः। वृत्तबाहुर्महाशीर्षो विपुलास्यतनुर्महान्॥1.24.27॥
कस्यचित्त्वथ कालस्य यक्षी पुत्रं व्यजायत। मारीचं नाम दुर्धर्षं यः शापाद् राक्षसोऽभवत्॥1.25.9॥
ताटका नाम भद्रं ते भार्या सुन्दस्य धीमतः॥1.24.26b॥ मारीचो राक्षसः पुत्रो यस्याः शक्रपराक्रमः। वृत्तबाहुर्महाशीर्षो विपुलास्यतनुर्महान्॥1.24.27॥
ताटका नाम भद्रं ते भार्या सुन्दस्य धीमतः॥1.24.26b॥ मारीचो राक्षसः पुत्रो यस्याः शक्रपराक्रमः। वृत्तबाहुर्महाशीर्षो विपुलास्यतनुर्महान्॥1.24.27॥
ताटका नाम भद्रं ते भार्या सुन्दस्य धीमतः॥1.24.26b॥ मारीचो राक्षसः पुत्रो यस्याः शक्रपराक्रमः। वृत्तबाहुर्महाशीर्षो विपुलास्यतनुर्महान्॥1.24.27॥
ताटका नाम भद्रं ते भार्या सुन्दस्य धीमतः॥1.24.26b॥ मारीचो राक्षसः पुत्रो यस्याः शक्रपराक्रमः। वृत्तबाहुर्महाशीर्षो विपुलास्यतनुर्महान्॥1.24.27॥
राक्षसो भैरवाकारो नित्यं त्रासयते प्रजाः। इमौ जनपदौ नित्यं विनाशयति राघव॥1.24.28॥ मलदांश्च करूषांश्च ताटका दुष्टचारिणी। ॥1.24.29a॥
राक्षसो भैरवाकारो नित्यं त्रासयते प्रजाः। इमौ जनपदौ नित्यं विनाशयति राघव॥1.24.28॥ मलदांश्च करूषांश्च ताटका दुष्टचारिणी। ॥1.24.29a॥
यक्षिण्या घोरया राम उत्सादितमसह्यया। एतत्ते सर्वमाख्यातं यथैतद् दारुणं वनम्। यक्ष्या चोत्सादितं सर्वमद्यापि न निवर्तते॥1.24.32॥
राक्षसो भैरवाकारो नित्यं त्रासयते प्रजाः। इमौ जनपदौ नित्यं विनाशयति राघव॥1.24.28॥ मलदांश्च करूषांश्च ताटका दुष्टचारिणी। ॥1.24.29a॥
यक्षिण्या घोरया राम उत्सादितमसह्यया। एतत्ते सर्वमाख्यातं यथैतद् दारुणं वनम्। यक्ष्या चोत्सादितं सर्वमद्यापि न निवर्तते॥1.24.32॥
सेयं पन्थानमावृत्य वसत्यत्यर्धयोजने॥1.24.29b॥ अत एव च गन्तव्यं ताटकाया वनं यतः। स्वबाहुबलमाश्रित्य जहीमां दुष्टचारिणीम्॥1.24.30॥
सेयं पन्थानमावृत्य वसत्यत्यर्धयोजने॥1.24.29b॥ अत एव च गन्तव्यं ताटकाया वनं यतः। स्वबाहुबलमाश्रित्य जहीमां दुष्टचारिणीम्॥1.24.30॥
तमुवाच महातेजा विश्वामित्रो महामुनिः॥1.24.16b॥ श्रूयतां वत्स काकुत्स्थ यस्यैतद् दारुणं वनम्। ॥1.24.17a॥
सेयं पन्थानमावृत्य वसत्यत्यर्धयोजने॥1.24.29b॥ अत एव च गन्तव्यं ताटकाया वनं यतः। स्वबाहुबलमाश्रित्य जहीमां दुष्टचारिणीम्॥1.24.30॥
सेयं पन्थानमावृत्य वसत्यत्यर्धयोजने॥1.24.29b॥ अत एव च गन्तव्यं ताटकाया वनं यतः। स्वबाहुबलमाश्रित्य जहीमां दुष्टचारिणीम्॥1.24.30॥
सेयं पन्थानमावृत्य वसत्यत्यर्धयोजने॥1.24.29b॥ अत एव च गन्तव्यं ताटकाया वनं यतः। स्वबाहुबलमाश्रित्य जहीमां दुष्टचारिणीम्॥1.24.30॥
मन्नियोगादिमं देशं कुरु निष्कण्टकं पुनः। नहि कश्चिदिमं देशं शक्तो ह्यागन्तुमीदृशम्॥1.24.31॥
मन्नियोगादिमं देशं कुरु निष्कण्टकं पुनः। नहि कश्चिदिमं देशं शक्तो ह्यागन्तुमीदृशम्॥1.24.31॥
यक्षिण्या घोरया राम उत्सादितमसह्यया। एतत्ते सर्वमाख्यातं यथैतद् दारुणं वनम्। यक्ष्या चोत्सादितं सर्वमद्यापि न निवर्तते॥1.24.32॥
अथ तस्याप्रमेयस्य मुनेर्वचनमुत्तमम्। श्रुत्वा पुरुषशार्दूलः प्रत्युवाच शुभां गिरम्॥1.25.1॥
अल्पवीर्या यदा यक्षी श्रूयते मुनिपुंगव। कथं नागसहस्रस्य धारयत्यबला बलम्॥1.25.2॥
इत्युक्तं वचनं श्रुत्वा राघवस्यामितौजसः। हर्षयन् श्लक्ष्णया वाचा सलक्ष्मणमरिंदमम्॥1.25.3॥ विश्वामित्रोऽब्रवीद् वाक्यं शृणु येन बलोत्कटा। वरदानकृतं वीर्यं धारयत्यबला बलम्॥1.25.4॥
इत्युक्तं वचनं श्रुत्वा राघवस्यामितौजसः। हर्षयन् श्लक्ष्णया वाचा सलक्ष्मणमरिंदमम्॥1.25.3॥ विश्वामित्रोऽब्रवीद् वाक्यं शृणु येन बलोत्कटा। वरदानकृतं वीर्यं धारयत्यबला बलम्॥1.25.4॥
ददौ नागसहस्रस्य बलं चास्याः पितामहः। न त्वेव पुत्रं यक्षाय ददौ चासौ महायशाः॥1.25.7॥
पूर्वमासीन्महायक्षः सुकेतुर्नाम वीर्यवान्। अनपत्यः शुभाचारः स च तेपे महत्तपः॥1.25.5॥
पूर्वमासीन्महायक्षः सुकेतुर्नाम वीर्यवान्। अनपत्यः शुभाचारः स च तेपे महत्तपः॥1.25.5॥
पूर्वमासीन्महायक्षः सुकेतुर्नाम वीर्यवान्। अनपत्यः शुभाचारः स च तेपे महत्तपः॥1.25.5॥
पूर्वमासीन्महायक्षः सुकेतुर्नाम वीर्यवान्। अनपत्यः शुभाचारः स च तेपे महत्तपः॥1.25.5॥
पितामहस्तु सुप्रीतस्तस्य यक्षपतेस्तदा। कन्यारत्नं ददौ राम ताटकां नाम नामतः॥1.25.6॥
पितामहस्तु सुप्रीतस्तस्य यक्षपतेस्तदा। कन्यारत्नं ददौ राम ताटकां नाम नामतः॥1.25.6॥
तां तु बालां विवर्धन्तीं रूपयौवनशालिनीम्। जम्भपुत्राय सुन्दाय ददौ भार्यां यशस्विनीम्॥1.25.8॥
ददौ नागसहस्रस्य बलं चास्याः पितामहः। न त्वेव पुत्रं यक्षाय ददौ चासौ महायशाः॥1.25.7॥
ददौ नागसहस्रस्य बलं चास्याः पितामहः। न त्वेव पुत्रं यक्षाय ददौ चासौ महायशाः॥1.25.7॥
ददौ नागसहस्रस्य बलं चास्याः पितामहः। न त्वेव पुत्रं यक्षाय ददौ चासौ महायशाः॥1.25.7॥
तां तु बालां विवर्धन्तीं रूपयौवनशालिनीम्। जम्भपुत्राय सुन्दाय ददौ भार्यां यशस्विनीम्॥1.25.8॥
तां तु बालां विवर्धन्तीं रूपयौवनशालिनीम्। जम्भपुत्राय सुन्दाय ददौ भार्यां यशस्विनीम्॥1.25.8॥
तां तु बालां विवर्धन्तीं रूपयौवनशालिनीम्। जम्भपुत्राय सुन्दाय ददौ भार्यां यशस्विनीम्॥1.25.8॥
कस्यचित्त्वथ कालस्य यक्षी पुत्रं व्यजायत। मारीचं नाम दुर्धर्षं यः शापाद् राक्षसोऽभवत्॥1.25.9॥
कस्यचित्त्वथ कालस्य यक्षी पुत्रं व्यजायत। मारीचं नाम दुर्धर्षं यः शापाद् राक्षसोऽभवत्॥1.25.9॥
भक्षार्थं जातसंरम्भा गर्जन्ती साभ्यधावत। आपतन्तीं तु तां दृष्ट्वा अगस्त्यो भगवानृषिः॥1.25.11॥ राक्षसत्वं भजस्वेति मारीचं व्याजहार सः। ॥1.25.12a॥
सुन्दे तु निहते राम अगस्त्यमृषिसत्तमम्। ताटका सहपुत्रेण प्रधर्षयितुमिच्छति॥1.25.10॥
सुन्दे तु निहते राम अगस्त्यमृषिसत्तमम्। ताटका सहपुत्रेण प्रधर्षयितुमिच्छति॥1.25.10॥
भक्षार्थं जातसंरम्भा गर्जन्ती साभ्यधावत। आपतन्तीं तु तां दृष्ट्वा अगस्त्यो भगवानृषिः॥1.25.11॥ राक्षसत्वं भजस्वेति मारीचं व्याजहार सः। ॥1.25.12a॥
भक्षार्थं जातसंरम्भा गर्जन्ती साभ्यधावत। आपतन्तीं तु तां दृष्ट्वा अगस्त्यो भगवानृषिः॥1.25.11॥ राक्षसत्वं भजस्वेति मारीचं व्याजहार सः। ॥1.25.12a॥
अगस्त्यः परमामर्षस्ताटकामपि शप्तवान्॥1.25.12b॥ पुरुषादी महायक्षी विकृता विकृतानना। इदं रूपं विहायाशु दारुणं रूपमस्तु ते॥1.25.13॥
अगस्त्यः परमामर्षस्ताटकामपि शप्तवान्॥1.25.12b॥ पुरुषादी महायक्षी विकृता विकृतानना। इदं रूपं विहायाशु दारुणं रूपमस्तु ते॥1.25.13॥
सैषा शापकृतामर्षा ताटका क्रोधमूर्च्छिता। देशमुत्सादयत्येनमगस्त्याचरितं शुभम्॥1.25.14॥
सैषा शापकृतामर्षा ताटका क्रोधमूर्च्छिता। देशमुत्सादयत्येनमगस्त्याचरितं शुभम्॥1.25.14॥
एनां राघव दुर्वृत्तां यक्षीं परमदारुणाम्। गोब्राह्मणहितार्थाय जहि दुष्टपराक्रमाम्॥1.25.15॥
नह्येनां शापसंसृष्टां कश्चिदुत्सहते पुमान्। निहन्तुं त्रिषु लोकेषु त्वामृते रघुनन्दन॥1.25.16॥
नहि ते स्त्रीवधकृते घृणा कार्या नरोत्तम। चातुर्वर्ण्यहितार्थं हि कर्तव्यं राजसूनुना॥1.25.17॥
नृशंसमनृशंसं वा प्रजारक्षणकारणात्। पातकं वा सदोषं वा कर्तव्यं रक्षता सदा॥1.25.18॥
राज्यभारनियुक्तानामेष धर्मः सनातनः। अधर्म्यां जहि काकुत्स्थ धर्मो ह्यस्यां न विद्यते॥1.25.19॥
एनां राघव दुर्वृत्तां यक्षीं परमदारुणाम्। गोब्राह्मणहितार्थाय जहि दुष्टपराक्रमाम्॥1.25.15॥
राज्यभारनियुक्तानामेष धर्मः सनातनः। अधर्म्यां जहि काकुत्स्थ धर्मो ह्यस्यां न विद्यते॥1.25.19॥
श्रूयते हि पुरा शक्रो विरोचनसुतां नृप। पृथिवीं हन्तुमिच्छन्तीं मन्थरामभ्यसूदयत्॥1.25.20॥
श्रूयते हि पुरा शक्रो विरोचनसुतां नृप। पृथिवीं हन्तुमिच्छन्तीं मन्थरामभ्यसूदयत्॥1.25.20॥
श्रूयते हि पुरा शक्रो विरोचनसुतां नृप। पृथिवीं हन्तुमिच्छन्तीं मन्थरामभ्यसूदयत्॥1.25.20॥
विष्णुना च पुरा राम भृगुपत्नी पतिव्रता। अनिन्द्रं लोकमिच्छन्ती काव्यमाता निषूदिता॥1.25.21॥
विष्णुना च पुरा राम भृगुपत्नी पतिव्रता। अनिन्द्रं लोकमिच्छन्ती काव्यमाता निषूदिता॥1.25.21॥
विष्णुना च पुरा राम भृगुपत्नी पतिव्रता। अनिन्द्रं लोकमिच्छन्ती काव्यमाता निषूदिता॥1.25.21॥
विष्णुना च पुरा राम भृगुपत्नी पतिव्रता। अनिन्द्रं लोकमिच्छन्ती काव्यमाता निषूदिता॥1.25.21॥
विष्णुना च पुरा राम भृगुपत्नी पतिव्रता। अनिन्द्रं लोकमिच्छन्ती काव्यमाता निषूदिता॥1.25.21॥
एतैश्चान्यैश्च बहुभी राजपुत्रैर्महात्मभिः। अधर्मसहिता नार्यो हताः पुरुषसत्तमैः। तस्मादेनां घृणां त्यक्त्वा जहि मच्छासनान्नृप॥1.25.22॥
मुनेर्वचनमक्लीबं श्रुत्वा नरवरात्मजः। राघवः प्राञ्जलिर्भूत्वा प्रत्युवाच दृढव्रतः॥1.26.1॥
पितुर्वचननिर्देशात् पितुर्वचनगौरवात्। वचनं कौशिकस्येति कर्तव्यमविशङ्कया॥1.26.2॥ अनुशिष्टोऽस्म्ययोध्यायां गुरुमध्ये महात्मना। पित्रा दशरथेनाहं नावज्ञेयं हि तद्वचः॥1.26.3॥
पितुर्वचननिर्देशात् पितुर्वचनगौरवात्। वचनं कौशिकस्येति कर्तव्यमविशङ्कया॥1.26.2॥ अनुशिष्टोऽस्म्ययोध्यायां गुरुमध्ये महात्मना। पित्रा दशरथेनाहं नावज्ञेयं हि तद्वचः॥1.26.3॥
सोऽहं पितुर्वचः श्रुत्वा शासनाद् ब्रह्मवादिनः। करिष्यामि न संदेहस्ताटकावधमुत्तमम्॥1.26.4॥
गोब्राह्मणहितार्थाय देशस्य च हिताय च। तव चैवाप्रमेयस्य वचनं कर्तुमुद्यतः॥1.26.5॥
एवमुक्त्वा धनुर्मध्ये बद्ध्वा मुष्टिमरिंदमः। ज्याघोषमकरोत् तीव्रं दिशः शब्देन नादयन्॥1.26.6॥
एवमुक्त्वा धनुर्मध्ये बद्ध्वा मुष्टिमरिंदमः। ज्याघोषमकरोत् तीव्रं दिशः शब्देन नादयन्॥1.26.6॥
तेन शब्देन वित्रस्तास्ताटकावनवासिनः। ताटका च सुसंक्रुद्धा तेन शब्देन मोहिता॥1.26.7॥
तेन शब्देन वित्रस्तास्ताटकावनवासिनः। ताटका च सुसंक्रुद्धा तेन शब्देन मोहिता॥1.26.7॥
तं शब्दमभिनिध्याय राक्षसी क्रोधमूर्च्छिता। श्रुत्वा चाभ्यद्रवत् क्रुद्धा यत्र शब्दो विनिःसृतः॥1.26.8॥
तां दृष्ट्वा राघवः क्रुद्धां विकृतां विकृताननाम्। प्रमाणेनातिवृद्धां च लक्ष्मणं सोऽभ्यभाषत॥1.26.9॥
तां दृष्ट्वा राघवः क्रुद्धां विकृतां विकृताननाम्। प्रमाणेनातिवृद्धां च लक्ष्मणं सोऽभ्यभाषत॥1.26.9॥
पश्य लक्ष्मण यक्षिण्या भैरवं दारुणं वपुः। भिद्येरन् दर्शनादस्या भीरूणां हृदयानि च॥1.26.10॥
एतां पश्य दुराधर्षां मायाबलसमन्विताम्। विनिवृत्तां करोम्यद्य हृतकर्णाग्रनासिकाम्॥1.26.11॥
एतां पश्य दुराधर्षां मायाबलसमन्विताम्। विनिवृत्तां करोम्यद्य हृतकर्णाग्रनासिकाम्॥1.26.11॥
न ह्येनामुत्सहे हन्तुं स्त्रीस्वभावेन रक्षिताम्। वीर्यं चास्या गतिं चैव हन्यामिति हि मे मतिः॥1.26.12॥
न ह्येनामुत्सहे हन्तुं स्त्रीस्वभावेन रक्षिताम्। वीर्यं चास्या गतिं चैव हन्यामिति हि मे मतिः॥1.26.12॥
एवं ब्रुवाणे रामे तु ताटका क्रोधमूर्च्छिता। उद्यम्य बाहुं गर्जन्ती राममेवाभ्यधावत॥1.26.13॥
विश्वामित्रस्तु ब्रह्मर्षिर्हुंकारेणाभिभर्त्स्य ताम्। स्वस्ति राघवयोरस्तु जयं चैवाभ्यभाषत ॥1.26.14॥
विश्वामित्रस्तु ब्रह्मर्षिर्हुंकारेणाभिभर्त्स्य ताम्। स्वस्ति राघवयोरस्तु जयं चैवाभ्यभाषत ॥1.26.14॥
उद्धुन्वाना रजो घोरं ताटका राघवावुभौ। रजोमेघेन महता मुहूर्तं सा व्यमोहयत्॥1.26.15॥
ततो मायां समास्थाय शिलावर्षेण राघवौ। अवाकिरत् सुमहता ततश्चुक्रोध राघवः॥1.26.16॥
ततो मायां समास्थाय शिलावर्षेण राघवौ। अवाकिरत् सुमहता ततश्चुक्रोध राघवः॥1.26.16॥
ततो मायां समास्थाय शिलावर्षेण राघवौ। अवाकिरत् सुमहता ततश्चुक्रोध राघवः॥1.26.16॥
शिलावर्षं महत् तस्याः शरवर्षेण राघवः। प्रतिवार्योपधावन्त्याः करौ चिच्छेद पत्रिभिः॥1.26.17॥
शिलावर्षं महत् तस्याः शरवर्षेण राघवः। प्रतिवार्योपधावन्त्याः करौ चिच्छेद पत्रिभिः॥1.26.17॥
ततश्छिन्नभुजां श्रान्तामभ्याशे परिगर्जतीम्। सौमित्रिरकरोत् क्रोधाद्धृतकर्णाग्रनासिकाम्॥1.26.18॥
ततश्छिन्नभुजां श्रान्तामभ्याशे परिगर्जतीम्। सौमित्रिरकरोत् क्रोधाद्धृतकर्णाग्रनासिकाम्॥1.26.18॥
कामरूपधरा सा तु कृत्वा रूपाण्यनेकशः। अन्तर्धानं गता यक्षी मोहयन्ती स्वमायया॥1.26.19॥
अश्मवर्षं विमुञ्चन्ती भैरवं विचचार सा। ततस्तावश्मवर्षेण कीर्यमाणौ समन्ततः॥1.26.20॥ दृष्ट्वा गाधिसुतः श्रीमानिदं वचनमब्रवीत्। अलं ते घृणया राम पापैषा दुष्टचारिणी॥1.26.21॥ यज्ञविघ्नकरी यक्षी पुरा वर्धेत मायया। वध्यतां तावदेवैषा पुरा संध्या प्रवर्तते॥1.26.22॥ रक्षांसि संध्याकाले तु दुर्धर्षाणि भवन्ति हि। ॥1.26.23a॥
अश्मवर्षं विमुञ्चन्ती भैरवं विचचार सा। ततस्तावश्मवर्षेण कीर्यमाणौ समन्ततः॥1.26.20॥ दृष्ट्वा गाधिसुतः श्रीमानिदं वचनमब्रवीत्। अलं ते घृणया राम पापैषा दुष्टचारिणी॥1.26.21॥ यज्ञविघ्नकरी यक्षी पुरा वर्धेत मायया। वध्यतां तावदेवैषा पुरा संध्या प्रवर्तते॥1.26.22॥ रक्षांसि संध्याकाले तु दुर्धर्षाणि भवन्ति हि। ॥1.26.23a॥
अश्मवर्षं विमुञ्चन्ती भैरवं विचचार सा। ततस्तावश्मवर्षेण कीर्यमाणौ समन्ततः॥1.26.20॥ दृष्ट्वा गाधिसुतः श्रीमानिदं वचनमब्रवीत्। अलं ते घृणया राम पापैषा दुष्टचारिणी॥1.26.21॥ यज्ञविघ्नकरी यक्षी पुरा वर्धेत मायया। वध्यतां तावदेवैषा पुरा संध्या प्रवर्तते॥1.26.22॥ रक्षांसि संध्याकाले तु दुर्धर्षाणि भवन्ति हि। ॥1.26.23a॥
अश्मवर्षं विमुञ्चन्ती भैरवं विचचार सा। ततस्तावश्मवर्षेण कीर्यमाणौ समन्ततः॥1.26.20॥ दृष्ट्वा गाधिसुतः श्रीमानिदं वचनमब्रवीत्। अलं ते घृणया राम पापैषा दुष्टचारिणी॥1.26.21॥ यज्ञविघ्नकरी यक्षी पुरा वर्धेत मायया। वध्यतां तावदेवैषा पुरा संध्या प्रवर्तते॥1.26.22॥ रक्षांसि संध्याकाले तु दुर्धर्षाणि भवन्ति हि। ॥1.26.23a॥
अश्मवर्षं विमुञ्चन्ती भैरवं विचचार सा। ततस्तावश्मवर्षेण कीर्यमाणौ समन्ततः॥1.26.20॥ दृष्ट्वा गाधिसुतः श्रीमानिदं वचनमब्रवीत्। अलं ते घृणया राम पापैषा दुष्टचारिणी॥1.26.21॥ यज्ञविघ्नकरी यक्षी पुरा वर्धेत मायया। वध्यतां तावदेवैषा पुरा संध्या प्रवर्तते॥1.26.22॥ रक्षांसि संध्याकाले तु दुर्धर्षाणि भवन्ति हि। ॥1.26.23a॥
इत्युक्तः स तु तां यक्षीमश्मवृष्ट्याभिवर्षिणीम्॥1.26.23b॥ दर्शयन् शब्दवेधित्वं तां रुरोध स सायकैः। ॥1.26.24a॥
सा रुद्धा बाणजालेन मायाबलसमन्विता ॥1.26.24b॥ अभिदुद्राव काकुत्स्थं लक्ष्मणं च विनेदुषी। तामापतन्तीं वेगेन विक्रान्तामशनीमिव॥1.26.25॥ शरेणोरसि विव्याध सा पपात ममार च। ॥1.26.26a॥
सा रुद्धा बाणजालेन मायाबलसमन्विता ॥1.26.24b॥ अभिदुद्राव काकुत्स्थं लक्ष्मणं च विनेदुषी। तामापतन्तीं वेगेन विक्रान्तामशनीमिव॥1.26.25॥ शरेणोरसि विव्याध सा पपात ममार च। ॥1.26.26a॥
सा रुद्धा बाणजालेन मायाबलसमन्विता ॥1.26.24b॥ अभिदुद्राव काकुत्स्थं लक्ष्मणं च विनेदुषी। तामापतन्तीं वेगेन विक्रान्तामशनीमिव॥1.26.25॥ शरेणोरसि विव्याध सा पपात ममार च। ॥1.26.26a॥
निहत्य तां यक्षसुतां स रामः प्रशस्यमानः सुरसिद्धसंघैः। उवास तस्मिन् मुनिना सहैव प्रभातवेलां प्रतिबोध्यमानः॥1.26.36॥
तां हतां भीमसंकाशां दृष्ट्वा सुरपतिस्तदा ॥1.26.26b॥ साधु साध्विति काकुत्स्थं सुराश्चाप्यभिपूजयन्। ॥1.26.27a॥
तां हतां भीमसंकाशां दृष्ट्वा सुरपतिस्तदा ॥1.26.26b॥ साधु साध्विति काकुत्स्थं सुराश्चाप्यभिपूजयन्। ॥1.26.27a॥
निहत्य तां यक्षसुतां स रामः प्रशस्यमानः सुरसिद्धसंघैः। उवास तस्मिन् मुनिना सहैव प्रभातवेलां प्रतिबोध्यमानः॥1.26.36॥
उवाच परमप्रीतः सहस्राक्षः पुरन्दरः॥1.26.27b॥ सुराश्च सर्वे संहृष्टा विश्वामित्रमथाब्रुवन्। ॥1.26.28a॥
मुने कौशिक भद्रं ते सेन्द्राः सर्वे मरुद्गणाः॥1.26.28b॥ तोषिताः कर्मणानेन स्नेहं दर्शय राघवे। ॥1.26.29a॥
मुने कौशिक भद्रं ते सेन्द्राः सर्वे मरुद्गणाः॥1.26.28b॥ तोषिताः कर्मणानेन स्नेहं दर्शय राघवे। ॥1.26.29a॥
प्रजापतेः कृशाश्वस्य पुत्रान् सत्यपराक्रमान्॥1.26.29b॥ तपोबलभृतो ब्रह्मन् राघवाय निवेदय। ॥1.26.30a॥
प्रजापतेः कृशाश्वस्य पुत्रान् सत्यपराक्रमान्॥1.26.29b॥ तपोबलभृतो ब्रह्मन् राघवाय निवेदय। ॥1.26.30a॥
पात्रभूतश्च ते ब्रह्मंस्तवानुगमने रतः॥1.26.30b॥ कर्तव्यं सुमहत् कर्म सुराणां राजसूनुना। ॥1.26.31a॥
पात्रभूतश्च ते ब्रह्मंस्तवानुगमने रतः॥1.26.30b॥ कर्तव्यं सुमहत् कर्म सुराणां राजसूनुना। ॥1.26.31a॥
एवमुक्त्वा सुराः सर्वे जग्मुर्हृष्टा विहायसम्॥1.26.31b॥ विश्वामित्रं पूजयन्तस्ततः संध्या प्रवर्तते। ॥1.26.32a॥
एवमुक्त्वा सुराः सर्वे जग्मुर्हृष्टा विहायसम्॥1.26.31b॥ विश्वामित्रं पूजयन्तस्ततः संध्या प्रवर्तते। ॥1.26.32a॥
ततो मुनिवरः प्रीतस्ताटकावधतोषितः॥1.26.32b॥ मूर्ध्नि राममुपाघ्राय इदं वचनमब्रवीत्। ॥1.26.33a॥
ततो मुनिवरः प्रीतस्ताटकावधतोषितः॥1.26.32b॥ मूर्ध्नि राममुपाघ्राय इदं वचनमब्रवीत्। ॥1.26.33a॥
ततो मुनिवरः प्रीतस्ताटकावधतोषितः॥1.26.32b॥ मूर्ध्नि राममुपाघ्राय इदं वचनमब्रवीत्। ॥1.26.33a॥
इहाद्य रजनीं राम वसाम शुभदर्शन॥1.26.33b॥ श्वः प्रभाते गमिष्यामस्तदाश्रमपदं मम। ॥1.26.34a॥
विश्वामित्रवचः श्रुत्वा हृष्टो दशरथात्मजः॥1.26.34b॥ उवास रजनीं तत्र ताटकाया वने सुखम्। ॥1.26.35a॥
विश्वामित्रवचः श्रुत्वा हृष्टो दशरथात्मजः॥1.26.34b॥ उवास रजनीं तत्र ताटकाया वने सुखम्। ॥1.26.35a॥
निहत्य तां यक्षसुतां स रामः प्रशस्यमानः सुरसिद्धसंघैः। उवास तस्मिन् मुनिना सहैव प्रभातवेलां प्रतिबोध्यमानः॥1.26.36॥
निहत्य तां यक्षसुतां स रामः प्रशस्यमानः सुरसिद्धसंघैः। उवास तस्मिन् मुनिना सहैव प्रभातवेलां प्रतिबोध्यमानः॥1.26.36॥
मुक्तशापं वनं तच्च तस्मिन्नेव तदाहनि। रमणीयं विबभ्राज यथा चैत्ररथं वनम्॥1.26.35॥
मुक्तशापं वनं तच्च तस्मिन्नेव तदाहनि। रमणीयं विबभ्राज यथा चैत्ररथं वनम्॥1.26.35॥
निहत्य तां यक्षसुतां स रामः प्रशस्यमानः सुरसिद्धसंघैः। उवास तस्मिन् मुनिना सहैव प्रभातवेलां प्रतिबोध्यमानः॥1.26.36॥
अथ तां रजनीमुष्य विश्वामित्रो महायशाः। प्रहस्य राघवं वाक्यमुवाच मधुरस्वरम्॥1.27.1॥
परितुष्टोऽस्मि भद्रं ते राजपुत्र महायशः। प्रीत्या परमया युक्तो ददाम्यस्त्राणि सर्वशः॥1.27.2॥
तानि दिव्यानि भद्रं ते ददाम्यस्त्राणि सर्वशः। दण्डचक्रं महद दिव्यं तव दास्यामि राघव॥1.27.4॥ धर्मचक्रं ततो वीर कालचक्रं तथैव च। विष्णुचक्रं तथात्युग्रमैन्द्रं चक्रं तथैव च॥1.27.5॥
देवासुरगणान् वापि सगन्धर्वोरगान् भुवि। यैरमित्रान् प्रसह्याजौ वशीकृत्य जयिष्यसि॥1.27.3॥
तानि दिव्यानि भद्रं ते ददाम्यस्त्राणि सर्वशः। दण्डचक्रं महद दिव्यं तव दास्यामि राघव॥1.27.4॥ धर्मचक्रं ततो वीर कालचक्रं तथैव च। विष्णुचक्रं तथात्युग्रमैन्द्रं चक्रं तथैव च॥1.27.5॥
तानि दिव्यानि भद्रं ते ददाम्यस्त्राणि सर्वशः। दण्डचक्रं महद दिव्यं तव दास्यामि राघव॥1.27.4॥ धर्मचक्रं ततो वीर कालचक्रं तथैव च। विष्णुचक्रं तथात्युग्रमैन्द्रं चक्रं तथैव च॥1.27.5॥
तानि दिव्यानि भद्रं ते ददाम्यस्त्राणि सर्वशः। दण्डचक्रं महद दिव्यं तव दास्यामि राघव॥1.27.4॥ धर्मचक्रं ततो वीर कालचक्रं तथैव च। विष्णुचक्रं तथात्युग्रमैन्द्रं चक्रं तथैव च॥1.27.5॥
तानि दिव्यानि भद्रं ते ददाम्यस्त्राणि सर्वशः। दण्डचक्रं महद दिव्यं तव दास्यामि राघव॥1.27.4॥ धर्मचक्रं ततो वीर कालचक्रं तथैव च। विष्णुचक्रं तथात्युग्रमैन्द्रं चक्रं तथैव च॥1.27.5॥
तानि दिव्यानि भद्रं ते ददाम्यस्त्राणि सर्वशः। दण्डचक्रं महद दिव्यं तव दास्यामि राघव॥1.27.4॥ धर्मचक्रं ततो वीर कालचक्रं तथैव च। विष्णुचक्रं तथात्युग्रमैन्द्रं चक्रं तथैव च॥1.27.5॥
वज्रमस्त्रं नरश्रेष्ठ शैवं शूलवरं तथा। अस्त्रं ब्रह्मशिरश्चैव ऐषीकमपि राघव॥1.27.6॥ ददामि ते महाबाहो ब्राह्ममस्त्रमनुत्तमम्। ॥1.27.7a॥
वज्रमस्त्रं नरश्रेष्ठ शैवं शूलवरं तथा। अस्त्रं ब्रह्मशिरश्चैव ऐषीकमपि राघव॥1.27.6॥ ददामि ते महाबाहो ब्राह्ममस्त्रमनुत्तमम्। ॥1.27.7a॥
वज्रमस्त्रं नरश्रेष्ठ शैवं शूलवरं तथा। अस्त्रं ब्रह्मशिरश्चैव ऐषीकमपि राघव॥1.27.6॥ ददामि ते महाबाहो ब्राह्ममस्त्रमनुत्तमम्। ॥1.27.7a॥
वज्रमस्त्रं नरश्रेष्ठ शैवं शूलवरं तथा। अस्त्रं ब्रह्मशिरश्चैव ऐषीकमपि राघव॥1.27.6॥ ददामि ते महाबाहो ब्राह्ममस्त्रमनुत्तमम्। ॥1.27.7a॥
वज्रमस्त्रं नरश्रेष्ठ शैवं शूलवरं तथा। अस्त्रं ब्रह्मशिरश्चैव ऐषीकमपि राघव॥1.27.6॥ ददामि ते महाबाहो ब्राह्ममस्त्रमनुत्तमम्। ॥1.27.7a॥
गदे द्वे चैव काकुत्स्थ मोदकीशिखरी शुभे॥1.27.7b॥ प्रदीप्ते नरशार्दूल प्रयच्छामि नृपात्मज। धर्मपाशमहं राम कालपाशं तथैव च॥1.27.8॥ वारुणं पाशमस्त्रं च ददाम्यहमनुत्तमम्। ॥1.27.9a॥
गदे द्वे चैव काकुत्स्थ मोदकीशिखरी शुभे॥1.27.7b॥ प्रदीप्ते नरशार्दूल प्रयच्छामि नृपात्मज। धर्मपाशमहं राम कालपाशं तथैव च॥1.27.8॥ वारुणं पाशमस्त्रं च ददाम्यहमनुत्तमम्। ॥1.27.9a॥
गदे द्वे चैव काकुत्स्थ मोदकीशिखरी शुभे॥1.27.7b॥ प्रदीप्ते नरशार्दूल प्रयच्छामि नृपात्मज। धर्मपाशमहं राम कालपाशं तथैव च॥1.27.8॥ वारुणं पाशमस्त्रं च ददाम्यहमनुत्तमम्। ॥1.27.9a॥
गदे द्वे चैव काकुत्स्थ मोदकीशिखरी शुभे॥1.27.7b॥ प्रदीप्ते नरशार्दूल प्रयच्छामि नृपात्मज। धर्मपाशमहं राम कालपाशं तथैव च॥1.27.8॥ वारुणं पाशमस्त्रं च ददाम्यहमनुत्तमम्। ॥1.27.9a॥
गदे द्वे चैव काकुत्स्थ मोदकीशिखरी शुभे॥1.27.7b॥ प्रदीप्ते नरशार्दूल प्रयच्छामि नृपात्मज। धर्मपाशमहं राम कालपाशं तथैव च॥1.27.8॥ वारुणं पाशमस्त्रं च ददाम्यहमनुत्तमम्। ॥1.27.9a॥
अशनी द्वे प्रयच्छामि शुष्कार्द्रे रघुनन्दन॥1.27.9b॥ ददामि चास्त्रं पैनाकमस्त्रं नारायणं तथा। ॥1.27.10a॥
अशनी द्वे प्रयच्छामि शुष्कार्द्रे रघुनन्दन॥1.27.9b॥ ददामि चास्त्रं पैनाकमस्त्रं नारायणं तथा। ॥1.27.10a॥
अशनी द्वे प्रयच्छामि शुष्कार्द्रे रघुनन्दन॥1.27.9b॥ ददामि चास्त्रं पैनाकमस्त्रं नारायणं तथा। ॥1.27.10a॥
अशनी द्वे प्रयच्छामि शुष्कार्द्रे रघुनन्दन॥1.27.9b॥ ददामि चास्त्रं पैनाकमस्त्रं नारायणं तथा। ॥1.27.10a॥
आग्नेयमस्त्रं दयितं शिखरं नाम नामतः॥1.27.10b॥ वायव्यं प्रथमं नाम ददामि तव चानघ। ॥1.27.11a॥
आग्नेयमस्त्रं दयितं शिखरं नाम नामतः॥1.27.10b॥ वायव्यं प्रथमं नाम ददामि तव चानघ। ॥1.27.11a॥
तानि दिव्यानि भद्रं ते ददाम्यस्त्राणि सर्वशः। दण्डचक्रं महद दिव्यं तव दास्यामि राघव॥1.27.4॥ धर्मचक्रं ततो वीर कालचक्रं तथैव च। विष्णुचक्रं तथात्युग्रमैन्द्रं चक्रं तथैव च॥1.27.5॥
वज्रमस्त्रं नरश्रेष्ठ शैवं शूलवरं तथा। अस्त्रं ब्रह्मशिरश्चैव ऐषीकमपि राघव॥1.27.6॥ ददामि ते महाबाहो ब्राह्ममस्त्रमनुत्तमम्। ॥1.27.7a॥
गदे द्वे चैव काकुत्स्थ मोदकीशिखरी शुभे॥1.27.7b॥ प्रदीप्ते नरशार्दूल प्रयच्छामि नृपात्मज। धर्मपाशमहं राम कालपाशं तथैव च॥1.27.8॥ वारुणं पाशमस्त्रं च ददाम्यहमनुत्तमम्। ॥1.27.9a॥
गदे द्वे चैव काकुत्स्थ मोदकीशिखरी शुभे॥1.27.7b॥ प्रदीप्ते नरशार्दूल प्रयच्छामि नृपात्मज। धर्मपाशमहं राम कालपाशं तथैव च॥1.27.8॥ वारुणं पाशमस्त्रं च ददाम्यहमनुत्तमम्। ॥1.27.9a॥
आग्नेयमस्त्रं दयितं शिखरं नाम नामतः॥1.27.10b॥ वायव्यं प्रथमं नाम ददामि तव चानघ। ॥1.27.11a॥
वज्रमस्त्रं नरश्रेष्ठ शैवं शूलवरं तथा। अस्त्रं ब्रह्मशिरश्चैव ऐषीकमपि राघव॥1.27.6॥ ददामि ते महाबाहो ब्राह्ममस्त्रमनुत्तमम्। ॥1.27.7a॥
वज्रमस्त्रं नरश्रेष्ठ शैवं शूलवरं तथा। अस्त्रं ब्रह्मशिरश्चैव ऐषीकमपि राघव॥1.27.6॥ ददामि ते महाबाहो ब्राह्ममस्त्रमनुत्तमम्। ॥1.27.7a॥
वज्रमस्त्रं नरश्रेष्ठ शैवं शूलवरं तथा। अस्त्रं ब्रह्मशिरश्चैव ऐषीकमपि राघव॥1.27.6॥ ददामि ते महाबाहो ब्राह्ममस्त्रमनुत्तमम्। ॥1.27.7a॥
आग्नेयमस्त्रं दयितं शिखरं नाम नामतः॥1.27.10b॥ वायव्यं प्रथमं नाम ददामि तव चानघ। ॥1.27.11a॥
अस्त्रं हयशिरो नाम क्रौञ्चमस्त्रं तथैव च॥1.27.11b॥ शक्तिद्वयं च काकुत्स्थ ददामि तव राघव। ॥1.27.12a॥
अस्त्रं हयशिरो नाम क्रौञ्चमस्त्रं तथैव च॥1.27.11b॥ शक्तिद्वयं च काकुत्स्थ ददामि तव राघव। ॥1.27.12a॥
अस्त्रं हयशिरो नाम क्रौञ्चमस्त्रं तथैव च॥1.27.11b॥ शक्तिद्वयं च काकुत्स्थ ददामि तव राघव। ॥1.27.12a॥
कङ्कालं मुसलं घोरं कापालमथ किङ्किणीम्॥1.27.12b॥ वधार्थं रक्षसां यानि ददाम्येतानि सर्वशः। ॥1.27.13a॥
कङ्कालं मुसलं घोरं कापालमथ किङ्किणीम्॥1.27.12b॥ वधार्थं रक्षसां यानि ददाम्येतानि सर्वशः। ॥1.27.13a॥
कङ्कालं मुसलं घोरं कापालमथ किङ्किणीम्॥1.27.12b॥ वधार्थं रक्षसां यानि ददाम्येतानि सर्वशः। ॥1.27.13a॥
कङ्कालं मुसलं घोरं कापालमथ किङ्किणीम्॥1.27.12b॥ वधार्थं रक्षसां यानि ददाम्येतानि सर्वशः। ॥1.27.13a॥
वैद्याधरं महास्त्रं च नन्दनं नाम नामतः॥1.27.13b॥ असिरत्नं महाबाहो ददामि नृवरात्मज। ॥1.27.14a॥
वैद्याधरं महास्त्रं च नन्दनं नाम नामतः॥1.27.13b॥ असिरत्नं महाबाहो ददामि नृवरात्मज। ॥1.27.14a॥
गान्धर्वमस्त्रं दयितं मोहनं नाम नामतः॥1.27.14b॥ प्रस्वापनं प्रशमनं दद्मि सौम्यं च राघव। ॥1.27.15a॥
गान्धर्वमस्त्रं दयितं मोहनं नाम नामतः॥1.27.14b॥ प्रस्वापनं प्रशमनं दद्मि सौम्यं च राघव। ॥1.27.15a॥
गान्धर्वमस्त्रं दयितं मोहनं नाम नामतः॥1.27.14b॥ प्रस्वापनं प्रशमनं दद्मि सौम्यं च राघव। ॥1.27.15a॥
गान्धर्वमस्त्रं दयितं मोहनं नाम नामतः॥1.27.14b॥ प्रस्वापनं प्रशमनं दद्मि सौम्यं च राघव। ॥1.27.15a॥
वर्षणं शोषणं चैव संतापनविलापने॥1.27.15b॥ मादनं चैव दुर्धर्षं कन्दर्पदयितं तथा। गान्धर्वमस्त्रं दयितं मानवं नाम नामतः॥1.27.16॥ पैशाचमस्त्रं दयितं मोहनं नाम नामतः। प्रतीच्छ नरशार्दूल राजपुत्र महायशः॥1.27.17॥
वर्षणं शोषणं चैव संतापनविलापने॥1.27.15b॥ मादनं चैव दुर्धर्षं कन्दर्पदयितं तथा। गान्धर्वमस्त्रं दयितं मानवं नाम नामतः॥1.27.16॥ पैशाचमस्त्रं दयितं मोहनं नाम नामतः। प्रतीच्छ नरशार्दूल राजपुत्र महायशः॥1.27.17॥
वर्षणं शोषणं चैव संतापनविलापने॥1.27.15b॥ मादनं चैव दुर्धर्षं कन्दर्पदयितं तथा। गान्धर्वमस्त्रं दयितं मानवं नाम नामतः॥1.27.16॥ पैशाचमस्त्रं दयितं मोहनं नाम नामतः। प्रतीच्छ नरशार्दूल राजपुत्र महायशः॥1.27.17॥
वर्षणं शोषणं चैव संतापनविलापने॥1.27.15b॥ मादनं चैव दुर्धर्षं कन्दर्पदयितं तथा। गान्धर्वमस्त्रं दयितं मानवं नाम नामतः॥1.27.16॥ पैशाचमस्त्रं दयितं मोहनं नाम नामतः। प्रतीच्छ नरशार्दूल राजपुत्र महायशः॥1.27.17॥
वर्षणं शोषणं चैव संतापनविलापने॥1.27.15b॥ मादनं चैव दुर्धर्षं कन्दर्पदयितं तथा। गान्धर्वमस्त्रं दयितं मानवं नाम नामतः॥1.27.16॥ पैशाचमस्त्रं दयितं मोहनं नाम नामतः। प्रतीच्छ नरशार्दूल राजपुत्र महायशः॥1.27.17॥
वर्षणं शोषणं चैव संतापनविलापने॥1.27.15b॥ मादनं चैव दुर्धर्षं कन्दर्पदयितं तथा। गान्धर्वमस्त्रं दयितं मानवं नाम नामतः॥1.27.16॥ पैशाचमस्त्रं दयितं मोहनं नाम नामतः। प्रतीच्छ नरशार्दूल राजपुत्र महायशः॥1.27.17॥
वर्षणं शोषणं चैव संतापनविलापने॥1.27.15b॥ मादनं चैव दुर्धर्षं कन्दर्पदयितं तथा। गान्धर्वमस्त्रं दयितं मानवं नाम नामतः॥1.27.16॥ पैशाचमस्त्रं दयितं मोहनं नाम नामतः। प्रतीच्छ नरशार्दूल राजपुत्र महायशः॥1.27.17॥
तामसं नरशार्दूल सौमनं च महाबलम्। संवर्तं चैव दुर्धर्षं मौसलं च नृपात्मज॥1.27.18॥ सत्यमस्त्रं महाबाहो तथा मायामयं परम्। सौरं तेजःप्रभं नाम परतेजोऽपकर्षणम्॥1.27.19॥
तामसं नरशार्दूल सौमनं च महाबलम्। संवर्तं चैव दुर्धर्षं मौसलं च नृपात्मज॥1.27.18॥ सत्यमस्त्रं महाबाहो तथा मायामयं परम्। सौरं तेजःप्रभं नाम परतेजोऽपकर्षणम्॥1.27.19॥
तामसं नरशार्दूल सौमनं च महाबलम्। संवर्तं चैव दुर्धर्षं मौसलं च नृपात्मज॥1.27.18॥ सत्यमस्त्रं महाबाहो तथा मायामयं परम्। सौरं तेजःप्रभं नाम परतेजोऽपकर्षणम्॥1.27.19॥
तामसं नरशार्दूल सौमनं च महाबलम्। संवर्तं चैव दुर्धर्षं मौसलं च नृपात्मज॥1.27.18॥ सत्यमस्त्रं महाबाहो तथा मायामयं परम्। सौरं तेजःप्रभं नाम परतेजोऽपकर्षणम्॥1.27.19॥
तामसं नरशार्दूल सौमनं च महाबलम्। संवर्तं चैव दुर्धर्षं मौसलं च नृपात्मज॥1.27.18॥ सत्यमस्त्रं महाबाहो तथा मायामयं परम्। सौरं तेजःप्रभं नाम परतेजोऽपकर्षणम्॥1.27.19॥
तामसं नरशार्दूल सौमनं च महाबलम्। संवर्तं चैव दुर्धर्षं मौसलं च नृपात्मज॥1.27.18॥ सत्यमस्त्रं महाबाहो तथा मायामयं परम्। सौरं तेजःप्रभं नाम परतेजोऽपकर्षणम्॥1.27.19॥
तामसं नरशार्दूल सौमनं च महाबलम्। संवर्तं चैव दुर्धर्षं मौसलं च नृपात्मज॥1.27.18॥ सत्यमस्त्रं महाबाहो तथा मायामयं परम्। सौरं तेजःप्रभं नाम परतेजोऽपकर्षणम्॥1.27.19॥
तामसं नरशार्दूल सौमनं च महाबलम्। संवर्तं चैव दुर्धर्षं मौसलं च नृपात्मज॥1.27.18॥ सत्यमस्त्रं महाबाहो तथा मायामयं परम्। सौरं तेजःप्रभं नाम परतेजोऽपकर्षणम्॥1.27.19॥
सोमास्त्रं शिशिरं नाम त्वाष्ट्रमस्त्रं सुदारुणम्। दारुणं च भगस्यापि शीतेषुमथ मानवम्॥1.27.20॥
सोमास्त्रं शिशिरं नाम त्वाष्ट्रमस्त्रं सुदारुणम्। दारुणं च भगस्यापि शीतेषुमथ मानवम्॥1.27.20॥
सोमास्त्रं शिशिरं नाम त्वाष्ट्रमस्त्रं सुदारुणम्। दारुणं च भगस्यापि शीतेषुमथ मानवम्॥1.27.20॥
सोमास्त्रं शिशिरं नाम त्वाष्ट्रमस्त्रं सुदारुणम्। दारुणं च भगस्यापि शीतेषुमथ मानवम्॥1.27.20॥
अस्त्रं हयशिरो नाम क्रौञ्चमस्त्रं तथैव च॥1.27.11b॥ शक्तिद्वयं च काकुत्स्थ ददामि तव राघव। ॥1.27.12a॥
कङ्कालं मुसलं घोरं कापालमथ किङ्किणीम्॥1.27.12b॥ वधार्थं रक्षसां यानि ददाम्येतानि सर्वशः। ॥1.27.13a॥
कङ्कालं मुसलं घोरं कापालमथ किङ्किणीम्॥1.27.12b॥ वधार्थं रक्षसां यानि ददाम्येतानि सर्वशः। ॥1.27.13a॥
कङ्कालं मुसलं घोरं कापालमथ किङ्किणीम्॥1.27.12b॥ वधार्थं रक्षसां यानि ददाम्येतानि सर्वशः। ॥1.27.13a॥
कङ्कालं मुसलं घोरं कापालमथ किङ्किणीम्॥1.27.12b॥ वधार्थं रक्षसां यानि ददाम्येतानि सर्वशः। ॥1.27.13a॥
वैद्याधरं महास्त्रं च नन्दनं नाम नामतः॥1.27.13b॥ असिरत्नं महाबाहो ददामि नृवरात्मज। ॥1.27.14a॥
गान्धर्वमस्त्रं दयितं मोहनं नाम नामतः॥1.27.14b॥ प्रस्वापनं प्रशमनं दद्मि सौम्यं च राघव। ॥1.27.15a॥
वर्षणं शोषणं चैव संतापनविलापने॥1.27.15b॥ मादनं चैव दुर्धर्षं कन्दर्पदयितं तथा। गान्धर्वमस्त्रं दयितं मानवं नाम नामतः॥1.27.16॥ पैशाचमस्त्रं दयितं मोहनं नाम नामतः। प्रतीच्छ नरशार्दूल राजपुत्र महायशः॥1.27.17॥
वर्षणं शोषणं चैव संतापनविलापने॥1.27.15b॥ मादनं चैव दुर्धर्षं कन्दर्पदयितं तथा। गान्धर्वमस्त्रं दयितं मानवं नाम नामतः॥1.27.16॥ पैशाचमस्त्रं दयितं मोहनं नाम नामतः। प्रतीच्छ नरशार्दूल राजपुत्र महायशः॥1.27.17॥
वर्षणं शोषणं चैव संतापनविलापने॥1.27.15b॥ मादनं चैव दुर्धर्षं कन्दर्पदयितं तथा। गान्धर्वमस्त्रं दयितं मानवं नाम नामतः॥1.27.16॥ पैशाचमस्त्रं दयितं मोहनं नाम नामतः। प्रतीच्छ नरशार्दूल राजपुत्र महायशः॥1.27.17॥
वर्षणं शोषणं चैव संतापनविलापने॥1.27.15b॥ मादनं चैव दुर्धर्षं कन्दर्पदयितं तथा। गान्धर्वमस्त्रं दयितं मानवं नाम नामतः॥1.27.16॥ पैशाचमस्त्रं दयितं मोहनं नाम नामतः। प्रतीच्छ नरशार्दूल राजपुत्र महायशः॥1.27.17॥
तामसं नरशार्दूल सौमनं च महाबलम्। संवर्तं चैव दुर्धर्षं मौसलं च नृपात्मज॥1.27.18॥ सत्यमस्त्रं महाबाहो तथा मायामयं परम्। सौरं तेजःप्रभं नाम परतेजोऽपकर्षणम्॥1.27.19॥
तामसं नरशार्दूल सौमनं च महाबलम्। संवर्तं चैव दुर्धर्षं मौसलं च नृपात्मज॥1.27.18॥ सत्यमस्त्रं महाबाहो तथा मायामयं परम्। सौरं तेजःप्रभं नाम परतेजोऽपकर्षणम्॥1.27.19॥
तामसं नरशार्दूल सौमनं च महाबलम्। संवर्तं चैव दुर्धर्षं मौसलं च नृपात्मज॥1.27.18॥ सत्यमस्त्रं महाबाहो तथा मायामयं परम्। सौरं तेजःप्रभं नाम परतेजोऽपकर्षणम्॥1.27.19॥
सोमास्त्रं शिशिरं नाम त्वाष्ट्रमस्त्रं सुदारुणम्। दारुणं च भगस्यापि शीतेषुमथ मानवम्॥1.27.20॥
सोमास्त्रं शिशिरं नाम त्वाष्ट्रमस्त्रं सुदारुणम्। दारुणं च भगस्यापि शीतेषुमथ मानवम्॥1.27.20॥
सोमास्त्रं शिशिरं नाम त्वाष्ट्रमस्त्रं सुदारुणम्। दारुणं च भगस्यापि शीतेषुमथ मानवम्॥1.27.20॥
सोमास्त्रं शिशिरं नाम त्वाष्ट्रमस्त्रं सुदारुणम्। दारुणं च भगस्यापि शीतेषुमथ मानवम्॥1.27.20॥
सोमास्त्रं शिशिरं नाम त्वाष्ट्रमस्त्रं सुदारुणम्। दारुणं च भगस्यापि शीतेषुमथ मानवम्॥1.27.20॥
सोमास्त्रं शिशिरं नाम त्वाष्ट्रमस्त्रं सुदारुणम्। दारुणं च भगस्यापि शीतेषुमथ मानवम्॥1.27.20॥
एतान् राम महाबाहो कामरूपान् महाबलान्। गृहाण परमोदारान् क्षिप्रमेव नृपात्मज॥1.27.21॥
एतान् राम महाबाहो कामरूपान् महाबलान्। गृहाण परमोदारान् क्षिप्रमेव नृपात्मज॥1.27.21॥
स्थितस्तु प्राङ्मुखो भूत्वा शुचिर्मुनिवरस्तदा। ददौ रामाय सुप्रीतो मन्त्रग्राममनुत्तमम्॥1.27.22॥
स्थितस्तु प्राङ्मुखो भूत्वा शुचिर्मुनिवरस्तदा। ददौ रामाय सुप्रीतो मन्त्रग्राममनुत्तमम्॥1.27.22॥
सर्वसंग्रहणं येषां दैवतैरपि दुर्लभम्। तान्यस्त्राणि तदा विप्रो राघवाय न्यवेदयत्॥1.27.23॥
सर्वसंग्रहणं येषां दैवतैरपि दुर्लभम्। तान्यस्त्राणि तदा विप्रो राघवाय न्यवेदयत्॥1.27.23॥
जपतस्तु मुनेस्तस्य विश्वामित्रस्य धीमतः। उपतस्थुर्महार्हाणि सर्वाण्यस्त्राणि राघवम्॥1.27.24॥ ऊचुश्च मुदिता रामं सर्वे प्राञ्जलयस्तदा। इमे च परमोदार किंकरास्तव राघव॥1.27.25॥ यद्यदिच्छसि भद्रं ते तत्सर्वं करवाम वै। ॥1.27.26a॥
जपतस्तु मुनेस्तस्य विश्वामित्रस्य धीमतः। उपतस्थुर्महार्हाणि सर्वाण्यस्त्राणि राघवम्॥1.27.24॥ ऊचुश्च मुदिता रामं सर्वे प्राञ्जलयस्तदा। इमे च परमोदार किंकरास्तव राघव॥1.27.25॥ यद्यदिच्छसि भद्रं ते तत्सर्वं करवाम वै। ॥1.27.26a॥
जपतस्तु मुनेस्तस्य विश्वामित्रस्य धीमतः। उपतस्थुर्महार्हाणि सर्वाण्यस्त्राणि राघवम्॥1.27.24॥ ऊचुश्च मुदिता रामं सर्वे प्राञ्जलयस्तदा। इमे च परमोदार किंकरास्तव राघव॥1.27.25॥ यद्यदिच्छसि भद्रं ते तत्सर्वं करवाम वै। ॥1.27.26a॥
ततो रामः प्रसन्नात्मा तैरित्युक्तो महाबलैः॥1.27.26b॥ प्रतिगृह्य च काकुत्स्थः समालभ्य च पाणिना। मानसा मे भविष्यध्वमिति तान्यभ्यचोदयत्॥1.27.27॥
ततो रामः प्रसन्नात्मा तैरित्युक्तो महाबलैः॥1.27.26b॥ प्रतिगृह्य च काकुत्स्थः समालभ्य च पाणिना। मानसा मे भविष्यध्वमिति तान्यभ्यचोदयत्॥1.27.27॥
प्रतिगृह्य ततोऽस्त्राणि प्रहृष्टवदनः शुचिः। गच्छन्नेव च काकुत्स्थो विश्वामित्रमथाब्रवीत्॥1.28.1॥
ततो रामः प्रसन्नात्मा तैरित्युक्तो महाबलैः॥1.27.26b॥ प्रतिगृह्य च काकुत्स्थः समालभ्य च पाणिना। मानसा मे भविष्यध्वमिति तान्यभ्यचोदयत्॥1.27.27॥
ततो रामः प्रसन्नात्मा तैरित्युक्तो महाबलैः॥1.27.26b॥ प्रतिगृह्य च काकुत्स्थः समालभ्य च पाणिना। मानसा मे भविष्यध्वमिति तान्यभ्यचोदयत्॥1.27.27॥
ततः प्रीतमना रामो विश्वामित्रं महामुनिम्। अभिवाद्य महातेजा गमनायोपचक्रमे ॥1.27.28॥
ततः प्रीतमना रामो विश्वामित्रं महामुनिम्। अभिवाद्य महातेजा गमनायोपचक्रमे ॥1.27.28॥
तानि दिव्यानि भद्रं ते ददाम्यस्त्राणि सर्वशः। दण्डचक्रं महद दिव्यं तव दास्यामि राघव॥1.27.4॥ धर्मचक्रं ततो वीर कालचक्रं तथैव च। विष्णुचक्रं तथात्युग्रमैन्द्रं चक्रं तथैव च॥1.27.5॥
सर्वसंग्रहणं येषां दैवतैरपि दुर्लभम्। तान्यस्त्राणि तदा विप्रो राघवाय न्यवेदयत्॥1.27.23॥
ततो रामः प्रसन्नात्मा तैरित्युक्तो महाबलैः॥1.27.26b॥ प्रतिगृह्य च काकुत्स्थः समालभ्य च पाणिना। मानसा मे भविष्यध्वमिति तान्यभ्यचोदयत्॥1.27.27॥
तानि दिव्यानि भद्रं ते ददाम्यस्त्राणि सर्वशः। दण्डचक्रं महद दिव्यं तव दास्यामि राघव॥1.27.4॥ धर्मचक्रं ततो वीर कालचक्रं तथैव च। विष्णुचक्रं तथात्युग्रमैन्द्रं चक्रं तथैव च॥1.27.5॥
सर्वसंग्रहणं येषां दैवतैरपि दुर्लभम्। तान्यस्त्राणि तदा विप्रो राघवाय न्यवेदयत्॥1.27.23॥
ततो रामः प्रसन्नात्मा तैरित्युक्तो महाबलैः॥1.27.26b॥ प्रतिगृह्य च काकुत्स्थः समालभ्य च पाणिना। मानसा मे भविष्यध्वमिति तान्यभ्यचोदयत्॥1.27.27॥
तानि दिव्यानि भद्रं ते ददाम्यस्त्राणि सर्वशः। दण्डचक्रं महद दिव्यं तव दास्यामि राघव॥1.27.4॥ धर्मचक्रं ततो वीर कालचक्रं तथैव च। विष्णुचक्रं तथात्युग्रमैन्द्रं चक्रं तथैव च॥1.27.5॥
सर्वसंग्रहणं येषां दैवतैरपि दुर्लभम्। तान्यस्त्राणि तदा विप्रो राघवाय न्यवेदयत्॥1.27.23॥
ततो रामः प्रसन्नात्मा तैरित्युक्तो महाबलैः॥1.27.26b॥ प्रतिगृह्य च काकुत्स्थः समालभ्य च पाणिना। मानसा मे भविष्यध्वमिति तान्यभ्यचोदयत्॥1.27.27॥
तानि दिव्यानि भद्रं ते ददाम्यस्त्राणि सर्वशः। दण्डचक्रं महद दिव्यं तव दास्यामि राघव॥1.27.4॥ धर्मचक्रं ततो वीर कालचक्रं तथैव च। विष्णुचक्रं तथात्युग्रमैन्द्रं चक्रं तथैव च॥1.27.5॥
सर्वसंग्रहणं येषां दैवतैरपि दुर्लभम्। तान्यस्त्राणि तदा विप्रो राघवाय न्यवेदयत्॥1.27.23॥
ततो रामः प्रसन्नात्मा तैरित्युक्तो महाबलैः॥1.27.26b॥ प्रतिगृह्य च काकुत्स्थः समालभ्य च पाणिना। मानसा मे भविष्यध्वमिति तान्यभ्यचोदयत्॥1.27.27॥
तानि दिव्यानि भद्रं ते ददाम्यस्त्राणि सर्वशः। दण्डचक्रं महद दिव्यं तव दास्यामि राघव॥1.27.4॥ धर्मचक्रं ततो वीर कालचक्रं तथैव च। विष्णुचक्रं तथात्युग्रमैन्द्रं चक्रं तथैव च॥1.27.5॥
सर्वसंग्रहणं येषां दैवतैरपि दुर्लभम्। तान्यस्त्राणि तदा विप्रो राघवाय न्यवेदयत्॥1.27.23॥
ततो रामः प्रसन्नात्मा तैरित्युक्तो महाबलैः॥1.27.26b॥ प्रतिगृह्य च काकुत्स्थः समालभ्य च पाणिना। मानसा मे भविष्यध्वमिति तान्यभ्यचोदयत्॥1.27.27॥
वज्रमस्त्रं नरश्रेष्ठ शैवं शूलवरं तथा। अस्त्रं ब्रह्मशिरश्चैव ऐषीकमपि राघव॥1.27.6॥ ददामि ते महाबाहो ब्राह्ममस्त्रमनुत्तमम्। ॥1.27.7a॥
सर्वसंग्रहणं येषां दैवतैरपि दुर्लभम्। तान्यस्त्राणि तदा विप्रो राघवाय न्यवेदयत्॥1.27.23॥
ततो रामः प्रसन्नात्मा तैरित्युक्तो महाबलैः॥1.27.26b॥ प्रतिगृह्य च काकुत्स्थः समालभ्य च पाणिना। मानसा मे भविष्यध्वमिति तान्यभ्यचोदयत्॥1.27.27॥
वज्रमस्त्रं नरश्रेष्ठ शैवं शूलवरं तथा। अस्त्रं ब्रह्मशिरश्चैव ऐषीकमपि राघव॥1.27.6॥ ददामि ते महाबाहो ब्राह्ममस्त्रमनुत्तमम्। ॥1.27.7a॥
सर्वसंग्रहणं येषां दैवतैरपि दुर्लभम्। तान्यस्त्राणि तदा विप्रो राघवाय न्यवेदयत्॥1.27.23॥
ततो रामः प्रसन्नात्मा तैरित्युक्तो महाबलैः॥1.27.26b॥ प्रतिगृह्य च काकुत्स्थः समालभ्य च पाणिना। मानसा मे भविष्यध्वमिति तान्यभ्यचोदयत्॥1.27.27॥
वज्रमस्त्रं नरश्रेष्ठ शैवं शूलवरं तथा। अस्त्रं ब्रह्मशिरश्चैव ऐषीकमपि राघव॥1.27.6॥ ददामि ते महाबाहो ब्राह्ममस्त्रमनुत्तमम्। ॥1.27.7a॥
सर्वसंग्रहणं येषां दैवतैरपि दुर्लभम्। तान्यस्त्राणि तदा विप्रो राघवाय न्यवेदयत्॥1.27.23॥
ततो रामः प्रसन्नात्मा तैरित्युक्तो महाबलैः॥1.27.26b॥ प्रतिगृह्य च काकुत्स्थः समालभ्य च पाणिना। मानसा मे भविष्यध्वमिति तान्यभ्यचोदयत्॥1.27.27॥
वज्रमस्त्रं नरश्रेष्ठ शैवं शूलवरं तथा। अस्त्रं ब्रह्मशिरश्चैव ऐषीकमपि राघव॥1.27.6॥ ददामि ते महाबाहो ब्राह्ममस्त्रमनुत्तमम्। ॥1.27.7a॥
सर्वसंग्रहणं येषां दैवतैरपि दुर्लभम्। तान्यस्त्राणि तदा विप्रो राघवाय न्यवेदयत्॥1.27.23॥
ततो रामः प्रसन्नात्मा तैरित्युक्तो महाबलैः॥1.27.26b॥ प्रतिगृह्य च काकुत्स्थः समालभ्य च पाणिना। मानसा मे भविष्यध्वमिति तान्यभ्यचोदयत्॥1.27.27॥
वज्रमस्त्रं नरश्रेष्ठ शैवं शूलवरं तथा। अस्त्रं ब्रह्मशिरश्चैव ऐषीकमपि राघव॥1.27.6॥ ददामि ते महाबाहो ब्राह्ममस्त्रमनुत्तमम्। ॥1.27.7a॥
सर्वसंग्रहणं येषां दैवतैरपि दुर्लभम्। तान्यस्त्राणि तदा विप्रो राघवाय न्यवेदयत्॥1.27.23॥
ततो रामः प्रसन्नात्मा तैरित्युक्तो महाबलैः॥1.27.26b॥ प्रतिगृह्य च काकुत्स्थः समालभ्य च पाणिना। मानसा मे भविष्यध्वमिति तान्यभ्यचोदयत्॥1.27.27॥
गदे द्वे चैव काकुत्स्थ मोदकीशिखरी शुभे॥1.27.7b॥ प्रदीप्ते नरशार्दूल प्रयच्छामि नृपात्मज। धर्मपाशमहं राम कालपाशं तथैव च॥1.27.8॥ वारुणं पाशमस्त्रं च ददाम्यहमनुत्तमम्। ॥1.27.9a॥
सर्वसंग्रहणं येषां दैवतैरपि दुर्लभम्। तान्यस्त्राणि तदा विप्रो राघवाय न्यवेदयत्॥1.27.23॥
ततो रामः प्रसन्नात्मा तैरित्युक्तो महाबलैः॥1.27.26b॥ प्रतिगृह्य च काकुत्स्थः समालभ्य च पाणिना। मानसा मे भविष्यध्वमिति तान्यभ्यचोदयत्॥1.27.27॥
गदे द्वे चैव काकुत्स्थ मोदकीशिखरी शुभे॥1.27.7b॥ प्रदीप्ते नरशार्दूल प्रयच्छामि नृपात्मज। धर्मपाशमहं राम कालपाशं तथैव च॥1.27.8॥ वारुणं पाशमस्त्रं च ददाम्यहमनुत्तमम्। ॥1.27.9a॥
सर्वसंग्रहणं येषां दैवतैरपि दुर्लभम्। तान्यस्त्राणि तदा विप्रो राघवाय न्यवेदयत्॥1.27.23॥
ततो रामः प्रसन्नात्मा तैरित्युक्तो महाबलैः॥1.27.26b॥ प्रतिगृह्य च काकुत्स्थः समालभ्य च पाणिना। मानसा मे भविष्यध्वमिति तान्यभ्यचोदयत्॥1.27.27॥
गदे द्वे चैव काकुत्स्थ मोदकीशिखरी शुभे॥1.27.7b॥ प्रदीप्ते नरशार्दूल प्रयच्छामि नृपात्मज। धर्मपाशमहं राम कालपाशं तथैव च॥1.27.8॥ वारुणं पाशमस्त्रं च ददाम्यहमनुत्तमम्। ॥1.27.9a॥
सर्वसंग्रहणं येषां दैवतैरपि दुर्लभम्। तान्यस्त्राणि तदा विप्रो राघवाय न्यवेदयत्॥1.27.23॥
ततो रामः प्रसन्नात्मा तैरित्युक्तो महाबलैः॥1.27.26b॥ प्रतिगृह्य च काकुत्स्थः समालभ्य च पाणिना। मानसा मे भविष्यध्वमिति तान्यभ्यचोदयत्॥1.27.27॥
गदे द्वे चैव काकुत्स्थ मोदकीशिखरी शुभे॥1.27.7b॥ प्रदीप्ते नरशार्दूल प्रयच्छामि नृपात्मज। धर्मपाशमहं राम कालपाशं तथैव च॥1.27.8॥ वारुणं पाशमस्त्रं च ददाम्यहमनुत्तमम्। ॥1.27.9a॥
सर्वसंग्रहणं येषां दैवतैरपि दुर्लभम्। तान्यस्त्राणि तदा विप्रो राघवाय न्यवेदयत्॥1.27.23॥
ततो रामः प्रसन्नात्मा तैरित्युक्तो महाबलैः॥1.27.26b॥ प्रतिगृह्य च काकुत्स्थः समालभ्य च पाणिना। मानसा मे भविष्यध्वमिति तान्यभ्यचोदयत्॥1.27.27॥
गदे द्वे चैव काकुत्स्थ मोदकीशिखरी शुभे॥1.27.7b॥ प्रदीप्ते नरशार्दूल प्रयच्छामि नृपात्मज। धर्मपाशमहं राम कालपाशं तथैव च॥1.27.8॥ वारुणं पाशमस्त्रं च ददाम्यहमनुत्तमम्। ॥1.27.9a॥
सर्वसंग्रहणं येषां दैवतैरपि दुर्लभम्। तान्यस्त्राणि तदा विप्रो राघवाय न्यवेदयत्॥1.27.23॥
ततो रामः प्रसन्नात्मा तैरित्युक्तो महाबलैः॥1.27.26b॥ प्रतिगृह्य च काकुत्स्थः समालभ्य च पाणिना। मानसा मे भविष्यध्वमिति तान्यभ्यचोदयत्॥1.27.27॥
अशनी द्वे प्रयच्छामि शुष्कार्द्रे रघुनन्दन॥1.27.9b॥ ददामि चास्त्रं पैनाकमस्त्रं नारायणं तथा। ॥1.27.10a॥
सर्वसंग्रहणं येषां दैवतैरपि दुर्लभम्। तान्यस्त्राणि तदा विप्रो राघवाय न्यवेदयत्॥1.27.23॥
ततो रामः प्रसन्नात्मा तैरित्युक्तो महाबलैः॥1.27.26b॥ प्रतिगृह्य च काकुत्स्थः समालभ्य च पाणिना। मानसा मे भविष्यध्वमिति तान्यभ्यचोदयत्॥1.27.27॥
अशनी द्वे प्रयच्छामि शुष्कार्द्रे रघुनन्दन॥1.27.9b॥ ददामि चास्त्रं पैनाकमस्त्रं नारायणं तथा। ॥1.27.10a॥
सर्वसंग्रहणं येषां दैवतैरपि दुर्लभम्। तान्यस्त्राणि तदा विप्रो राघवाय न्यवेदयत्॥1.27.23॥
ततो रामः प्रसन्नात्मा तैरित्युक्तो महाबलैः॥1.27.26b॥ प्रतिगृह्य च काकुत्स्थः समालभ्य च पाणिना। मानसा मे भविष्यध्वमिति तान्यभ्यचोदयत्॥1.27.27॥
अशनी द्वे प्रयच्छामि शुष्कार्द्रे रघुनन्दन॥1.27.9b॥ ददामि चास्त्रं पैनाकमस्त्रं नारायणं तथा। ॥1.27.10a॥
सर्वसंग्रहणं येषां दैवतैरपि दुर्लभम्। तान्यस्त्राणि तदा विप्रो राघवाय न्यवेदयत्॥1.27.23॥
ततो रामः प्रसन्नात्मा तैरित्युक्तो महाबलैः॥1.27.26b॥ प्रतिगृह्य च काकुत्स्थः समालभ्य च पाणिना। मानसा मे भविष्यध्वमिति तान्यभ्यचोदयत्॥1.27.27॥
अशनी द्वे प्रयच्छामि शुष्कार्द्रे रघुनन्दन॥1.27.9b॥ ददामि चास्त्रं पैनाकमस्त्रं नारायणं तथा। ॥1.27.10a॥
सर्वसंग्रहणं येषां दैवतैरपि दुर्लभम्। तान्यस्त्राणि तदा विप्रो राघवाय न्यवेदयत्॥1.27.23॥
ततो रामः प्रसन्नात्मा तैरित्युक्तो महाबलैः॥1.27.26b॥ प्रतिगृह्य च काकुत्स्थः समालभ्य च पाणिना। मानसा मे भविष्यध्वमिति तान्यभ्यचोदयत्॥1.27.27॥
आग्नेयमस्त्रं दयितं शिखरं नाम नामतः॥1.27.10b॥ वायव्यं प्रथमं नाम ददामि तव चानघ। ॥1.27.11a॥
सर्वसंग्रहणं येषां दैवतैरपि दुर्लभम्। तान्यस्त्राणि तदा विप्रो राघवाय न्यवेदयत्॥1.27.23॥
ततो रामः प्रसन्नात्मा तैरित्युक्तो महाबलैः॥1.27.26b॥ प्रतिगृह्य च काकुत्स्थः समालभ्य च पाणिना। मानसा मे भविष्यध्वमिति तान्यभ्यचोदयत्॥1.27.27॥
आग्नेयमस्त्रं दयितं शिखरं नाम नामतः॥1.27.10b॥ वायव्यं प्रथमं नाम ददामि तव चानघ। ॥1.27.11a॥
सर्वसंग्रहणं येषां दैवतैरपि दुर्लभम्। तान्यस्त्राणि तदा विप्रो राघवाय न्यवेदयत्॥1.27.23॥
ततो रामः प्रसन्नात्मा तैरित्युक्तो महाबलैः॥1.27.26b॥ प्रतिगृह्य च काकुत्स्थः समालभ्य च पाणिना। मानसा मे भविष्यध्वमिति तान्यभ्यचोदयत्॥1.27.27॥
अस्त्रं हयशिरो नाम क्रौञ्चमस्त्रं तथैव च॥1.27.11b॥ शक्तिद्वयं च काकुत्स्थ ददामि तव राघव। ॥1.27.12a॥
सर्वसंग्रहणं येषां दैवतैरपि दुर्लभम्। तान्यस्त्राणि तदा विप्रो राघवाय न्यवेदयत्॥1.27.23॥
ततो रामः प्रसन्नात्मा तैरित्युक्तो महाबलैः॥1.27.26b॥ प्रतिगृह्य च काकुत्स्थः समालभ्य च पाणिना। मानसा मे भविष्यध्वमिति तान्यभ्यचोदयत्॥1.27.27॥
अस्त्रं हयशिरो नाम क्रौञ्चमस्त्रं तथैव च॥1.27.11b॥ शक्तिद्वयं च काकुत्स्थ ददामि तव राघव। ॥1.27.12a॥
सर्वसंग्रहणं येषां दैवतैरपि दुर्लभम्। तान्यस्त्राणि तदा विप्रो राघवाय न्यवेदयत्॥1.27.23॥
ततो रामः प्रसन्नात्मा तैरित्युक्तो महाबलैः॥1.27.26b॥ प्रतिगृह्य च काकुत्स्थः समालभ्य च पाणिना। मानसा मे भविष्यध्वमिति तान्यभ्यचोदयत्॥1.27.27॥
अस्त्रं हयशिरो नाम क्रौञ्चमस्त्रं तथैव च॥1.27.11b॥ शक्तिद्वयं च काकुत्स्थ ददामि तव राघव। ॥1.27.12a॥
सर्वसंग्रहणं येषां दैवतैरपि दुर्लभम्। तान्यस्त्राणि तदा विप्रो राघवाय न्यवेदयत्॥1.27.23॥
ततो रामः प्रसन्नात्मा तैरित्युक्तो महाबलैः॥1.27.26b॥ प्रतिगृह्य च काकुत्स्थः समालभ्य च पाणिना। मानसा मे भविष्यध्वमिति तान्यभ्यचोदयत्॥1.27.27॥
कङ्कालं मुसलं घोरं कापालमथ किङ्किणीम्॥1.27.12b॥ वधार्थं रक्षसां यानि ददाम्येतानि सर्वशः। ॥1.27.13a॥
सर्वसंग्रहणं येषां दैवतैरपि दुर्लभम्। तान्यस्त्राणि तदा विप्रो राघवाय न्यवेदयत्॥1.27.23॥
ततो रामः प्रसन्नात्मा तैरित्युक्तो महाबलैः॥1.27.26b॥ प्रतिगृह्य च काकुत्स्थः समालभ्य च पाणिना। मानसा मे भविष्यध्वमिति तान्यभ्यचोदयत्॥1.27.27॥
कङ्कालं मुसलं घोरं कापालमथ किङ्किणीम्॥1.27.12b॥ वधार्थं रक्षसां यानि ददाम्येतानि सर्वशः। ॥1.27.13a॥
सर्वसंग्रहणं येषां दैवतैरपि दुर्लभम्। तान्यस्त्राणि तदा विप्रो राघवाय न्यवेदयत्॥1.27.23॥
ततो रामः प्रसन्नात्मा तैरित्युक्तो महाबलैः॥1.27.26b॥ प्रतिगृह्य च काकुत्स्थः समालभ्य च पाणिना। मानसा मे भविष्यध्वमिति तान्यभ्यचोदयत्॥1.27.27॥
कङ्कालं मुसलं घोरं कापालमथ किङ्किणीम्॥1.27.12b॥ वधार्थं रक्षसां यानि ददाम्येतानि सर्वशः। ॥1.27.13a॥
सर्वसंग्रहणं येषां दैवतैरपि दुर्लभम्। तान्यस्त्राणि तदा विप्रो राघवाय न्यवेदयत्॥1.27.23॥
ततो रामः प्रसन्नात्मा तैरित्युक्तो महाबलैः॥1.27.26b॥ प्रतिगृह्य च काकुत्स्थः समालभ्य च पाणिना। मानसा मे भविष्यध्वमिति तान्यभ्यचोदयत्॥1.27.27॥
कङ्कालं मुसलं घोरं कापालमथ किङ्किणीम्॥1.27.12b॥ वधार्थं रक्षसां यानि ददाम्येतानि सर्वशः। ॥1.27.13a॥
सर्वसंग्रहणं येषां दैवतैरपि दुर्लभम्। तान्यस्त्राणि तदा विप्रो राघवाय न्यवेदयत्॥1.27.23॥
ततो रामः प्रसन्नात्मा तैरित्युक्तो महाबलैः॥1.27.26b॥ प्रतिगृह्य च काकुत्स्थः समालभ्य च पाणिना। मानसा मे भविष्यध्वमिति तान्यभ्यचोदयत्॥1.27.27॥
वैद्याधरं महास्त्रं च नन्दनं नाम नामतः॥1.27.13b॥ असिरत्नं महाबाहो ददामि नृवरात्मज। ॥1.27.14a॥
सर्वसंग्रहणं येषां दैवतैरपि दुर्लभम्। तान्यस्त्राणि तदा विप्रो राघवाय न्यवेदयत्॥1.27.23॥
ततो रामः प्रसन्नात्मा तैरित्युक्तो महाबलैः॥1.27.26b॥ प्रतिगृह्य च काकुत्स्थः समालभ्य च पाणिना। मानसा मे भविष्यध्वमिति तान्यभ्यचोदयत्॥1.27.27॥
वैद्याधरं महास्त्रं च नन्दनं नाम नामतः॥1.27.13b॥ असिरत्नं महाबाहो ददामि नृवरात्मज। ॥1.27.14a॥
सर्वसंग्रहणं येषां दैवतैरपि दुर्लभम्। तान्यस्त्राणि तदा विप्रो राघवाय न्यवेदयत्॥1.27.23॥
ततो रामः प्रसन्नात्मा तैरित्युक्तो महाबलैः॥1.27.26b॥ प्रतिगृह्य च काकुत्स्थः समालभ्य च पाणिना। मानसा मे भविष्यध्वमिति तान्यभ्यचोदयत्॥1.27.27॥
गान्धर्वमस्त्रं दयितं मोहनं नाम नामतः॥1.27.14b॥ प्रस्वापनं प्रशमनं दद्मि सौम्यं च राघव। ॥1.27.15a॥
सर्वसंग्रहणं येषां दैवतैरपि दुर्लभम्। तान्यस्त्राणि तदा विप्रो राघवाय न्यवेदयत्॥1.27.23॥
ततो रामः प्रसन्नात्मा तैरित्युक्तो महाबलैः॥1.27.26b॥ प्रतिगृह्य च काकुत्स्थः समालभ्य च पाणिना। मानसा मे भविष्यध्वमिति तान्यभ्यचोदयत्॥1.27.27॥
गान्धर्वमस्त्रं दयितं मोहनं नाम नामतः॥1.27.14b॥ प्रस्वापनं प्रशमनं दद्मि सौम्यं च राघव। ॥1.27.15a॥
सर्वसंग्रहणं येषां दैवतैरपि दुर्लभम्। तान्यस्त्राणि तदा विप्रो राघवाय न्यवेदयत्॥1.27.23॥
ततो रामः प्रसन्नात्मा तैरित्युक्तो महाबलैः॥1.27.26b॥ प्रतिगृह्य च काकुत्स्थः समालभ्य च पाणिना। मानसा मे भविष्यध्वमिति तान्यभ्यचोदयत्॥1.27.27॥
गान्धर्वमस्त्रं दयितं मोहनं नाम नामतः॥1.27.14b॥ प्रस्वापनं प्रशमनं दद्मि सौम्यं च राघव। ॥1.27.15a॥
सर्वसंग्रहणं येषां दैवतैरपि दुर्लभम्। तान्यस्त्राणि तदा विप्रो राघवाय न्यवेदयत्॥1.27.23॥
ततो रामः प्रसन्नात्मा तैरित्युक्तो महाबलैः॥1.27.26b॥ प्रतिगृह्य च काकुत्स्थः समालभ्य च पाणिना। मानसा मे भविष्यध्वमिति तान्यभ्यचोदयत्॥1.27.27॥
गान्धर्वमस्त्रं दयितं मोहनं नाम नामतः॥1.27.14b॥ प्रस्वापनं प्रशमनं दद्मि सौम्यं च राघव। ॥1.27.15a॥
सर्वसंग्रहणं येषां दैवतैरपि दुर्लभम्। तान्यस्त्राणि तदा विप्रो राघवाय न्यवेदयत्॥1.27.23॥
ततो रामः प्रसन्नात्मा तैरित्युक्तो महाबलैः॥1.27.26b॥ प्रतिगृह्य च काकुत्स्थः समालभ्य च पाणिना। मानसा मे भविष्यध्वमिति तान्यभ्यचोदयत्॥1.27.27॥
वर्षणं शोषणं चैव संतापनविलापने॥1.27.15b॥ मादनं चैव दुर्धर्षं कन्दर्पदयितं तथा। गान्धर्वमस्त्रं दयितं मानवं नाम नामतः॥1.27.16॥ पैशाचमस्त्रं दयितं मोहनं नाम नामतः। प्रतीच्छ नरशार्दूल राजपुत्र महायशः॥1.27.17॥
सर्वसंग्रहणं येषां दैवतैरपि दुर्लभम्। तान्यस्त्राणि तदा विप्रो राघवाय न्यवेदयत्॥1.27.23॥
ततो रामः प्रसन्नात्मा तैरित्युक्तो महाबलैः॥1.27.26b॥ प्रतिगृह्य च काकुत्स्थः समालभ्य च पाणिना। मानसा मे भविष्यध्वमिति तान्यभ्यचोदयत्॥1.27.27॥
वर्षणं शोषणं चैव संतापनविलापने॥1.27.15b॥ मादनं चैव दुर्धर्षं कन्दर्पदयितं तथा। गान्धर्वमस्त्रं दयितं मानवं नाम नामतः॥1.27.16॥ पैशाचमस्त्रं दयितं मोहनं नाम नामतः। प्रतीच्छ नरशार्दूल राजपुत्र महायशः॥1.27.17॥
सर्वसंग्रहणं येषां दैवतैरपि दुर्लभम्। तान्यस्त्राणि तदा विप्रो राघवाय न्यवेदयत्॥1.27.23॥
ततो रामः प्रसन्नात्मा तैरित्युक्तो महाबलैः॥1.27.26b॥ प्रतिगृह्य च काकुत्स्थः समालभ्य च पाणिना। मानसा मे भविष्यध्वमिति तान्यभ्यचोदयत्॥1.27.27॥
वर्षणं शोषणं चैव संतापनविलापने॥1.27.15b॥ मादनं चैव दुर्धर्षं कन्दर्पदयितं तथा। गान्धर्वमस्त्रं दयितं मानवं नाम नामतः॥1.27.16॥ पैशाचमस्त्रं दयितं मोहनं नाम नामतः। प्रतीच्छ नरशार्दूल राजपुत्र महायशः॥1.27.17॥
सर्वसंग्रहणं येषां दैवतैरपि दुर्लभम्। तान्यस्त्राणि तदा विप्रो राघवाय न्यवेदयत्॥1.27.23॥
ततो रामः प्रसन्नात्मा तैरित्युक्तो महाबलैः॥1.27.26b॥ प्रतिगृह्य च काकुत्स्थः समालभ्य च पाणिना। मानसा मे भविष्यध्वमिति तान्यभ्यचोदयत्॥1.27.27॥
वर्षणं शोषणं चैव संतापनविलापने॥1.27.15b॥ मादनं चैव दुर्धर्षं कन्दर्पदयितं तथा। गान्धर्वमस्त्रं दयितं मानवं नाम नामतः॥1.27.16॥ पैशाचमस्त्रं दयितं मोहनं नाम नामतः। प्रतीच्छ नरशार्दूल राजपुत्र महायशः॥1.27.17॥
सर्वसंग्रहणं येषां दैवतैरपि दुर्लभम्। तान्यस्त्राणि तदा विप्रो राघवाय न्यवेदयत्॥1.27.23॥
ततो रामः प्रसन्नात्मा तैरित्युक्तो महाबलैः॥1.27.26b॥ प्रतिगृह्य च काकुत्स्थः समालभ्य च पाणिना। मानसा मे भविष्यध्वमिति तान्यभ्यचोदयत्॥1.27.27॥
वर्षणं शोषणं चैव संतापनविलापने॥1.27.15b॥ मादनं चैव दुर्धर्षं कन्दर्पदयितं तथा। गान्धर्वमस्त्रं दयितं मानवं नाम नामतः॥1.27.16॥ पैशाचमस्त्रं दयितं मोहनं नाम नामतः। प्रतीच्छ नरशार्दूल राजपुत्र महायशः॥1.27.17॥
सर्वसंग्रहणं येषां दैवतैरपि दुर्लभम्। तान्यस्त्राणि तदा विप्रो राघवाय न्यवेदयत्॥1.27.23॥
ततो रामः प्रसन्नात्मा तैरित्युक्तो महाबलैः॥1.27.26b॥ प्रतिगृह्य च काकुत्स्थः समालभ्य च पाणिना। मानसा मे भविष्यध्वमिति तान्यभ्यचोदयत्॥1.27.27॥
वर्षणं शोषणं चैव संतापनविलापने॥1.27.15b॥ मादनं चैव दुर्धर्षं कन्दर्पदयितं तथा। गान्धर्वमस्त्रं दयितं मानवं नाम नामतः॥1.27.16॥ पैशाचमस्त्रं दयितं मोहनं नाम नामतः। प्रतीच्छ नरशार्दूल राजपुत्र महायशः॥1.27.17॥
सर्वसंग्रहणं येषां दैवतैरपि दुर्लभम्। तान्यस्त्राणि तदा विप्रो राघवाय न्यवेदयत्॥1.27.23॥
ततो रामः प्रसन्नात्मा तैरित्युक्तो महाबलैः॥1.27.26b॥ प्रतिगृह्य च काकुत्स्थः समालभ्य च पाणिना। मानसा मे भविष्यध्वमिति तान्यभ्यचोदयत्॥1.27.27॥
वर्षणं शोषणं चैव संतापनविलापने॥1.27.15b॥ मादनं चैव दुर्धर्षं कन्दर्पदयितं तथा। गान्धर्वमस्त्रं दयितं मानवं नाम नामतः॥1.27.16॥ पैशाचमस्त्रं दयितं मोहनं नाम नामतः। प्रतीच्छ नरशार्दूल राजपुत्र महायशः॥1.27.17॥
सर्वसंग्रहणं येषां दैवतैरपि दुर्लभम्। तान्यस्त्राणि तदा विप्रो राघवाय न्यवेदयत्॥1.27.23॥
ततो रामः प्रसन्नात्मा तैरित्युक्तो महाबलैः॥1.27.26b॥ प्रतिगृह्य च काकुत्स्थः समालभ्य च पाणिना। मानसा मे भविष्यध्वमिति तान्यभ्यचोदयत्॥1.27.27॥
तामसं नरशार्दूल सौमनं च महाबलम्। संवर्तं चैव दुर्धर्षं मौसलं च नृपात्मज॥1.27.18॥ सत्यमस्त्रं महाबाहो तथा मायामयं परम्। सौरं तेजःप्रभं नाम परतेजोऽपकर्षणम्॥1.27.19॥
सर्वसंग्रहणं येषां दैवतैरपि दुर्लभम्। तान्यस्त्राणि तदा विप्रो राघवाय न्यवेदयत्॥1.27.23॥
ततो रामः प्रसन्नात्मा तैरित्युक्तो महाबलैः॥1.27.26b॥ प्रतिगृह्य च काकुत्स्थः समालभ्य च पाणिना। मानसा मे भविष्यध्वमिति तान्यभ्यचोदयत्॥1.27.27॥
तामसं नरशार्दूल सौमनं च महाबलम्। संवर्तं चैव दुर्धर्षं मौसलं च नृपात्मज॥1.27.18॥ सत्यमस्त्रं महाबाहो तथा मायामयं परम्। सौरं तेजःप्रभं नाम परतेजोऽपकर्षणम्॥1.27.19॥
सर्वसंग्रहणं येषां दैवतैरपि दुर्लभम्। तान्यस्त्राणि तदा विप्रो राघवाय न्यवेदयत्॥1.27.23॥
ततो रामः प्रसन्नात्मा तैरित्युक्तो महाबलैः॥1.27.26b॥ प्रतिगृह्य च काकुत्स्थः समालभ्य च पाणिना। मानसा मे भविष्यध्वमिति तान्यभ्यचोदयत्॥1.27.27॥
तामसं नरशार्दूल सौमनं च महाबलम्। संवर्तं चैव दुर्धर्षं मौसलं च नृपात्मज॥1.27.18॥ सत्यमस्त्रं महाबाहो तथा मायामयं परम्। सौरं तेजःप्रभं नाम परतेजोऽपकर्षणम्॥1.27.19॥
सर्वसंग्रहणं येषां दैवतैरपि दुर्लभम्। तान्यस्त्राणि तदा विप्रो राघवाय न्यवेदयत्॥1.27.23॥
ततो रामः प्रसन्नात्मा तैरित्युक्तो महाबलैः॥1.27.26b॥ प्रतिगृह्य च काकुत्स्थः समालभ्य च पाणिना। मानसा मे भविष्यध्वमिति तान्यभ्यचोदयत्॥1.27.27॥
तामसं नरशार्दूल सौमनं च महाबलम्। संवर्तं चैव दुर्धर्षं मौसलं च नृपात्मज॥1.27.18॥ सत्यमस्त्रं महाबाहो तथा मायामयं परम्। सौरं तेजःप्रभं नाम परतेजोऽपकर्षणम्॥1.27.19॥
सर्वसंग्रहणं येषां दैवतैरपि दुर्लभम्। तान्यस्त्राणि तदा विप्रो राघवाय न्यवेदयत्॥1.27.23॥
ततो रामः प्रसन्नात्मा तैरित्युक्तो महाबलैः॥1.27.26b॥ प्रतिगृह्य च काकुत्स्थः समालभ्य च पाणिना। मानसा मे भविष्यध्वमिति तान्यभ्यचोदयत्॥1.27.27॥
तामसं नरशार्दूल सौमनं च महाबलम्। संवर्तं चैव दुर्धर्षं मौसलं च नृपात्मज॥1.27.18॥ सत्यमस्त्रं महाबाहो तथा मायामयं परम्। सौरं तेजःप्रभं नाम परतेजोऽपकर्षणम्॥1.27.19॥
सर्वसंग्रहणं येषां दैवतैरपि दुर्लभम्। तान्यस्त्राणि तदा विप्रो राघवाय न्यवेदयत्॥1.27.23॥
ततो रामः प्रसन्नात्मा तैरित्युक्तो महाबलैः॥1.27.26b॥ प्रतिगृह्य च काकुत्स्थः समालभ्य च पाणिना। मानसा मे भविष्यध्वमिति तान्यभ्यचोदयत्॥1.27.27॥
तामसं नरशार्दूल सौमनं च महाबलम्। संवर्तं चैव दुर्धर्षं मौसलं च नृपात्मज॥1.27.18॥ सत्यमस्त्रं महाबाहो तथा मायामयं परम्। सौरं तेजःप्रभं नाम परतेजोऽपकर्षणम्॥1.27.19॥
सर्वसंग्रहणं येषां दैवतैरपि दुर्लभम्। तान्यस्त्राणि तदा विप्रो राघवाय न्यवेदयत्॥1.27.23॥
ततो रामः प्रसन्नात्मा तैरित्युक्तो महाबलैः॥1.27.26b॥ प्रतिगृह्य च काकुत्स्थः समालभ्य च पाणिना। मानसा मे भविष्यध्वमिति तान्यभ्यचोदयत्॥1.27.27॥
तामसं नरशार्दूल सौमनं च महाबलम्। संवर्तं चैव दुर्धर्षं मौसलं च नृपात्मज॥1.27.18॥ सत्यमस्त्रं महाबाहो तथा मायामयं परम्। सौरं तेजःप्रभं नाम परतेजोऽपकर्षणम्॥1.27.19॥
सर्वसंग्रहणं येषां दैवतैरपि दुर्लभम्। तान्यस्त्राणि तदा विप्रो राघवाय न्यवेदयत्॥1.27.23॥
ततो रामः प्रसन्नात्मा तैरित्युक्तो महाबलैः॥1.27.26b॥ प्रतिगृह्य च काकुत्स्थः समालभ्य च पाणिना। मानसा मे भविष्यध्वमिति तान्यभ्यचोदयत्॥1.27.27॥
तामसं नरशार्दूल सौमनं च महाबलम्। संवर्तं चैव दुर्धर्षं मौसलं च नृपात्मज॥1.27.18॥ सत्यमस्त्रं महाबाहो तथा मायामयं परम्। सौरं तेजःप्रभं नाम परतेजोऽपकर्षणम्॥1.27.19॥
सर्वसंग्रहणं येषां दैवतैरपि दुर्लभम्। तान्यस्त्राणि तदा विप्रो राघवाय न्यवेदयत्॥1.27.23॥
ततो रामः प्रसन्नात्मा तैरित्युक्तो महाबलैः॥1.27.26b॥ प्रतिगृह्य च काकुत्स्थः समालभ्य च पाणिना। मानसा मे भविष्यध्वमिति तान्यभ्यचोदयत्॥1.27.27॥
सोमास्त्रं शिशिरं नाम त्वाष्ट्रमस्त्रं सुदारुणम्। दारुणं च भगस्यापि शीतेषुमथ मानवम्॥1.27.20॥
सर्वसंग्रहणं येषां दैवतैरपि दुर्लभम्। तान्यस्त्राणि तदा विप्रो राघवाय न्यवेदयत्॥1.27.23॥
ततो रामः प्रसन्नात्मा तैरित्युक्तो महाबलैः॥1.27.26b॥ प्रतिगृह्य च काकुत्स्थः समालभ्य च पाणिना। मानसा मे भविष्यध्वमिति तान्यभ्यचोदयत्॥1.27.27॥
सोमास्त्रं शिशिरं नाम त्वाष्ट्रमस्त्रं सुदारुणम्। दारुणं च भगस्यापि शीतेषुमथ मानवम्॥1.27.20॥
सर्वसंग्रहणं येषां दैवतैरपि दुर्लभम्। तान्यस्त्राणि तदा विप्रो राघवाय न्यवेदयत्॥1.27.23॥
ततो रामः प्रसन्नात्मा तैरित्युक्तो महाबलैः॥1.27.26b॥ प्रतिगृह्य च काकुत्स्थः समालभ्य च पाणिना। मानसा मे भविष्यध्वमिति तान्यभ्यचोदयत्॥1.27.27॥
सोमास्त्रं शिशिरं नाम त्वाष्ट्रमस्त्रं सुदारुणम्। दारुणं च भगस्यापि शीतेषुमथ मानवम्॥1.27.20॥
सर्वसंग्रहणं येषां दैवतैरपि दुर्लभम्। तान्यस्त्राणि तदा विप्रो राघवाय न्यवेदयत्॥1.27.23॥
ततो रामः प्रसन्नात्मा तैरित्युक्तो महाबलैः॥1.27.26b॥ प्रतिगृह्य च काकुत्स्थः समालभ्य च पाणिना। मानसा मे भविष्यध्वमिति तान्यभ्यचोदयत्॥1.27.27॥
सोमास्त्रं शिशिरं नाम त्वाष्ट्रमस्त्रं सुदारुणम्। दारुणं च भगस्यापि शीतेषुमथ मानवम्॥1.27.20॥
सर्वसंग्रहणं येषां दैवतैरपि दुर्लभम्। तान्यस्त्राणि तदा विप्रो राघवाय न्यवेदयत्॥1.27.23॥
ततो रामः प्रसन्नात्मा तैरित्युक्तो महाबलैः॥1.27.26b॥ प्रतिगृह्य च काकुत्स्थः समालभ्य च पाणिना। मानसा मे भविष्यध्वमिति तान्यभ्यचोदयत्॥1.27.27॥
प्रतिगृह्य ततोऽस्त्राणि प्रहृष्टवदनः शुचिः। गच्छन्नेव च काकुत्स्थो विश्वामित्रमथाब्रवीत्॥1.28.1॥
गृहीतास्त्रोऽस्मि भगवन् दुराधर्षः सुरैरपि। अस्त्राणां त्वहमिच्छामि संहारान् मुनिपुंगव॥1.28.2॥
गृहीतास्त्रोऽस्मि भगवन् दुराधर्षः सुरैरपि। अस्त्राणां त्वहमिच्छामि संहारान् मुनिपुंगव॥1.28.2॥
एवं ब्रुवति काकुत्स्थे विश्वामित्रो महातपाः। संहारान् व्याजहाराथ धृतिमान् सुव्रतः शुचिः॥1.28.3॥
कृशाश्वतनयान् राम भास्वरान् कामरूपिणः। प्रतीच्छ मम भद्रं ते पात्रभूतोऽसि राघव॥1.28.10॥
कृशाश्वतनयान् राम भास्वरान् कामरूपिणः। प्रतीच्छ मम भद्रं ते पात्रभूतोऽसि राघव॥1.28.10॥
सत्यवन्तं सत्यकीर्तिं धृष्टं रभसमेव च। प्रतिहारतरं नाम पराङ्मुखमवाङ्मुखम्॥1.28.4॥
कृशाश्वतनयान् राम भास्वरान् कामरूपिणः। प्रतीच्छ मम भद्रं ते पात्रभूतोऽसि राघव॥1.28.10॥
सत्यवन्तं सत्यकीर्तिं धृष्टं रभसमेव च। प्रतिहारतरं नाम पराङ्मुखमवाङ्मुखम्॥1.28.4॥
कृशाश्वतनयान् राम भास्वरान् कामरूपिणः। प्रतीच्छ मम भद्रं ते पात्रभूतोऽसि राघव॥1.28.10॥
सत्यवन्तं सत्यकीर्तिं धृष्टं रभसमेव च। प्रतिहारतरं नाम पराङ्मुखमवाङ्मुखम्॥1.28.4॥
कृशाश्वतनयान् राम भास्वरान् कामरूपिणः। प्रतीच्छ मम भद्रं ते पात्रभूतोऽसि राघव॥1.28.10॥
सत्यवन्तं सत्यकीर्तिं धृष्टं रभसमेव च। प्रतिहारतरं नाम पराङ्मुखमवाङ्मुखम्॥1.28.4॥
कृशाश्वतनयान् राम भास्वरान् कामरूपिणः। प्रतीच्छ मम भद्रं ते पात्रभूतोऽसि राघव॥1.28.10॥
सत्यवन्तं सत्यकीर्तिं धृष्टं रभसमेव च। प्रतिहारतरं नाम पराङ्मुखमवाङ्मुखम्॥1.28.4॥
कृशाश्वतनयान् राम भास्वरान् कामरूपिणः। प्रतीच्छ मम भद्रं ते पात्रभूतोऽसि राघव॥1.28.10॥
सत्यवन्तं सत्यकीर्तिं धृष्टं रभसमेव च। प्रतिहारतरं नाम पराङ्मुखमवाङ्मुखम्॥1.28.4॥
कृशाश्वतनयान् राम भास्वरान् कामरूपिणः। प्रतीच्छ मम भद्रं ते पात्रभूतोऽसि राघव॥1.28.10॥
सत्यवन्तं सत्यकीर्तिं धृष्टं रभसमेव च। प्रतिहारतरं नाम पराङ्मुखमवाङ्मुखम्॥1.28.4॥
कृशाश्वतनयान् राम भास्वरान् कामरूपिणः। प्रतीच्छ मम भद्रं ते पात्रभूतोऽसि राघव॥1.28.10॥
सत्यवन्तं सत्यकीर्तिं धृष्टं रभसमेव च। प्रतिहारतरं नाम पराङ्मुखमवाङ्मुखम्॥1.28.4॥
कृशाश्वतनयान् राम भास्वरान् कामरूपिणः। प्रतीच्छ मम भद्रं ते पात्रभूतोऽसि राघव॥1.28.10॥
सत्यवन्तं सत्यकीर्तिं धृष्टं रभसमेव च। प्रतिहारतरं नाम पराङ्मुखमवाङ्मुखम्॥1.28.4॥
कृशाश्वतनयान् राम भास्वरान् कामरूपिणः। प्रतीच्छ मम भद्रं ते पात्रभूतोऽसि राघव॥1.28.10॥
सत्यवन्तं सत्यकीर्तिं धृष्टं रभसमेव च। प्रतिहारतरं नाम पराङ्मुखमवाङ्मुखम्॥1.28.4॥
कृशाश्वतनयान् राम भास्वरान् कामरूपिणः। प्रतीच्छ मम भद्रं ते पात्रभूतोऽसि राघव॥1.28.10॥
सत्यवन्तं सत्यकीर्तिं धृष्टं रभसमेव च। प्रतिहारतरं नाम पराङ्मुखमवाङ्मुखम्॥1.28.4॥
कृशाश्वतनयान् राम भास्वरान् कामरूपिणः। प्रतीच्छ मम भद्रं ते पात्रभूतोऽसि राघव॥1.28.10॥
सत्यवन्तं सत्यकीर्तिं धृष्टं रभसमेव च। प्रतिहारतरं नाम पराङ्मुखमवाङ्मुखम्॥1.28.4॥
कृशाश्वतनयान् राम भास्वरान् कामरूपिणः। प्रतीच्छ मम भद्रं ते पात्रभूतोऽसि राघव॥1.28.10॥
सत्यवन्तं सत्यकीर्तिं धृष्टं रभसमेव च। प्रतिहारतरं नाम पराङ्मुखमवाङ्मुखम्॥1.28.4॥
कृशाश्वतनयान् राम भास्वरान् कामरूपिणः। प्रतीच्छ मम भद्रं ते पात्रभूतोऽसि राघव॥1.28.10॥
सत्यवन्तं सत्यकीर्तिं धृष्टं रभसमेव च। प्रतिहारतरं नाम पराङ्मुखमवाङ्मुखम्॥1.28.4॥
कृशाश्वतनयान् राम भास्वरान् कामरूपिणः। प्रतीच्छ मम भद्रं ते पात्रभूतोऽसि राघव॥1.28.10॥
लक्ष्यालक्ष्याविमौ चैव दृढनाभसुनाभकौ। दशाक्षशतवक्त्रौ च दशशीर्षशतोदरौ॥1.28.5॥
कृशाश्वतनयान् राम भास्वरान् कामरूपिणः। प्रतीच्छ मम भद्रं ते पात्रभूतोऽसि राघव॥1.28.10॥
लक्ष्यालक्ष्याविमौ चैव दृढनाभसुनाभकौ। दशाक्षशतवक्त्रौ च दशशीर्षशतोदरौ॥1.28.5॥
कृशाश्वतनयान् राम भास्वरान् कामरूपिणः। प्रतीच्छ मम भद्रं ते पात्रभूतोऽसि राघव॥1.28.10॥
लक्ष्यालक्ष्याविमौ चैव दृढनाभसुनाभकौ। दशाक्षशतवक्त्रौ च दशशीर्षशतोदरौ॥1.28.5॥
कृशाश्वतनयान् राम भास्वरान् कामरूपिणः। प्रतीच्छ मम भद्रं ते पात्रभूतोऽसि राघव॥1.28.10॥
लक्ष्यालक्ष्याविमौ चैव दृढनाभसुनाभकौ। दशाक्षशतवक्त्रौ च दशशीर्षशतोदरौ॥1.28.5॥
कृशाश्वतनयान् राम भास्वरान् कामरूपिणः। प्रतीच्छ मम भद्रं ते पात्रभूतोऽसि राघव॥1.28.10॥
लक्ष्यालक्ष्याविमौ चैव दृढनाभसुनाभकौ। दशाक्षशतवक्त्रौ च दशशीर्षशतोदरौ॥1.28.5॥
कृशाश्वतनयान् राम भास्वरान् कामरूपिणः। प्रतीच्छ मम भद्रं ते पात्रभूतोऽसि राघव॥1.28.10॥
लक्ष्यालक्ष्याविमौ चैव दृढनाभसुनाभकौ। दशाक्षशतवक्त्रौ च दशशीर्षशतोदरौ॥1.28.5॥
कृशाश्वतनयान् राम भास्वरान् कामरूपिणः। प्रतीच्छ मम भद्रं ते पात्रभूतोऽसि राघव॥1.28.10॥
लक्ष्यालक्ष्याविमौ चैव दृढनाभसुनाभकौ। दशाक्षशतवक्त्रौ च दशशीर्षशतोदरौ॥1.28.5॥
कृशाश्वतनयान् राम भास्वरान् कामरूपिणः। प्रतीच्छ मम भद्रं ते पात्रभूतोऽसि राघव॥1.28.10॥
लक्ष्यालक्ष्याविमौ चैव दृढनाभसुनाभकौ। दशाक्षशतवक्त्रौ च दशशीर्षशतोदरौ॥1.28.5॥
कृशाश्वतनयान् राम भास्वरान् कामरूपिणः। प्रतीच्छ मम भद्रं ते पात्रभूतोऽसि राघव॥1.28.10॥
लक्ष्यालक्ष्याविमौ चैव दृढनाभसुनाभकौ। दशाक्षशतवक्त्रौ च दशशीर्षशतोदरौ॥1.28.5॥
कृशाश्वतनयान् राम भास्वरान् कामरूपिणः। प्रतीच्छ मम भद्रं ते पात्रभूतोऽसि राघव॥1.28.10॥
लक्ष्यालक्ष्याविमौ चैव दृढनाभसुनाभकौ। दशाक्षशतवक्त्रौ च दशशीर्षशतोदरौ॥1.28.5॥
कृशाश्वतनयान् राम भास्वरान् कामरूपिणः। प्रतीच्छ मम भद्रं ते पात्रभूतोऽसि राघव॥1.28.10॥
लक्ष्यालक्ष्याविमौ चैव दृढनाभसुनाभकौ। दशाक्षशतवक्त्रौ च दशशीर्षशतोदरौ॥1.28.5॥
कृशाश्वतनयान् राम भास्वरान् कामरूपिणः। प्रतीच्छ मम भद्रं ते पात्रभूतोऽसि राघव॥1.28.10॥
लक्ष्यालक्ष्याविमौ चैव दृढनाभसुनाभकौ। दशाक्षशतवक्त्रौ च दशशीर्षशतोदरौ॥1.28.5॥
कृशाश्वतनयान् राम भास्वरान् कामरूपिणः। प्रतीच्छ मम भद्रं ते पात्रभूतोऽसि राघव॥1.28.10॥
लक्ष्यालक्ष्याविमौ चैव दृढनाभसुनाभकौ। दशाक्षशतवक्त्रौ च दशशीर्षशतोदरौ॥1.28.5॥
कृशाश्वतनयान् राम भास्वरान् कामरूपिणः। प्रतीच्छ मम भद्रं ते पात्रभूतोऽसि राघव॥1.28.10॥
लक्ष्यालक्ष्याविमौ चैव दृढनाभसुनाभकौ। दशाक्षशतवक्त्रौ च दशशीर्षशतोदरौ॥1.28.5॥
कृशाश्वतनयान् राम भास्वरान् कामरूपिणः। प्रतीच्छ मम भद्रं ते पात्रभूतोऽसि राघव॥1.28.10॥
लक्ष्यालक्ष्याविमौ चैव दृढनाभसुनाभकौ। दशाक्षशतवक्त्रौ च दशशीर्षशतोदरौ॥1.28.5॥
कृशाश्वतनयान् राम भास्वरान् कामरूपिणः। प्रतीच्छ मम भद्रं ते पात्रभूतोऽसि राघव॥1.28.10॥
लक्ष्यालक्ष्याविमौ चैव दृढनाभसुनाभकौ। दशाक्षशतवक्त्रौ च दशशीर्षशतोदरौ॥1.28.5॥
कृशाश्वतनयान् राम भास्वरान् कामरूपिणः। प्रतीच्छ मम भद्रं ते पात्रभूतोऽसि राघव॥1.28.10॥
पद्मनाभमहानाभौ दुन्दुनाभस्वनाभकौ। ज्योतिषं शकुनं चैव नैरास्यविमलावुभौ॥1.28.6॥
कृशाश्वतनयान् राम भास्वरान् कामरूपिणः। प्रतीच्छ मम भद्रं ते पात्रभूतोऽसि राघव॥1.28.10॥
पद्मनाभमहानाभौ दुन्दुनाभस्वनाभकौ। ज्योतिषं शकुनं चैव नैरास्यविमलावुभौ॥1.28.6॥
कृशाश्वतनयान् राम भास्वरान् कामरूपिणः। प्रतीच्छ मम भद्रं ते पात्रभूतोऽसि राघव॥1.28.10॥
पद्मनाभमहानाभौ दुन्दुनाभस्वनाभकौ। ज्योतिषं शकुनं चैव नैरास्यविमलावुभौ॥1.28.6॥
कृशाश्वतनयान् राम भास्वरान् कामरूपिणः। प्रतीच्छ मम भद्रं ते पात्रभूतोऽसि राघव॥1.28.10॥
पद्मनाभमहानाभौ दुन्दुनाभस्वनाभकौ। ज्योतिषं शकुनं चैव नैरास्यविमलावुभौ॥1.28.6॥
कृशाश्वतनयान् राम भास्वरान् कामरूपिणः। प्रतीच्छ मम भद्रं ते पात्रभूतोऽसि राघव॥1.28.10॥
पद्मनाभमहानाभौ दुन्दुनाभस्वनाभकौ। ज्योतिषं शकुनं चैव नैरास्यविमलावुभौ॥1.28.6॥
कृशाश्वतनयान् राम भास्वरान् कामरूपिणः। प्रतीच्छ मम भद्रं ते पात्रभूतोऽसि राघव॥1.28.10॥
पद्मनाभमहानाभौ दुन्दुनाभस्वनाभकौ। ज्योतिषं शकुनं चैव नैरास्यविमलावुभौ॥1.28.6॥
कृशाश्वतनयान् राम भास्वरान् कामरूपिणः। प्रतीच्छ मम भद्रं ते पात्रभूतोऽसि राघव॥1.28.10॥
पद्मनाभमहानाभौ दुन्दुनाभस्वनाभकौ। ज्योतिषं शकुनं चैव नैरास्यविमलावुभौ॥1.28.6॥
कृशाश्वतनयान् राम भास्वरान् कामरूपिणः। प्रतीच्छ मम भद्रं ते पात्रभूतोऽसि राघव॥1.28.10॥
पद्मनाभमहानाभौ दुन्दुनाभस्वनाभकौ। ज्योतिषं शकुनं चैव नैरास्यविमलावुभौ॥1.28.6॥
कृशाश्वतनयान् राम भास्वरान् कामरूपिणः। प्रतीच्छ मम भद्रं ते पात्रभूतोऽसि राघव॥1.28.10॥
पद्मनाभमहानाभौ दुन्दुनाभस्वनाभकौ। ज्योतिषं शकुनं चैव नैरास्यविमलावुभौ॥1.28.6॥
कृशाश्वतनयान् राम भास्वरान् कामरूपिणः। प्रतीच्छ मम भद्रं ते पात्रभूतोऽसि राघव॥1.28.10॥
पद्मनाभमहानाभौ दुन्दुनाभस्वनाभकौ। ज्योतिषं शकुनं चैव नैरास्यविमलावुभौ॥1.28.6॥
कृशाश्वतनयान् राम भास्वरान् कामरूपिणः। प्रतीच्छ मम भद्रं ते पात्रभूतोऽसि राघव॥1.28.10॥
पद्मनाभमहानाभौ दुन्दुनाभस्वनाभकौ। ज्योतिषं शकुनं चैव नैरास्यविमलावुभौ॥1.28.6॥
कृशाश्वतनयान् राम भास्वरान् कामरूपिणः। प्रतीच्छ मम भद्रं ते पात्रभूतोऽसि राघव॥1.28.10॥
पद्मनाभमहानाभौ दुन्दुनाभस्वनाभकौ। ज्योतिषं शकुनं चैव नैरास्यविमलावुभौ॥1.28.6॥
कृशाश्वतनयान् राम भास्वरान् कामरूपिणः। प्रतीच्छ मम भद्रं ते पात्रभूतोऽसि राघव॥1.28.10॥
पद्मनाभमहानाभौ दुन्दुनाभस्वनाभकौ। ज्योतिषं शकुनं चैव नैरास्यविमलावुभौ॥1.28.6॥
कृशाश्वतनयान् राम भास्वरान् कामरूपिणः। प्रतीच्छ मम भद्रं ते पात्रभूतोऽसि राघव॥1.28.10॥
पद्मनाभमहानाभौ दुन्दुनाभस्वनाभकौ। ज्योतिषं शकुनं चैव नैरास्यविमलावुभौ॥1.28.6॥
कृशाश्वतनयान् राम भास्वरान् कामरूपिणः। प्रतीच्छ मम भद्रं ते पात्रभूतोऽसि राघव॥1.28.10॥
पद्मनाभमहानाभौ दुन्दुनाभस्वनाभकौ। ज्योतिषं शकुनं चैव नैरास्यविमलावुभौ॥1.28.6॥
कृशाश्वतनयान् राम भास्वरान् कामरूपिणः। प्रतीच्छ मम भद्रं ते पात्रभूतोऽसि राघव॥1.28.10॥
पद्मनाभमहानाभौ दुन्दुनाभस्वनाभकौ। ज्योतिषं शकुनं चैव नैरास्यविमलावुभौ॥1.28.6॥
कृशाश्वतनयान् राम भास्वरान् कामरूपिणः। प्रतीच्छ मम भद्रं ते पात्रभूतोऽसि राघव॥1.28.10॥
यौगंधरविनिद्रौ च दैत्यप्रमथनौ तथा। शुचिबाहुर्महाबाहुर्निष्कलिर्विरुचस्तथा। सार्चिमाली धृतिर्माली वृत्तिमान् रुचिरस्तथा॥1.28.7॥
कृशाश्वतनयान् राम भास्वरान् कामरूपिणः। प्रतीच्छ मम भद्रं ते पात्रभूतोऽसि राघव॥1.28.10॥
यौगंधरविनिद्रौ च दैत्यप्रमथनौ तथा। शुचिबाहुर्महाबाहुर्निष्कलिर्विरुचस्तथा। सार्चिमाली धृतिर्माली वृत्तिमान् रुचिरस्तथा॥1.28.7॥
कृशाश्वतनयान् राम भास्वरान् कामरूपिणः। प्रतीच्छ मम भद्रं ते पात्रभूतोऽसि राघव॥1.28.10॥
यौगंधरविनिद्रौ च दैत्यप्रमथनौ तथा। शुचिबाहुर्महाबाहुर्निष्कलिर्विरुचस्तथा। सार्चिमाली धृतिर्माली वृत्तिमान् रुचिरस्तथा॥1.28.7॥
कृशाश्वतनयान् राम भास्वरान् कामरूपिणः। प्रतीच्छ मम भद्रं ते पात्रभूतोऽसि राघव॥1.28.10॥
यौगंधरविनिद्रौ च दैत्यप्रमथनौ तथा। शुचिबाहुर्महाबाहुर्निष्कलिर्विरुचस्तथा। सार्चिमाली धृतिर्माली वृत्तिमान् रुचिरस्तथा॥1.28.7॥
कृशाश्वतनयान् राम भास्वरान् कामरूपिणः। प्रतीच्छ मम भद्रं ते पात्रभूतोऽसि राघव॥1.28.10॥
यौगंधरविनिद्रौ च दैत्यप्रमथनौ तथा। शुचिबाहुर्महाबाहुर्निष्कलिर्विरुचस्तथा। सार्चिमाली धृतिर्माली वृत्तिमान् रुचिरस्तथा॥1.28.7॥
कृशाश्वतनयान् राम भास्वरान् कामरूपिणः। प्रतीच्छ मम भद्रं ते पात्रभूतोऽसि राघव॥1.28.10॥
यौगंधरविनिद्रौ च दैत्यप्रमथनौ तथा। शुचिबाहुर्महाबाहुर्निष्कलिर्विरुचस्तथा। सार्चिमाली धृतिर्माली वृत्तिमान् रुचिरस्तथा॥1.28.7॥
कृशाश्वतनयान् राम भास्वरान् कामरूपिणः। प्रतीच्छ मम भद्रं ते पात्रभूतोऽसि राघव॥1.28.10॥
यौगंधरविनिद्रौ च दैत्यप्रमथनौ तथा। शुचिबाहुर्महाबाहुर्निष्कलिर्विरुचस्तथा। सार्चिमाली धृतिर्माली वृत्तिमान् रुचिरस्तथा॥1.28.7॥
कृशाश्वतनयान् राम भास्वरान् कामरूपिणः। प्रतीच्छ मम भद्रं ते पात्रभूतोऽसि राघव॥1.28.10॥
यौगंधरविनिद्रौ च दैत्यप्रमथनौ तथा। शुचिबाहुर्महाबाहुर्निष्कलिर्विरुचस्तथा। सार्चिमाली धृतिर्माली वृत्तिमान् रुचिरस्तथा॥1.28.7॥
कृशाश्वतनयान् राम भास्वरान् कामरूपिणः। प्रतीच्छ मम भद्रं ते पात्रभूतोऽसि राघव॥1.28.10॥
यौगंधरविनिद्रौ च दैत्यप्रमथनौ तथा। शुचिबाहुर्महाबाहुर्निष्कलिर्विरुचस्तथा। सार्चिमाली धृतिर्माली वृत्तिमान् रुचिरस्तथा॥1.28.7॥
कृशाश्वतनयान् राम भास्वरान् कामरूपिणः। प्रतीच्छ मम भद्रं ते पात्रभूतोऽसि राघव॥1.28.10॥
यौगंधरविनिद्रौ च दैत्यप्रमथनौ तथा। शुचिबाहुर्महाबाहुर्निष्कलिर्विरुचस्तथा। सार्चिमाली धृतिर्माली वृत्तिमान् रुचिरस्तथा॥1.28.7॥
कृशाश्वतनयान् राम भास्वरान् कामरूपिणः। प्रतीच्छ मम भद्रं ते पात्रभूतोऽसि राघव॥1.28.10॥
यौगंधरविनिद्रौ च दैत्यप्रमथनौ तथा। शुचिबाहुर्महाबाहुर्निष्कलिर्विरुचस्तथा। सार्चिमाली धृतिर्माली वृत्तिमान् रुचिरस्तथा॥1.28.7॥
कृशाश्वतनयान् राम भास्वरान् कामरूपिणः। प्रतीच्छ मम भद्रं ते पात्रभूतोऽसि राघव॥1.28.10॥
यौगंधरविनिद्रौ च दैत्यप्रमथनौ तथा। शुचिबाहुर्महाबाहुर्निष्कलिर्विरुचस्तथा। सार्चिमाली धृतिर्माली वृत्तिमान् रुचिरस्तथा॥1.28.7॥
कृशाश्वतनयान् राम भास्वरान् कामरूपिणः। प्रतीच्छ मम भद्रं ते पात्रभूतोऽसि राघव॥1.28.10॥
यौगंधरविनिद्रौ च दैत्यप्रमथनौ तथा। शुचिबाहुर्महाबाहुर्निष्कलिर्विरुचस्तथा। सार्चिमाली धृतिर्माली वृत्तिमान् रुचिरस्तथा॥1.28.7॥
कृशाश्वतनयान् राम भास्वरान् कामरूपिणः। प्रतीच्छ मम भद्रं ते पात्रभूतोऽसि राघव॥1.28.10॥
यौगंधरविनिद्रौ च दैत्यप्रमथनौ तथा। शुचिबाहुर्महाबाहुर्निष्कलिर्विरुचस्तथा। सार्चिमाली धृतिर्माली वृत्तिमान् रुचिरस्तथा॥1.28.7॥
कृशाश्वतनयान् राम भास्वरान् कामरूपिणः। प्रतीच्छ मम भद्रं ते पात्रभूतोऽसि राघव॥1.28.10॥
यौगंधरविनिद्रौ च दैत्यप्रमथनौ तथा। शुचिबाहुर्महाबाहुर्निष्कलिर्विरुचस्तथा। सार्चिमाली धृतिर्माली वृत्तिमान् रुचिरस्तथा॥1.28.7॥
कृशाश्वतनयान् राम भास्वरान् कामरूपिणः। प्रतीच्छ मम भद्रं ते पात्रभूतोऽसि राघव॥1.28.10॥
यौगंधरविनिद्रौ च दैत्यप्रमथनौ तथा। शुचिबाहुर्महाबाहुर्निष्कलिर्विरुचस्तथा। सार्चिमाली धृतिर्माली वृत्तिमान् रुचिरस्तथा॥1.28.7॥
कृशाश्वतनयान् राम भास्वरान् कामरूपिणः। प्रतीच्छ मम भद्रं ते पात्रभूतोऽसि राघव॥1.28.10॥
यौगंधरविनिद्रौ च दैत्यप्रमथनौ तथा। शुचिबाहुर्महाबाहुर्निष्कलिर्विरुचस्तथा। सार्चिमाली धृतिर्माली वृत्तिमान् रुचिरस्तथा॥1.28.7॥
कृशाश्वतनयान् राम भास्वरान् कामरूपिणः। प्रतीच्छ मम भद्रं ते पात्रभूतोऽसि राघव॥1.28.10॥
यौगंधरविनिद्रौ च दैत्यप्रमथनौ तथा। शुचिबाहुर्महाबाहुर्निष्कलिर्विरुचस्तथा। सार्चिमाली धृतिर्माली वृत्तिमान् रुचिरस्तथा॥1.28.7॥
कृशाश्वतनयान् राम भास्वरान् कामरूपिणः। प्रतीच्छ मम भद्रं ते पात्रभूतोऽसि राघव॥1.28.10॥
यौगंधरविनिद्रौ च दैत्यप्रमथनौ तथा। शुचिबाहुर्महाबाहुर्निष्कलिर्विरुचस्तथा। सार्चिमाली धृतिर्माली वृत्तिमान् रुचिरस्तथा॥1.28.7॥
कृशाश्वतनयान् राम भास्वरान् कामरूपिणः। प्रतीच्छ मम भद्रं ते पात्रभूतोऽसि राघव॥1.28.10॥
यौगंधरविनिद्रौ च दैत्यप्रमथनौ तथा। शुचिबाहुर्महाबाहुर्निष्कलिर्विरुचस्तथा। सार्चिमाली धृतिर्माली वृत्तिमान् रुचिरस्तथा॥1.28.7॥
कृशाश्वतनयान् राम भास्वरान् कामरूपिणः। प्रतीच्छ मम भद्रं ते पात्रभूतोऽसि राघव॥1.28.10॥
पित्र्यः सौमनसश्चैव विधूतमकरावुभौ। परवीरं रतिं चैव धनधान्यौ च राघव॥1.28.8॥
कृशाश्वतनयान् राम भास्वरान् कामरूपिणः। प्रतीच्छ मम भद्रं ते पात्रभूतोऽसि राघव॥1.28.10॥
पित्र्यः सौमनसश्चैव विधूतमकरावुभौ। परवीरं रतिं चैव धनधान्यौ च राघव॥1.28.8॥
कृशाश्वतनयान् राम भास्वरान् कामरूपिणः। प्रतीच्छ मम भद्रं ते पात्रभूतोऽसि राघव॥1.28.10॥
पित्र्यः सौमनसश्चैव विधूतमकरावुभौ। परवीरं रतिं चैव धनधान्यौ च राघव॥1.28.8॥
कृशाश्वतनयान् राम भास्वरान् कामरूपिणः। प्रतीच्छ मम भद्रं ते पात्रभूतोऽसि राघव॥1.28.10॥
पित्र्यः सौमनसश्चैव विधूतमकरावुभौ। परवीरं रतिं चैव धनधान्यौ च राघव॥1.28.8॥
कृशाश्वतनयान् राम भास्वरान् कामरूपिणः। प्रतीच्छ मम भद्रं ते पात्रभूतोऽसि राघव॥1.28.10॥
पित्र्यः सौमनसश्चैव विधूतमकरावुभौ। परवीरं रतिं चैव धनधान्यौ च राघव॥1.28.8॥
कृशाश्वतनयान् राम भास्वरान् कामरूपिणः। प्रतीच्छ मम भद्रं ते पात्रभूतोऽसि राघव॥1.28.10॥
पित्र्यः सौमनसश्चैव विधूतमकरावुभौ। परवीरं रतिं चैव धनधान्यौ च राघव॥1.28.8॥
कृशाश्वतनयान् राम भास्वरान् कामरूपिणः। प्रतीच्छ मम भद्रं ते पात्रभूतोऽसि राघव॥1.28.10॥
पित्र्यः सौमनसश्चैव विधूतमकरावुभौ। परवीरं रतिं चैव धनधान्यौ च राघव॥1.28.8॥
कृशाश्वतनयान् राम भास्वरान् कामरूपिणः। प्रतीच्छ मम भद्रं ते पात्रभूतोऽसि राघव॥1.28.10॥
पित्र्यः सौमनसश्चैव विधूतमकरावुभौ। परवीरं रतिं चैव धनधान्यौ च राघव॥1.28.8॥
कृशाश्वतनयान् राम भास्वरान् कामरूपिणः। प्रतीच्छ मम भद्रं ते पात्रभूतोऽसि राघव॥1.28.10॥
पित्र्यः सौमनसश्चैव विधूतमकरावुभौ। परवीरं रतिं चैव धनधान्यौ च राघव॥1.28.8॥
कृशाश्वतनयान् राम भास्वरान् कामरूपिणः। प्रतीच्छ मम भद्रं ते पात्रभूतोऽसि राघव॥1.28.10॥
पित्र्यः सौमनसश्चैव विधूतमकरावुभौ। परवीरं रतिं चैव धनधान्यौ च राघव॥1.28.8॥
कृशाश्वतनयान् राम भास्वरान् कामरूपिणः। प्रतीच्छ मम भद्रं ते पात्रभूतोऽसि राघव॥1.28.10॥
पित्र्यः सौमनसश्चैव विधूतमकरावुभौ। परवीरं रतिं चैव धनधान्यौ च राघव॥1.28.8॥
कृशाश्वतनयान् राम भास्वरान् कामरूपिणः। प्रतीच्छ मम भद्रं ते पात्रभूतोऽसि राघव॥1.28.10॥
पित्र्यः सौमनसश्चैव विधूतमकरावुभौ। परवीरं रतिं चैव धनधान्यौ च राघव॥1.28.8॥
कृशाश्वतनयान् राम भास्वरान् कामरूपिणः। प्रतीच्छ मम भद्रं ते पात्रभूतोऽसि राघव॥1.28.10॥
पित्र्यः सौमनसश्चैव विधूतमकरावुभौ। परवीरं रतिं चैव धनधान्यौ च राघव॥1.28.8॥
कृशाश्वतनयान् राम भास्वरान् कामरूपिणः। प्रतीच्छ मम भद्रं ते पात्रभूतोऽसि राघव॥1.28.10॥
पित्र्यः सौमनसश्चैव विधूतमकरावुभौ। परवीरं रतिं चैव धनधान्यौ च राघव॥1.28.8॥
कृशाश्वतनयान् राम भास्वरान् कामरूपिणः। प्रतीच्छ मम भद्रं ते पात्रभूतोऽसि राघव॥1.28.10॥
पित्र्यः सौमनसश्चैव विधूतमकरावुभौ। परवीरं रतिं चैव धनधान्यौ च राघव॥1.28.8॥
कृशाश्वतनयान् राम भास्वरान् कामरूपिणः। प्रतीच्छ मम भद्रं ते पात्रभूतोऽसि राघव॥1.28.10॥
पित्र्यः सौमनसश्चैव विधूतमकरावुभौ। परवीरं रतिं चैव धनधान्यौ च राघव॥1.28.8॥
कृशाश्वतनयान् राम भास्वरान् कामरूपिणः। प्रतीच्छ मम भद्रं ते पात्रभूतोऽसि राघव॥1.28.10॥
कामरूपं कामरुचिं मोहमावरणं तथा। जृम्भकं सर्पनाथं च पन्थानवरुणौ तथा॥1.28.9॥
कृशाश्वतनयान् राम भास्वरान् कामरूपिणः। प्रतीच्छ मम भद्रं ते पात्रभूतोऽसि राघव॥1.28.10॥
कामरूपं कामरुचिं मोहमावरणं तथा। जृम्भकं सर्पनाथं च पन्थानवरुणौ तथा॥1.28.9॥
कृशाश्वतनयान् राम भास्वरान् कामरूपिणः। प्रतीच्छ मम भद्रं ते पात्रभूतोऽसि राघव॥1.28.10॥
कामरूपं कामरुचिं मोहमावरणं तथा। जृम्भकं सर्पनाथं च पन्थानवरुणौ तथा॥1.28.9॥
कृशाश्वतनयान् राम भास्वरान् कामरूपिणः। प्रतीच्छ मम भद्रं ते पात्रभूतोऽसि राघव॥1.28.10॥
कामरूपं कामरुचिं मोहमावरणं तथा। जृम्भकं सर्पनाथं च पन्थानवरुणौ तथा॥1.28.9॥
कृशाश्वतनयान् राम भास्वरान् कामरूपिणः। प्रतीच्छ मम भद्रं ते पात्रभूतोऽसि राघव॥1.28.10॥
कामरूपं कामरुचिं मोहमावरणं तथा। जृम्भकं सर्पनाथं च पन्थानवरुणौ तथा॥1.28.9॥
कृशाश्वतनयान् राम भास्वरान् कामरूपिणः। प्रतीच्छ मम भद्रं ते पात्रभूतोऽसि राघव॥1.28.10॥
कामरूपं कामरुचिं मोहमावरणं तथा। जृम्भकं सर्पनाथं च पन्थानवरुणौ तथा॥1.28.9॥
कृशाश्वतनयान् राम भास्वरान् कामरूपिणः। प्रतीच्छ मम भद्रं ते पात्रभूतोऽसि राघव॥1.28.10॥
कामरूपं कामरुचिं मोहमावरणं तथा। जृम्भकं सर्पनाथं च पन्थानवरुणौ तथा॥1.28.9॥
कृशाश्वतनयान् राम भास्वरान् कामरूपिणः। प्रतीच्छ मम भद्रं ते पात्रभूतोऽसि राघव॥1.28.10॥
कामरूपं कामरुचिं मोहमावरणं तथा। जृम्भकं सर्पनाथं च पन्थानवरुणौ तथा॥1.28.9॥
कृशाश्वतनयान् राम भास्वरान् कामरूपिणः। प्रतीच्छ मम भद्रं ते पात्रभूतोऽसि राघव॥1.28.10॥
कामरूपं कामरुचिं मोहमावरणं तथा। जृम्भकं सर्पनाथं च पन्थानवरुणौ तथा॥1.28.9॥
कृशाश्वतनयान् राम भास्वरान् कामरूपिणः। प्रतीच्छ मम भद्रं ते पात्रभूतोऽसि राघव॥1.28.10॥
कामरूपं कामरुचिं मोहमावरणं तथा। जृम्भकं सर्पनाथं च पन्थानवरुणौ तथा॥1.28.9॥
कृशाश्वतनयान् राम भास्वरान् कामरूपिणः। प्रतीच्छ मम भद्रं ते पात्रभूतोऽसि राघव॥1.28.10॥
कामरूपं कामरुचिं मोहमावरणं तथा। जृम्भकं सर्पनाथं च पन्थानवरुणौ तथा॥1.28.9॥
कृशाश्वतनयान् राम भास्वरान् कामरूपिणः। प्रतीच्छ मम भद्रं ते पात्रभूतोऽसि राघव॥1.28.10॥
कामरूपं कामरुचिं मोहमावरणं तथा। जृम्भकं सर्पनाथं च पन्थानवरुणौ तथा॥1.28.9॥
कृशाश्वतनयान् राम भास्वरान् कामरूपिणः। प्रतीच्छ मम भद्रं ते पात्रभूतोऽसि राघव॥1.28.10॥
कामरूपं कामरुचिं मोहमावरणं तथा। जृम्भकं सर्पनाथं च पन्थानवरुणौ तथा॥1.28.9॥
कृशाश्वतनयान् राम भास्वरान् कामरूपिणः। प्रतीच्छ मम भद्रं ते पात्रभूतोऽसि राघव॥1.28.10॥
कामरूपं कामरुचिं मोहमावरणं तथा। जृम्भकं सर्पनाथं च पन्थानवरुणौ तथा॥1.28.9॥
कृशाश्वतनयान् राम भास्वरान् कामरूपिणः। प्रतीच्छ मम भद्रं ते पात्रभूतोऽसि राघव॥1.28.10॥
कामरूपं कामरुचिं मोहमावरणं तथा। जृम्भकं सर्पनाथं च पन्थानवरुणौ तथा॥1.28.9॥
कृशाश्वतनयान् राम भास्वरान् कामरूपिणः। प्रतीच्छ मम भद्रं ते पात्रभूतोऽसि राघव॥1.28.10॥
कामरूपं कामरुचिं मोहमावरणं तथा। जृम्भकं सर्पनाथं च पन्थानवरुणौ तथा॥1.28.9॥
कृशाश्वतनयान् राम भास्वरान् कामरूपिणः। प्रतीच्छ मम भद्रं ते पात्रभूतोऽसि राघव॥1.28.10॥
यौगंधरविनिद्रौ च दैत्यप्रमथनौ तथा। शुचिबाहुर्महाबाहुर्निष्कलिर्विरुचस्तथा। सार्चिमाली धृतिर्माली वृत्तिमान् रुचिरस्तथा॥1.28.7॥
यौगंधरविनिद्रौ च दैत्यप्रमथनौ तथा। शुचिबाहुर्महाबाहुर्निष्कलिर्विरुचस्तथा। सार्चिमाली धृतिर्माली वृत्तिमान् रुचिरस्तथा॥1.28.7॥
बाढमित्येव काकुत्स्थः प्रहृष्टेनान्तरात्मना। दिव्यभास्वरदेहाश्च मूर्तिमन्तः सुखप्रदाः॥1.28.11॥
बाढमित्येव काकुत्स्थः प्रहृष्टेनान्तरात्मना। दिव्यभास्वरदेहाश्च मूर्तिमन्तः सुखप्रदाः॥1.28.11॥
केचिदंगारसदृशाः केचिद् धूमोपमास्तथा। चन्द्रार्कसदृशाः केचित् प्रह्वाञ्जलिपुटास्तथा॥1.28.12॥
केचिदंगारसदृशाः केचिद् धूमोपमास्तथा। चन्द्रार्कसदृशाः केचित् प्रह्वाञ्जलिपुटास्तथा॥1.28.12॥
रामं प्राञ्जलयो भूत्वाब्रुवन् मधुरभाषिणः। इमे स्म नरशार्दूल शाधि किं करवाम ते॥1.28.13॥
रामं प्राञ्जलयो भूत्वाब्रुवन् मधुरभाषिणः। इमे स्म नरशार्दूल शाधि किं करवाम ते॥1.28.13॥
गम्यतामिति तानाह यथेष्टं रघुनन्दनः। मानसाः कार्यकालेषु साहाय्यं मे करिष्यथ॥1.28.14॥
अथ ते राममामन्त्र्य कृत्वा चापि प्रदक्षिणम्। एवमस्त्विति काकुत्स्थमुक्त्वा जग्मुर्यथागतम्॥1.28.15॥
अथ ते राममामन्त्र्य कृत्वा चापि प्रदक्षिणम्। एवमस्त्विति काकुत्स्थमुक्त्वा जग्मुर्यथागतम्॥1.28.15॥
अथ ते राममामन्त्र्य कृत्वा चापि प्रदक्षिणम्। एवमस्त्विति काकुत्स्थमुक्त्वा जग्मुर्यथागतम्॥1.28.15॥
स च तान् राघवो ज्ञात्वा विश्वामित्रं महामुनिम्। गच्छन्नेवाथ मधुरं श्लक्ष्णं वचनमब्रवीत्॥1.28.16॥ किमेतन्मेघसंकाशं पर्वतस्याविदूरतः। वृक्षखण्डमितो भाति परं कौतूहलं हि मे॥1.28.17॥
स च तान् राघवो ज्ञात्वा विश्वामित्रं महामुनिम्। गच्छन्नेवाथ मधुरं श्लक्ष्णं वचनमब्रवीत्॥1.28.16॥ किमेतन्मेघसंकाशं पर्वतस्याविदूरतः। वृक्षखण्डमितो भाति परं कौतूहलं हि मे॥1.28.17॥
स च तान् राघवो ज्ञात्वा विश्वामित्रं महामुनिम्। गच्छन्नेवाथ मधुरं श्लक्ष्णं वचनमब्रवीत्॥1.28.16॥ किमेतन्मेघसंकाशं पर्वतस्याविदूरतः। वृक्षखण्डमितो भाति परं कौतूहलं हि मे॥1.28.17॥
स च तान् राघवो ज्ञात्वा विश्वामित्रं महामुनिम्। गच्छन्नेवाथ मधुरं श्लक्ष्णं वचनमब्रवीत्॥1.28.16॥ किमेतन्मेघसंकाशं पर्वतस्याविदूरतः। वृक्षखण्डमितो भाति परं कौतूहलं हि मे॥1.28.17॥
दर्शनीयं मृगाकीर्णं मनोहरमतीव च। नानाप्रकारैः शकुनैर्वल्गुभाषैरलंकृतम्॥1.28.18॥
निःसृताःस्मो मुनिश्रेष्ठ कान्ताराद् रोमहर्षणात्। अनया त्ववगच्छामि देशस्य सुखवत्तया॥1.28.19॥
सत्यवन्तं सत्यकीर्तिं धृष्टं रभसमेव च। प्रतिहारतरं नाम पराङ्मुखमवाङ्मुखम्॥1.28.4॥
कृशाश्वतनयान् राम भास्वरान् कामरूपिणः। प्रतीच्छ मम भद्रं ते पात्रभूतोऽसि राघव॥1.28.10॥
बाढमित्येव काकुत्स्थः प्रहृष्टेनान्तरात्मना। दिव्यभास्वरदेहाश्च मूर्तिमन्तः सुखप्रदाः॥1.28.11॥
सत्यवन्तं सत्यकीर्तिं धृष्टं रभसमेव च। प्रतिहारतरं नाम पराङ्मुखमवाङ्मुखम्॥1.28.4॥
कृशाश्वतनयान् राम भास्वरान् कामरूपिणः। प्रतीच्छ मम भद्रं ते पात्रभूतोऽसि राघव॥1.28.10॥
बाढमित्येव काकुत्स्थः प्रहृष्टेनान्तरात्मना। दिव्यभास्वरदेहाश्च मूर्तिमन्तः सुखप्रदाः॥1.28.11॥
सत्यवन्तं सत्यकीर्तिं धृष्टं रभसमेव च। प्रतिहारतरं नाम पराङ्मुखमवाङ्मुखम्॥1.28.4॥
कृशाश्वतनयान् राम भास्वरान् कामरूपिणः। प्रतीच्छ मम भद्रं ते पात्रभूतोऽसि राघव॥1.28.10॥
बाढमित्येव काकुत्स्थः प्रहृष्टेनान्तरात्मना। दिव्यभास्वरदेहाश्च मूर्तिमन्तः सुखप्रदाः॥1.28.11॥
सत्यवन्तं सत्यकीर्तिं धृष्टं रभसमेव च। प्रतिहारतरं नाम पराङ्मुखमवाङ्मुखम्॥1.28.4॥
कृशाश्वतनयान् राम भास्वरान् कामरूपिणः। प्रतीच्छ मम भद्रं ते पात्रभूतोऽसि राघव॥1.28.10॥
बाढमित्येव काकुत्स्थः प्रहृष्टेनान्तरात्मना। दिव्यभास्वरदेहाश्च मूर्तिमन्तः सुखप्रदाः॥1.28.11॥
सत्यवन्तं सत्यकीर्तिं धृष्टं रभसमेव च। प्रतिहारतरं नाम पराङ्मुखमवाङ्मुखम्॥1.28.4॥
कृशाश्वतनयान् राम भास्वरान् कामरूपिणः। प्रतीच्छ मम भद्रं ते पात्रभूतोऽसि राघव॥1.28.10॥
बाढमित्येव काकुत्स्थः प्रहृष्टेनान्तरात्मना। दिव्यभास्वरदेहाश्च मूर्तिमन्तः सुखप्रदाः॥1.28.11॥
सत्यवन्तं सत्यकीर्तिं धृष्टं रभसमेव च। प्रतिहारतरं नाम पराङ्मुखमवाङ्मुखम्॥1.28.4॥
कृशाश्वतनयान् राम भास्वरान् कामरूपिणः। प्रतीच्छ मम भद्रं ते पात्रभूतोऽसि राघव॥1.28.10॥
बाढमित्येव काकुत्स्थः प्रहृष्टेनान्तरात्मना। दिव्यभास्वरदेहाश्च मूर्तिमन्तः सुखप्रदाः॥1.28.11॥
सत्यवन्तं सत्यकीर्तिं धृष्टं रभसमेव च। प्रतिहारतरं नाम पराङ्मुखमवाङ्मुखम्॥1.28.4॥
कृशाश्वतनयान् राम भास्वरान् कामरूपिणः। प्रतीच्छ मम भद्रं ते पात्रभूतोऽसि राघव॥1.28.10॥
बाढमित्येव काकुत्स्थः प्रहृष्टेनान्तरात्मना। दिव्यभास्वरदेहाश्च मूर्तिमन्तः सुखप्रदाः॥1.28.11॥
लक्ष्यालक्ष्याविमौ चैव दृढनाभसुनाभकौ। दशाक्षशतवक्त्रौ च दशशीर्षशतोदरौ॥1.28.5॥
कृशाश्वतनयान् राम भास्वरान् कामरूपिणः। प्रतीच्छ मम भद्रं ते पात्रभूतोऽसि राघव॥1.28.10॥
बाढमित्येव काकुत्स्थः प्रहृष्टेनान्तरात्मना। दिव्यभास्वरदेहाश्च मूर्तिमन्तः सुखप्रदाः॥1.28.11॥
लक्ष्यालक्ष्याविमौ चैव दृढनाभसुनाभकौ। दशाक्षशतवक्त्रौ च दशशीर्षशतोदरौ॥1.28.5॥
कृशाश्वतनयान् राम भास्वरान् कामरूपिणः। प्रतीच्छ मम भद्रं ते पात्रभूतोऽसि राघव॥1.28.10॥
बाढमित्येव काकुत्स्थः प्रहृष्टेनान्तरात्मना। दिव्यभास्वरदेहाश्च मूर्तिमन्तः सुखप्रदाः॥1.28.11॥
लक्ष्यालक्ष्याविमौ चैव दृढनाभसुनाभकौ। दशाक्षशतवक्त्रौ च दशशीर्षशतोदरौ॥1.28.5॥
कृशाश्वतनयान् राम भास्वरान् कामरूपिणः। प्रतीच्छ मम भद्रं ते पात्रभूतोऽसि राघव॥1.28.10॥
बाढमित्येव काकुत्स्थः प्रहृष्टेनान्तरात्मना। दिव्यभास्वरदेहाश्च मूर्तिमन्तः सुखप्रदाः॥1.28.11॥
लक्ष्यालक्ष्याविमौ चैव दृढनाभसुनाभकौ। दशाक्षशतवक्त्रौ च दशशीर्षशतोदरौ॥1.28.5॥
कृशाश्वतनयान् राम भास्वरान् कामरूपिणः। प्रतीच्छ मम भद्रं ते पात्रभूतोऽसि राघव॥1.28.10॥
बाढमित्येव काकुत्स्थः प्रहृष्टेनान्तरात्मना। दिव्यभास्वरदेहाश्च मूर्तिमन्तः सुखप्रदाः॥1.28.11॥
लक्ष्यालक्ष्याविमौ चैव दृढनाभसुनाभकौ। दशाक्षशतवक्त्रौ च दशशीर्षशतोदरौ॥1.28.5॥
कृशाश्वतनयान् राम भास्वरान् कामरूपिणः। प्रतीच्छ मम भद्रं ते पात्रभूतोऽसि राघव॥1.28.10॥
बाढमित्येव काकुत्स्थः प्रहृष्टेनान्तरात्मना। दिव्यभास्वरदेहाश्च मूर्तिमन्तः सुखप्रदाः॥1.28.11॥
लक्ष्यालक्ष्याविमौ चैव दृढनाभसुनाभकौ। दशाक्षशतवक्त्रौ च दशशीर्षशतोदरौ॥1.28.5॥
कृशाश्वतनयान् राम भास्वरान् कामरूपिणः। प्रतीच्छ मम भद्रं ते पात्रभूतोऽसि राघव॥1.28.10॥
बाढमित्येव काकुत्स्थः प्रहृष्टेनान्तरात्मना। दिव्यभास्वरदेहाश्च मूर्तिमन्तः सुखप्रदाः॥1.28.11॥
लक्ष्यालक्ष्याविमौ चैव दृढनाभसुनाभकौ। दशाक्षशतवक्त्रौ च दशशीर्षशतोदरौ॥1.28.5॥
कृशाश्वतनयान् राम भास्वरान् कामरूपिणः। प्रतीच्छ मम भद्रं ते पात्रभूतोऽसि राघव॥1.28.10॥
बाढमित्येव काकुत्स्थः प्रहृष्टेनान्तरात्मना। दिव्यभास्वरदेहाश्च मूर्तिमन्तः सुखप्रदाः॥1.28.11॥
लक्ष्यालक्ष्याविमौ चैव दृढनाभसुनाभकौ। दशाक्षशतवक्त्रौ च दशशीर्षशतोदरौ॥1.28.5॥
कृशाश्वतनयान् राम भास्वरान् कामरूपिणः। प्रतीच्छ मम भद्रं ते पात्रभूतोऽसि राघव॥1.28.10॥
बाढमित्येव काकुत्स्थः प्रहृष्टेनान्तरात्मना। दिव्यभास्वरदेहाश्च मूर्तिमन्तः सुखप्रदाः॥1.28.11॥
पद्मनाभमहानाभौ दुन्दुनाभस्वनाभकौ। ज्योतिषं शकुनं चैव नैरास्यविमलावुभौ॥1.28.6॥
कृशाश्वतनयान् राम भास्वरान् कामरूपिणः। प्रतीच्छ मम भद्रं ते पात्रभूतोऽसि राघव॥1.28.10॥
बाढमित्येव काकुत्स्थः प्रहृष्टेनान्तरात्मना। दिव्यभास्वरदेहाश्च मूर्तिमन्तः सुखप्रदाः॥1.28.11॥
पद्मनाभमहानाभौ दुन्दुनाभस्वनाभकौ। ज्योतिषं शकुनं चैव नैरास्यविमलावुभौ॥1.28.6॥
कृशाश्वतनयान् राम भास्वरान् कामरूपिणः। प्रतीच्छ मम भद्रं ते पात्रभूतोऽसि राघव॥1.28.10॥
बाढमित्येव काकुत्स्थः प्रहृष्टेनान्तरात्मना। दिव्यभास्वरदेहाश्च मूर्तिमन्तः सुखप्रदाः॥1.28.11॥
पद्मनाभमहानाभौ दुन्दुनाभस्वनाभकौ। ज्योतिषं शकुनं चैव नैरास्यविमलावुभौ॥1.28.6॥
कृशाश्वतनयान् राम भास्वरान् कामरूपिणः। प्रतीच्छ मम भद्रं ते पात्रभूतोऽसि राघव॥1.28.10॥
बाढमित्येव काकुत्स्थः प्रहृष्टेनान्तरात्मना। दिव्यभास्वरदेहाश्च मूर्तिमन्तः सुखप्रदाः॥1.28.11॥
पद्मनाभमहानाभौ दुन्दुनाभस्वनाभकौ। ज्योतिषं शकुनं चैव नैरास्यविमलावुभौ॥1.28.6॥
कृशाश्वतनयान् राम भास्वरान् कामरूपिणः। प्रतीच्छ मम भद्रं ते पात्रभूतोऽसि राघव॥1.28.10॥
बाढमित्येव काकुत्स्थः प्रहृष्टेनान्तरात्मना। दिव्यभास्वरदेहाश्च मूर्तिमन्तः सुखप्रदाः॥1.28.11॥
पद्मनाभमहानाभौ दुन्दुनाभस्वनाभकौ। ज्योतिषं शकुनं चैव नैरास्यविमलावुभौ॥1.28.6॥
कृशाश्वतनयान् राम भास्वरान् कामरूपिणः। प्रतीच्छ मम भद्रं ते पात्रभूतोऽसि राघव॥1.28.10॥
बाढमित्येव काकुत्स्थः प्रहृष्टेनान्तरात्मना। दिव्यभास्वरदेहाश्च मूर्तिमन्तः सुखप्रदाः॥1.28.11॥
पद्मनाभमहानाभौ दुन्दुनाभस्वनाभकौ। ज्योतिषं शकुनं चैव नैरास्यविमलावुभौ॥1.28.6॥
कृशाश्वतनयान् राम भास्वरान् कामरूपिणः। प्रतीच्छ मम भद्रं ते पात्रभूतोऽसि राघव॥1.28.10॥
बाढमित्येव काकुत्स्थः प्रहृष्टेनान्तरात्मना। दिव्यभास्वरदेहाश्च मूर्तिमन्तः सुखप्रदाः॥1.28.11॥
पद्मनाभमहानाभौ दुन्दुनाभस्वनाभकौ। ज्योतिषं शकुनं चैव नैरास्यविमलावुभौ॥1.28.6॥
कृशाश्वतनयान् राम भास्वरान् कामरूपिणः। प्रतीच्छ मम भद्रं ते पात्रभूतोऽसि राघव॥1.28.10॥
बाढमित्येव काकुत्स्थः प्रहृष्टेनान्तरात्मना। दिव्यभास्वरदेहाश्च मूर्तिमन्तः सुखप्रदाः॥1.28.11॥
पद्मनाभमहानाभौ दुन्दुनाभस्वनाभकौ। ज्योतिषं शकुनं चैव नैरास्यविमलावुभौ॥1.28.6॥
कृशाश्वतनयान् राम भास्वरान् कामरूपिणः। प्रतीच्छ मम भद्रं ते पात्रभूतोऽसि राघव॥1.28.10॥
बाढमित्येव काकुत्स्थः प्रहृष्टेनान्तरात्मना। दिव्यभास्वरदेहाश्च मूर्तिमन्तः सुखप्रदाः॥1.28.11॥
यौगंधरविनिद्रौ च दैत्यप्रमथनौ तथा। शुचिबाहुर्महाबाहुर्निष्कलिर्विरुचस्तथा। सार्चिमाली धृतिर्माली वृत्तिमान् रुचिरस्तथा॥1.28.7॥
कृशाश्वतनयान् राम भास्वरान् कामरूपिणः। प्रतीच्छ मम भद्रं ते पात्रभूतोऽसि राघव॥1.28.10॥
बाढमित्येव काकुत्स्थः प्रहृष्टेनान्तरात्मना। दिव्यभास्वरदेहाश्च मूर्तिमन्तः सुखप्रदाः॥1.28.11॥
यौगंधरविनिद्रौ च दैत्यप्रमथनौ तथा। शुचिबाहुर्महाबाहुर्निष्कलिर्विरुचस्तथा। सार्चिमाली धृतिर्माली वृत्तिमान् रुचिरस्तथा॥1.28.7॥
कृशाश्वतनयान् राम भास्वरान् कामरूपिणः। प्रतीच्छ मम भद्रं ते पात्रभूतोऽसि राघव॥1.28.10॥
बाढमित्येव काकुत्स्थः प्रहृष्टेनान्तरात्मना। दिव्यभास्वरदेहाश्च मूर्तिमन्तः सुखप्रदाः॥1.28.11॥
यौगंधरविनिद्रौ च दैत्यप्रमथनौ तथा। शुचिबाहुर्महाबाहुर्निष्कलिर्विरुचस्तथा। सार्चिमाली धृतिर्माली वृत्तिमान् रुचिरस्तथा॥1.28.7॥
कृशाश्वतनयान् राम भास्वरान् कामरूपिणः। प्रतीच्छ मम भद्रं ते पात्रभूतोऽसि राघव॥1.28.10॥
बाढमित्येव काकुत्स्थः प्रहृष्टेनान्तरात्मना। दिव्यभास्वरदेहाश्च मूर्तिमन्तः सुखप्रदाः॥1.28.11॥
यौगंधरविनिद्रौ च दैत्यप्रमथनौ तथा। शुचिबाहुर्महाबाहुर्निष्कलिर्विरुचस्तथा। सार्चिमाली धृतिर्माली वृत्तिमान् रुचिरस्तथा॥1.28.7॥
कृशाश्वतनयान् राम भास्वरान् कामरूपिणः। प्रतीच्छ मम भद्रं ते पात्रभूतोऽसि राघव॥1.28.10॥
बाढमित्येव काकुत्स्थः प्रहृष्टेनान्तरात्मना। दिव्यभास्वरदेहाश्च मूर्तिमन्तः सुखप्रदाः॥1.28.11॥
यौगंधरविनिद्रौ च दैत्यप्रमथनौ तथा। शुचिबाहुर्महाबाहुर्निष्कलिर्विरुचस्तथा। सार्चिमाली धृतिर्माली वृत्तिमान् रुचिरस्तथा॥1.28.7॥
कृशाश्वतनयान् राम भास्वरान् कामरूपिणः। प्रतीच्छ मम भद्रं ते पात्रभूतोऽसि राघव॥1.28.10॥
बाढमित्येव काकुत्स्थः प्रहृष्टेनान्तरात्मना। दिव्यभास्वरदेहाश्च मूर्तिमन्तः सुखप्रदाः॥1.28.11॥
यौगंधरविनिद्रौ च दैत्यप्रमथनौ तथा। शुचिबाहुर्महाबाहुर्निष्कलिर्विरुचस्तथा। सार्चिमाली धृतिर्माली वृत्तिमान् रुचिरस्तथा॥1.28.7॥
कृशाश्वतनयान् राम भास्वरान् कामरूपिणः। प्रतीच्छ मम भद्रं ते पात्रभूतोऽसि राघव॥1.28.10॥
बाढमित्येव काकुत्स्थः प्रहृष्टेनान्तरात्मना। दिव्यभास्वरदेहाश्च मूर्तिमन्तः सुखप्रदाः॥1.28.11॥
यौगंधरविनिद्रौ च दैत्यप्रमथनौ तथा। शुचिबाहुर्महाबाहुर्निष्कलिर्विरुचस्तथा। सार्चिमाली धृतिर्माली वृत्तिमान् रुचिरस्तथा॥1.28.7॥
कृशाश्वतनयान् राम भास्वरान् कामरूपिणः। प्रतीच्छ मम भद्रं ते पात्रभूतोऽसि राघव॥1.28.10॥
बाढमित्येव काकुत्स्थः प्रहृष्टेनान्तरात्मना। दिव्यभास्वरदेहाश्च मूर्तिमन्तः सुखप्रदाः॥1.28.11॥
यौगंधरविनिद्रौ च दैत्यप्रमथनौ तथा। शुचिबाहुर्महाबाहुर्निष्कलिर्विरुचस्तथा। सार्चिमाली धृतिर्माली वृत्तिमान् रुचिरस्तथा॥1.28.7॥
कृशाश्वतनयान् राम भास्वरान् कामरूपिणः। प्रतीच्छ मम भद्रं ते पात्रभूतोऽसि राघव॥1.28.10॥
बाढमित्येव काकुत्स्थः प्रहृष्टेनान्तरात्मना। दिव्यभास्वरदेहाश्च मूर्तिमन्तः सुखप्रदाः॥1.28.11॥
यौगंधरविनिद्रौ च दैत्यप्रमथनौ तथा। शुचिबाहुर्महाबाहुर्निष्कलिर्विरुचस्तथा। सार्चिमाली धृतिर्माली वृत्तिमान् रुचिरस्तथा॥1.28.7॥
कृशाश्वतनयान् राम भास्वरान् कामरूपिणः। प्रतीच्छ मम भद्रं ते पात्रभूतोऽसि राघव॥1.28.10॥
बाढमित्येव काकुत्स्थः प्रहृष्टेनान्तरात्मना। दिव्यभास्वरदेहाश्च मूर्तिमन्तः सुखप्रदाः॥1.28.11॥
यौगंधरविनिद्रौ च दैत्यप्रमथनौ तथा। शुचिबाहुर्महाबाहुर्निष्कलिर्विरुचस्तथा। सार्चिमाली धृतिर्माली वृत्तिमान् रुचिरस्तथा॥1.28.7॥
कृशाश्वतनयान् राम भास्वरान् कामरूपिणः। प्रतीच्छ मम भद्रं ते पात्रभूतोऽसि राघव॥1.28.10॥
बाढमित्येव काकुत्स्थः प्रहृष्टेनान्तरात्मना। दिव्यभास्वरदेहाश्च मूर्तिमन्तः सुखप्रदाः॥1.28.11॥
पित्र्यः सौमनसश्चैव विधूतमकरावुभौ। परवीरं रतिं चैव धनधान्यौ च राघव॥1.28.8॥
कृशाश्वतनयान् राम भास्वरान् कामरूपिणः। प्रतीच्छ मम भद्रं ते पात्रभूतोऽसि राघव॥1.28.10॥
बाढमित्येव काकुत्स्थः प्रहृष्टेनान्तरात्मना। दिव्यभास्वरदेहाश्च मूर्तिमन्तः सुखप्रदाः॥1.28.11॥
पित्र्यः सौमनसश्चैव विधूतमकरावुभौ। परवीरं रतिं चैव धनधान्यौ च राघव॥1.28.8॥
कृशाश्वतनयान् राम भास्वरान् कामरूपिणः। प्रतीच्छ मम भद्रं ते पात्रभूतोऽसि राघव॥1.28.10॥
बाढमित्येव काकुत्स्थः प्रहृष्टेनान्तरात्मना। दिव्यभास्वरदेहाश्च मूर्तिमन्तः सुखप्रदाः॥1.28.11॥
पित्र्यः सौमनसश्चैव विधूतमकरावुभौ। परवीरं रतिं चैव धनधान्यौ च राघव॥1.28.8॥
कृशाश्वतनयान् राम भास्वरान् कामरूपिणः। प्रतीच्छ मम भद्रं ते पात्रभूतोऽसि राघव॥1.28.10॥
बाढमित्येव काकुत्स्थः प्रहृष्टेनान्तरात्मना। दिव्यभास्वरदेहाश्च मूर्तिमन्तः सुखप्रदाः॥1.28.11॥
पित्र्यः सौमनसश्चैव विधूतमकरावुभौ। परवीरं रतिं चैव धनधान्यौ च राघव॥1.28.8॥
कृशाश्वतनयान् राम भास्वरान् कामरूपिणः। प्रतीच्छ मम भद्रं ते पात्रभूतोऽसि राघव॥1.28.10॥
बाढमित्येव काकुत्स्थः प्रहृष्टेनान्तरात्मना। दिव्यभास्वरदेहाश्च मूर्तिमन्तः सुखप्रदाः॥1.28.11॥
पित्र्यः सौमनसश्चैव विधूतमकरावुभौ। परवीरं रतिं चैव धनधान्यौ च राघव॥1.28.8॥
कृशाश्वतनयान् राम भास्वरान् कामरूपिणः। प्रतीच्छ मम भद्रं ते पात्रभूतोऽसि राघव॥1.28.10॥
बाढमित्येव काकुत्स्थः प्रहृष्टेनान्तरात्मना। दिव्यभास्वरदेहाश्च मूर्तिमन्तः सुखप्रदाः॥1.28.11॥
पित्र्यः सौमनसश्चैव विधूतमकरावुभौ। परवीरं रतिं चैव धनधान्यौ च राघव॥1.28.8॥
कृशाश्वतनयान् राम भास्वरान् कामरूपिणः। प्रतीच्छ मम भद्रं ते पात्रभूतोऽसि राघव॥1.28.10॥
बाढमित्येव काकुत्स्थः प्रहृष्टेनान्तरात्मना। दिव्यभास्वरदेहाश्च मूर्तिमन्तः सुखप्रदाः॥1.28.11॥
पित्र्यः सौमनसश्चैव विधूतमकरावुभौ। परवीरं रतिं चैव धनधान्यौ च राघव॥1.28.8॥
कृशाश्वतनयान् राम भास्वरान् कामरूपिणः। प्रतीच्छ मम भद्रं ते पात्रभूतोऽसि राघव॥1.28.10॥
बाढमित्येव काकुत्स्थः प्रहृष्टेनान्तरात्मना। दिव्यभास्वरदेहाश्च मूर्तिमन्तः सुखप्रदाः॥1.28.11॥
पित्र्यः सौमनसश्चैव विधूतमकरावुभौ। परवीरं रतिं चैव धनधान्यौ च राघव॥1.28.8॥
कृशाश्वतनयान् राम भास्वरान् कामरूपिणः। प्रतीच्छ मम भद्रं ते पात्रभूतोऽसि राघव॥1.28.10॥
बाढमित्येव काकुत्स्थः प्रहृष्टेनान्तरात्मना। दिव्यभास्वरदेहाश्च मूर्तिमन्तः सुखप्रदाः॥1.28.11॥
कामरूपं कामरुचिं मोहमावरणं तथा। जृम्भकं सर्पनाथं च पन्थानवरुणौ तथा॥1.28.9॥
कृशाश्वतनयान् राम भास्वरान् कामरूपिणः। प्रतीच्छ मम भद्रं ते पात्रभूतोऽसि राघव॥1.28.10॥
बाढमित्येव काकुत्स्थः प्रहृष्टेनान्तरात्मना। दिव्यभास्वरदेहाश्च मूर्तिमन्तः सुखप्रदाः॥1.28.11॥
कामरूपं कामरुचिं मोहमावरणं तथा। जृम्भकं सर्पनाथं च पन्थानवरुणौ तथा॥1.28.9॥
कृशाश्वतनयान् राम भास्वरान् कामरूपिणः। प्रतीच्छ मम भद्रं ते पात्रभूतोऽसि राघव॥1.28.10॥
बाढमित्येव काकुत्स्थः प्रहृष्टेनान्तरात्मना। दिव्यभास्वरदेहाश्च मूर्तिमन्तः सुखप्रदाः॥1.28.11॥
कामरूपं कामरुचिं मोहमावरणं तथा। जृम्भकं सर्पनाथं च पन्थानवरुणौ तथा॥1.28.9॥
कृशाश्वतनयान् राम भास्वरान् कामरूपिणः। प्रतीच्छ मम भद्रं ते पात्रभूतोऽसि राघव॥1.28.10॥
बाढमित्येव काकुत्स्थः प्रहृष्टेनान्तरात्मना। दिव्यभास्वरदेहाश्च मूर्तिमन्तः सुखप्रदाः॥1.28.11॥
कामरूपं कामरुचिं मोहमावरणं तथा। जृम्भकं सर्पनाथं च पन्थानवरुणौ तथा॥1.28.9॥
कृशाश्वतनयान् राम भास्वरान् कामरूपिणः। प्रतीच्छ मम भद्रं ते पात्रभूतोऽसि राघव॥1.28.10॥
बाढमित्येव काकुत्स्थः प्रहृष्टेनान्तरात्मना। दिव्यभास्वरदेहाश्च मूर्तिमन्तः सुखप्रदाः॥1.28.11॥
कामरूपं कामरुचिं मोहमावरणं तथा। जृम्भकं सर्पनाथं च पन्थानवरुणौ तथा॥1.28.9॥
कृशाश्वतनयान् राम भास्वरान् कामरूपिणः। प्रतीच्छ मम भद्रं ते पात्रभूतोऽसि राघव॥1.28.10॥
बाढमित्येव काकुत्स्थः प्रहृष्टेनान्तरात्मना। दिव्यभास्वरदेहाश्च मूर्तिमन्तः सुखप्रदाः॥1.28.11॥
कामरूपं कामरुचिं मोहमावरणं तथा। जृम्भकं सर्पनाथं च पन्थानवरुणौ तथा॥1.28.9॥
कृशाश्वतनयान् राम भास्वरान् कामरूपिणः। प्रतीच्छ मम भद्रं ते पात्रभूतोऽसि राघव॥1.28.10॥
बाढमित्येव काकुत्स्थः प्रहृष्टेनान्तरात्मना। दिव्यभास्वरदेहाश्च मूर्तिमन्तः सुखप्रदाः॥1.28.11॥
कामरूपं कामरुचिं मोहमावरणं तथा। जृम्भकं सर्पनाथं च पन्थानवरुणौ तथा॥1.28.9॥
कृशाश्वतनयान् राम भास्वरान् कामरूपिणः। प्रतीच्छ मम भद्रं ते पात्रभूतोऽसि राघव॥1.28.10॥
बाढमित्येव काकुत्स्थः प्रहृष्टेनान्तरात्मना। दिव्यभास्वरदेहाश्च मूर्तिमन्तः सुखप्रदाः॥1.28.11॥
कामरूपं कामरुचिं मोहमावरणं तथा। जृम्भकं सर्पनाथं च पन्थानवरुणौ तथा॥1.28.9॥
कृशाश्वतनयान् राम भास्वरान् कामरूपिणः। प्रतीच्छ मम भद्रं ते पात्रभूतोऽसि राघव॥1.28.10॥
बाढमित्येव काकुत्स्थः प्रहृष्टेनान्तरात्मना। दिव्यभास्वरदेहाश्च मूर्तिमन्तः सुखप्रदाः॥1.28.11॥
सर्वं मे शंस भगवन् कस्याश्रमपदं त्विदम्। सम्प्राप्ता यत्र ते पापा ब्रह्मघ्ना दुष्टचारिणः॥1.28.20॥ तव यज्ञस्य विघ्नाय दुरात्मानो महामुने। भगवंस्तस्य को देशः सा यत्र तव याज्ञिकी॥1.28.21॥ रक्षितव्या क्रिया ब्रह्मन् मया वध्याश्च राक्षसाः। एतत् सर्वं मुनिश्रेष्ठ श्रोतुमिच्छाम्यहं प्रभो॥1.28.22॥
सर्वं मे शंस भगवन् कस्याश्रमपदं त्विदम्। सम्प्राप्ता यत्र ते पापा ब्रह्मघ्ना दुष्टचारिणः॥1.28.20॥ तव यज्ञस्य विघ्नाय दुरात्मानो महामुने। भगवंस्तस्य को देशः सा यत्र तव याज्ञिकी॥1.28.21॥ रक्षितव्या क्रिया ब्रह्मन् मया वध्याश्च राक्षसाः। एतत् सर्वं मुनिश्रेष्ठ श्रोतुमिच्छाम्यहं प्रभो॥1.28.22॥
सर्वं मे शंस भगवन् कस्याश्रमपदं त्विदम्। सम्प्राप्ता यत्र ते पापा ब्रह्मघ्ना दुष्टचारिणः॥1.28.20॥ तव यज्ञस्य विघ्नाय दुरात्मानो महामुने। भगवंस्तस्य को देशः सा यत्र तव याज्ञिकी॥1.28.21॥ रक्षितव्या क्रिया ब्रह्मन् मया वध्याश्च राक्षसाः। एतत् सर्वं मुनिश्रेष्ठ श्रोतुमिच्छाम्यहं प्रभो॥1.28.22॥
सर्वं मे शंस भगवन् कस्याश्रमपदं त्विदम्। सम्प्राप्ता यत्र ते पापा ब्रह्मघ्ना दुष्टचारिणः॥1.28.20॥ तव यज्ञस्य विघ्नाय दुरात्मानो महामुने। भगवंस्तस्य को देशः सा यत्र तव याज्ञिकी॥1.28.21॥ रक्षितव्या क्रिया ब्रह्मन् मया वध्याश्च राक्षसाः। एतत् सर्वं मुनिश्रेष्ठ श्रोतुमिच्छाम्यहं प्रभो॥1.28.22॥
अथ तस्याप्रमेयस्य वचनं परिपृच्छतः। विश्वामित्रो महातेजा व्याख्यातुमुपचक्रमे॥1.29.1॥
इह राम महाबाहो विष्णुर्देवनमस्कृतः। वर्षाणि सुबहूनीह तथा युगशतानि च॥1.29.2॥ तपश्चरणयोगार्थमुवास सुमहातपाः। एष पूर्वाश्रमो राम वामनस्य महात्मनः॥1.29.3॥
सिद्धाश्रम इति ख्यातः सिद्धो ह्यत्र महातपाः। एतस्मिन्नेव काले तु राजा वैरोचनिर्बलिः॥1.29.4॥ निर्जित्य दैवतगणान् सेन्द्रान् सहमरुद्गणान्। कारयामास तद्राज्यं त्रिषु लोकेषु विश्रुतः॥1.29.5॥
इह राम महाबाहो विष्णुर्देवनमस्कृतः। वर्षाणि सुबहूनीह तथा युगशतानि च॥1.29.2॥ तपश्चरणयोगार्थमुवास सुमहातपाः। एष पूर्वाश्रमो राम वामनस्य महात्मनः॥1.29.3॥
इह राम महाबाहो विष्णुर्देवनमस्कृतः। वर्षाणि सुबहूनीह तथा युगशतानि च॥1.29.2॥ तपश्चरणयोगार्थमुवास सुमहातपाः। एष पूर्वाश्रमो राम वामनस्य महात्मनः॥1.29.3॥
इह राम महाबाहो विष्णुर्देवनमस्कृतः। वर्षाणि सुबहूनीह तथा युगशतानि च॥1.29.2॥ तपश्चरणयोगार्थमुवास सुमहातपाः। एष पूर्वाश्रमो राम वामनस्य महात्मनः॥1.29.3॥
सिद्धाश्रम इति ख्यातः सिद्धो ह्यत्र महातपाः। एतस्मिन्नेव काले तु राजा वैरोचनिर्बलिः॥1.29.4॥ निर्जित्य दैवतगणान् सेन्द्रान् सहमरुद्गणान्। कारयामास तद्राज्यं त्रिषु लोकेषु विश्रुतः॥1.29.5॥
तेनैव पूर्वमाक्रान्त आश्रमः श्रमनाशनः। मयापि भक्त्या तस्यैव वामनस्योपभुज्यते॥1.29.22॥
इह राम महाबाहो विष्णुर्देवनमस्कृतः। वर्षाणि सुबहूनीह तथा युगशतानि च॥1.29.2॥ तपश्चरणयोगार्थमुवास सुमहातपाः। एष पूर्वाश्रमो राम वामनस्य महात्मनः॥1.29.3॥
सिद्धाश्रम इति ख्यातः सिद्धो ह्यत्र महातपाः। एतस्मिन्नेव काले तु राजा वैरोचनिर्बलिः॥1.29.4॥ निर्जित्य दैवतगणान् सेन्द्रान् सहमरुद्गणान्। कारयामास तद्राज्यं त्रिषु लोकेषु विश्रुतः॥1.29.5॥
अथ तस्याप्रमेयस्य वचनं परिपृच्छतः। विश्वामित्रो महातेजा व्याख्यातुमुपचक्रमे॥1.29.1॥
इह राम महाबाहो विष्णुर्देवनमस्कृतः। वर्षाणि सुबहूनीह तथा युगशतानि च॥1.29.2॥ तपश्चरणयोगार्थमुवास सुमहातपाः। एष पूर्वाश्रमो राम वामनस्य महात्मनः॥1.29.3॥
सिद्धाश्रम इति ख्यातः सिद्धो ह्यत्र महातपाः। एतस्मिन्नेव काले तु राजा वैरोचनिर्बलिः॥1.29.4॥ निर्जित्य दैवतगणान् सेन्द्रान् सहमरुद्गणान्। कारयामास तद्राज्यं त्रिषु लोकेषु विश्रुतः॥1.29.5॥
सिद्धाश्रम इति ख्यातः सिद्धो ह्यत्र महातपाः। एतस्मिन्नेव काले तु राजा वैरोचनिर्बलिः॥1.29.4॥ निर्जित्य दैवतगणान् सेन्द्रान् सहमरुद्गणान्। कारयामास तद्राज्यं त्रिषु लोकेषु विश्रुतः॥1.29.5॥
यज्ञं चकार सुमहानसुरेन्द्रो महाबलः। बलेस्तु यजमानस्य देवाः साग्निपुरोगमाः। समागम्य स्वयं चैव विष्णुमूचुरिहाश्रमे॥1.29.6॥
सिद्धाश्रम इति ख्यातः सिद्धो ह्यत्र महातपाः। एतस्मिन्नेव काले तु राजा वैरोचनिर्बलिः॥1.29.4॥ निर्जित्य दैवतगणान् सेन्द्रान् सहमरुद्गणान्। कारयामास तद्राज्यं त्रिषु लोकेषु विश्रुतः॥1.29.5॥
सिद्धाश्रम इति ख्यातः सिद्धो ह्यत्र महातपाः। एतस्मिन्नेव काले तु राजा वैरोचनिर्बलिः॥1.29.4॥ निर्जित्य दैवतगणान् सेन्द्रान् सहमरुद्गणान्। कारयामास तद्राज्यं त्रिषु लोकेषु विश्रुतः॥1.29.5॥
सिद्धाश्रम इति ख्यातः सिद्धो ह्यत्र महातपाः। एतस्मिन्नेव काले तु राजा वैरोचनिर्बलिः॥1.29.4॥ निर्जित्य दैवतगणान् सेन्द्रान् सहमरुद्गणान्। कारयामास तद्राज्यं त्रिषु लोकेषु विश्रुतः॥1.29.5॥
सिद्धाश्रम इति ख्यातः सिद्धो ह्यत्र महातपाः। एतस्मिन्नेव काले तु राजा वैरोचनिर्बलिः॥1.29.4॥ निर्जित्य दैवतगणान् सेन्द्रान् सहमरुद्गणान्। कारयामास तद्राज्यं त्रिषु लोकेषु विश्रुतः॥1.29.5॥
यज्ञं चकार सुमहानसुरेन्द्रो महाबलः। बलेस्तु यजमानस्य देवाः साग्निपुरोगमाः। समागम्य स्वयं चैव विष्णुमूचुरिहाश्रमे॥1.29.6॥
यज्ञं चकार सुमहानसुरेन्द्रो महाबलः। बलेस्तु यजमानस्य देवाः साग्निपुरोगमाः। समागम्य स्वयं चैव विष्णुमूचुरिहाश्रमे॥1.29.6॥
बलिर्वैरोचनिर्विष्णो यजते यज्ञमुत्तमम्। असमाप्तव्रते तस्मिन् स्वकार्यमभिपद्यताम्॥1.29.7॥
ये चैनमभिवर्तन्ते याचितार इतस्ततः। यच्च यत्र यथावच्च सर्वं तेभ्यः प्रयच्छति॥1.29.8॥
स त्वं सुरहितार्थाय मायायोगमुपाश्रितः। वामनत्वं गतो विष्णो कुरु कल्याणमुत्तमम्॥1.29.9॥
एतस्मिन्नन्तरे राम कश्यपोऽग्निसमप्रभः। अदित्या सहितो राम दीप्यमान इवौजसा॥1.29.10॥ देवीसहायो भगवान् दिव्यं वर्षसहस्रकम्। व्रतं समाप्य वरदं तुष्टाव मधुसूदनम्॥1.29.11॥
एतस्मिन्नन्तरे राम कश्यपोऽग्निसमप्रभः। अदित्या सहितो राम दीप्यमान इवौजसा॥1.29.10॥ देवीसहायो भगवान् दिव्यं वर्षसहस्रकम्। व्रतं समाप्य वरदं तुष्टाव मधुसूदनम्॥1.29.11॥
एतस्मिन्नन्तरे राम कश्यपोऽग्निसमप्रभः। अदित्या सहितो राम दीप्यमान इवौजसा॥1.29.10॥ देवीसहायो भगवान् दिव्यं वर्षसहस्रकम्। व्रतं समाप्य वरदं तुष्टाव मधुसूदनम्॥1.29.11॥
एतस्मिन्नन्तरे राम कश्यपोऽग्निसमप्रभः। अदित्या सहितो राम दीप्यमान इवौजसा॥1.29.10॥ देवीसहायो भगवान् दिव्यं वर्षसहस्रकम्। व्रतं समाप्य वरदं तुष्टाव मधुसूदनम्॥1.29.11॥
एतस्मिन्नन्तरे राम कश्यपोऽग्निसमप्रभः। अदित्या सहितो राम दीप्यमान इवौजसा॥1.29.10॥ देवीसहायो भगवान् दिव्यं वर्षसहस्रकम्। व्रतं समाप्य वरदं तुष्टाव मधुसूदनम्॥1.29.11॥
तपोमयं तपोराशिं तपोमूर्तिं तपात्मकम्। तपसा त्वां सुतप्तेन पश्यामि पुरुषोत्तमम्॥1.29.12॥
तपोमयं तपोराशिं तपोमूर्तिं तपात्मकम्। तपसा त्वां सुतप्तेन पश्यामि पुरुषोत्तमम्॥1.29.12॥
शरीरे तव पश्यामि जगत् सर्वमिदं प्रभो। त्वमनादिरनिर्देश्यस्त्वामहं शरणं गतः॥1.29.13॥
शरीरे तव पश्यामि जगत् सर्वमिदं प्रभो। त्वमनादिरनिर्देश्यस्त्वामहं शरणं गतः॥1.29.13॥
शरीरे तव पश्यामि जगत् सर्वमिदं प्रभो। त्वमनादिरनिर्देश्यस्त्वामहं शरणं गतः॥1.29.13॥
तमुवाच हरिः प्रीतः कश्यपं गतकल्मषम्। वरं वरय भद्रं ते वरार्होऽसि मतो मम॥1.29.14॥
तमुवाच हरिः प्रीतः कश्यपं गतकल्मषम्। वरं वरय भद्रं ते वरार्होऽसि मतो मम॥1.29.14॥
तच्छ्रुत्वा वचनं तस्य मारीचः कश्यपोऽब्रवीत्। अदित्या देवतानां च मम चैवानुयाचितम्॥1.29.15॥ वरं वरद सुप्रीतो दातुमर्हसि सुव्रत। पुत्रत्वं गच्छ भगवन्नदित्या मम चानघ॥1.29.16॥
तच्छ्रुत्वा वचनं तस्य मारीचः कश्यपोऽब्रवीत्। अदित्या देवतानां च मम चैवानुयाचितम्॥1.29.15॥ वरं वरद सुप्रीतो दातुमर्हसि सुव्रत। पुत्रत्वं गच्छ भगवन्नदित्या मम चानघ॥1.29.16॥
भ्राता भव यवीयांस्त्वं शक्रस्यासुरसूदन। शोकार्तानां तु देवानां साहाय्यं कर्तुमर्हसि ॥1.29.17॥
भ्राता भव यवीयांस्त्वं शक्रस्यासुरसूदन। शोकार्तानां तु देवानां साहाय्यं कर्तुमर्हसि ॥1.29.17॥
भ्राता भव यवीयांस्त्वं शक्रस्यासुरसूदन। शोकार्तानां तु देवानां साहाय्यं कर्तुमर्हसि ॥1.29.17॥
अयं सिद्धाश्रमो नाम प्रसादात् ते भविष्यति। सिद्धे कर्मणि देवेश उत्तिष्ठ भगवन्नितः॥1.29.18॥
अयं सिद्धाश्रमो नाम प्रसादात् ते भविष्यति। सिद्धे कर्मणि देवेश उत्तिष्ठ भगवन्नितः॥1.29.18॥
तच्छ्रुत्वा वचनं तस्य मारीचः कश्यपोऽब्रवीत्। अदित्या देवतानां च मम चैवानुयाचितम्॥1.29.15॥ वरं वरद सुप्रीतो दातुमर्हसि सुव्रत। पुत्रत्वं गच्छ भगवन्नदित्या मम चानघ॥1.29.16॥
अथ विष्णुर्महातेजा अदित्यां समजायत। वामनं रूपमास्थाय वैरोचनिमुपागमत्॥1.29.19॥
अथ विष्णुर्महातेजा अदित्यां समजायत। वामनं रूपमास्थाय वैरोचनिमुपागमत्॥1.29.19॥
अथ विष्णुर्महातेजा अदित्यां समजायत। वामनं रूपमास्थाय वैरोचनिमुपागमत्॥1.29.19॥
अथ विष्णुर्महातेजा अदित्यां समजायत। वामनं रूपमास्थाय वैरोचनिमुपागमत्॥1.29.19॥
त्रीन् पदानथ भिक्षित्वा प्रतिगृह्य च मेदिनीम्। आक्रम्य लोकाँल्लोकार्थी सर्वलोकहिते रतः॥1.29.20॥ महेन्द्राय पुनः प्रादान्नियम्य बलिमोजसा। त्रैलोक्यं स महातेजाश्चक्रे शक्रवशं पुनः॥1.29.21॥
अथ विष्णुर्महातेजा अदित्यां समजायत। वामनं रूपमास्थाय वैरोचनिमुपागमत्॥1.29.19॥
त्रीन् पदानथ भिक्षित्वा प्रतिगृह्य च मेदिनीम्। आक्रम्य लोकाँल्लोकार्थी सर्वलोकहिते रतः॥1.29.20॥ महेन्द्राय पुनः प्रादान्नियम्य बलिमोजसा। त्रैलोक्यं स महातेजाश्चक्रे शक्रवशं पुनः॥1.29.21॥
त्रीन् पदानथ भिक्षित्वा प्रतिगृह्य च मेदिनीम्। आक्रम्य लोकाँल्लोकार्थी सर्वलोकहिते रतः॥1.29.20॥ महेन्द्राय पुनः प्रादान्नियम्य बलिमोजसा। त्रैलोक्यं स महातेजाश्चक्रे शक्रवशं पुनः॥1.29.21॥
अथ विष्णुर्महातेजा अदित्यां समजायत। वामनं रूपमास्थाय वैरोचनिमुपागमत्॥1.29.19॥
त्रीन् पदानथ भिक्षित्वा प्रतिगृह्य च मेदिनीम्। आक्रम्य लोकाँल्लोकार्थी सर्वलोकहिते रतः॥1.29.20॥ महेन्द्राय पुनः प्रादान्नियम्य बलिमोजसा। त्रैलोक्यं स महातेजाश्चक्रे शक्रवशं पुनः॥1.29.21॥
अथ विष्णुर्महातेजा अदित्यां समजायत। वामनं रूपमास्थाय वैरोचनिमुपागमत्॥1.29.19॥
त्रीन् पदानथ भिक्षित्वा प्रतिगृह्य च मेदिनीम्। आक्रम्य लोकाँल्लोकार्थी सर्वलोकहिते रतः॥1.29.20॥ महेन्द्राय पुनः प्रादान्नियम्य बलिमोजसा। त्रैलोक्यं स महातेजाश्चक्रे शक्रवशं पुनः॥1.29.21॥
अथ विष्णुर्महातेजा अदित्यां समजायत। वामनं रूपमास्थाय वैरोचनिमुपागमत्॥1.29.19॥
त्रीन् पदानथ भिक्षित्वा प्रतिगृह्य च मेदिनीम्। आक्रम्य लोकाँल्लोकार्थी सर्वलोकहिते रतः॥1.29.20॥ महेन्द्राय पुनः प्रादान्नियम्य बलिमोजसा। त्रैलोक्यं स महातेजाश्चक्रे शक्रवशं पुनः॥1.29.21॥
अथ विष्णुर्महातेजा अदित्यां समजायत। वामनं रूपमास्थाय वैरोचनिमुपागमत्॥1.29.19॥
त्रीन् पदानथ भिक्षित्वा प्रतिगृह्य च मेदिनीम्। आक्रम्य लोकाँल्लोकार्थी सर्वलोकहिते रतः॥1.29.20॥ महेन्द्राय पुनः प्रादान्नियम्य बलिमोजसा। त्रैलोक्यं स महातेजाश्चक्रे शक्रवशं पुनः॥1.29.21॥
तेनैव पूर्वमाक्रान्त आश्रमः श्रमनाशनः। मयापि भक्त्या तस्यैव वामनस्योपभुज्यते॥1.29.22॥
तेनैव पूर्वमाक्रान्त आश्रमः श्रमनाशनः। मयापि भक्त्या तस्यैव वामनस्योपभुज्यते॥1.29.22॥
एनमाश्रममायान्ति राक्षसा विघ्नकारिणः। अत्र ते पुरुषव्याघ्र हन्तव्या दुष्टचारिणः ॥1.29.23॥
एनमाश्रममायान्ति राक्षसा विघ्नकारिणः। अत्र ते पुरुषव्याघ्र हन्तव्या दुष्टचारिणः ॥1.29.23॥
अद्य गच्छामहे राम सिद्धाश्रममनुत्तमम्। तदाश्रमपदं तात तवाप्येतद् यथा मम॥1.29.24॥
इत्युक्त्वा परमप्रीतो गृह्य रामं सलक्ष्मणम्। प्रविशन्नाश्रमपदं व्यरोचत महामुनिः। शशीव गतनीहारः पुनर्वसुसमन्वितः॥1.29.25॥
इत्युक्त्वा परमप्रीतो गृह्य रामं सलक्ष्मणम्। प्रविशन्नाश्रमपदं व्यरोचत महामुनिः। शशीव गतनीहारः पुनर्वसुसमन्वितः॥1.29.25॥
इत्युक्त्वा परमप्रीतो गृह्य रामं सलक्ष्मणम्। प्रविशन्नाश्रमपदं व्यरोचत महामुनिः। शशीव गतनीहारः पुनर्वसुसमन्वितः॥1.29.25॥
इत्युक्त्वा परमप्रीतो गृह्य रामं सलक्ष्मणम्। प्रविशन्नाश्रमपदं व्यरोचत महामुनिः। शशीव गतनीहारः पुनर्वसुसमन्वितः॥1.29.25॥
इत्युक्त्वा परमप्रीतो गृह्य रामं सलक्ष्मणम्। प्रविशन्नाश्रमपदं व्यरोचत महामुनिः। शशीव गतनीहारः पुनर्वसुसमन्वितः॥1.29.25॥
तं दृष्ट्वा मुनयः सर्वे सिद्धाश्रमनिवासिनः। उत्पत्योत्पत्य सहसा विश्वामित्रमपूजयन्॥1.29.26॥ यथार्हं चक्रिरे पूजां विश्वामित्राय धीमते। तथैव राजपुत्राभ्यामकुर्वन्नतिथिक्रियाम्॥1.29.27॥
तं दृष्ट्वा मुनयः सर्वे सिद्धाश्रमनिवासिनः। उत्पत्योत्पत्य सहसा विश्वामित्रमपूजयन्॥1.29.26॥ यथार्हं चक्रिरे पूजां विश्वामित्राय धीमते। तथैव राजपुत्राभ्यामकुर्वन्नतिथिक्रियाम्॥1.29.27॥
तं दृष्ट्वा मुनयः सर्वे सिद्धाश्रमनिवासिनः। उत्पत्योत्पत्य सहसा विश्वामित्रमपूजयन्॥1.29.26॥ यथार्हं चक्रिरे पूजां विश्वामित्राय धीमते। तथैव राजपुत्राभ्यामकुर्वन्नतिथिक्रियाम्॥1.29.27॥
तं दृष्ट्वा मुनयः सर्वे सिद्धाश्रमनिवासिनः। उत्पत्योत्पत्य सहसा विश्वामित्रमपूजयन्॥1.29.26॥ यथार्हं चक्रिरे पूजां विश्वामित्राय धीमते। तथैव राजपुत्राभ्यामकुर्वन्नतिथिक्रियाम्॥1.29.27॥
तं दृष्ट्वा मुनयः सर्वे सिद्धाश्रमनिवासिनः। उत्पत्योत्पत्य सहसा विश्वामित्रमपूजयन्॥1.29.26॥ यथार्हं चक्रिरे पूजां विश्वामित्राय धीमते। तथैव राजपुत्राभ्यामकुर्वन्नतिथिक्रियाम्॥1.29.27॥
मुहूर्तमथ विश्रान्तौ राजपुत्रावरिंदमौ। प्राञ्जली मुनिशार्दूलमूचतू रघुनन्दनौ ॥1.29.28॥
मुहूर्तमथ विश्रान्तौ राजपुत्रावरिंदमौ। प्राञ्जली मुनिशार्दूलमूचतू रघुनन्दनौ ॥1.29.28॥
मुहूर्तमथ विश्रान्तौ राजपुत्रावरिंदमौ। प्राञ्जली मुनिशार्दूलमूचतू रघुनन्दनौ ॥1.29.28॥
अद्यैव दीक्षां प्रविश भद्रं ते मुनिपुंगव। सिद्धाश्रमोऽयं सिद्धः स्यात् सत्यमस्तु वचस्तव॥1.29.29॥
मुहूर्तमथ विश्रान्तौ राजपुत्रावरिंदमौ। प्राञ्जली मुनिशार्दूलमूचतू रघुनन्दनौ ॥1.29.28॥
अद्यैव दीक्षां प्रविश भद्रं ते मुनिपुंगव। सिद्धाश्रमोऽयं सिद्धः स्यात् सत्यमस्तु वचस्तव॥1.29.29॥
अद्यैव दीक्षां प्रविश भद्रं ते मुनिपुंगव। सिद्धाश्रमोऽयं सिद्धः स्यात् सत्यमस्तु वचस्तव॥1.29.29॥
एवमुक्तो महातेजा विश्वामित्रो महानृषिः। प्रविवेश तदा दीक्षां नियतो नियतेन्द्रियः॥1.29.30॥ कुमारावपि तां रात्रिमुषित्वा सुसमाहितौ। प्रभातकाले चोत्थाय पूर्वां संध्यामुपास्य च॥1.29.31॥ प्रशुची परमं जाप्यं समाप्य नियमेन च। हुताग्निहोत्रमासीनं विश्वामित्रमवन्दताम्॥1.29.32॥
अद्यप्रभृति षड्रात्रं रक्षतां राघवौ युवाम्। दीक्षां गतो ह्येष मुनिर्मौनित्वं च गमिष्यति॥1.30.4॥
एवमुक्तो महातेजा विश्वामित्रो महानृषिः। प्रविवेश तदा दीक्षां नियतो नियतेन्द्रियः॥1.29.30॥ कुमारावपि तां रात्रिमुषित्वा सुसमाहितौ। प्रभातकाले चोत्थाय पूर्वां संध्यामुपास्य च॥1.29.31॥ प्रशुची परमं जाप्यं समाप्य नियमेन च। हुताग्निहोत्रमासीनं विश्वामित्रमवन्दताम्॥1.29.32॥
एवमुक्तो महातेजा विश्वामित्रो महानृषिः। प्रविवेश तदा दीक्षां नियतो नियतेन्द्रियः॥1.29.30॥ कुमारावपि तां रात्रिमुषित्वा सुसमाहितौ। प्रभातकाले चोत्थाय पूर्वां संध्यामुपास्य च॥1.29.31॥ प्रशुची परमं जाप्यं समाप्य नियमेन च। हुताग्निहोत्रमासीनं विश्वामित्रमवन्दताम्॥1.29.32॥
एवमुक्तो महातेजा विश्वामित्रो महानृषिः। प्रविवेश तदा दीक्षां नियतो नियतेन्द्रियः॥1.29.30॥ कुमारावपि तां रात्रिमुषित्वा सुसमाहितौ। प्रभातकाले चोत्थाय पूर्वां संध्यामुपास्य च॥1.29.31॥ प्रशुची परमं जाप्यं समाप्य नियमेन च। हुताग्निहोत्रमासीनं विश्वामित्रमवन्दताम्॥1.29.32॥
एवमुक्तो महातेजा विश्वामित्रो महानृषिः। प्रविवेश तदा दीक्षां नियतो नियतेन्द्रियः॥1.29.30॥ कुमारावपि तां रात्रिमुषित्वा सुसमाहितौ। प्रभातकाले चोत्थाय पूर्वां संध्यामुपास्य च॥1.29.31॥ प्रशुची परमं जाप्यं समाप्य नियमेन च। हुताग्निहोत्रमासीनं विश्वामित्रमवन्दताम्॥1.29.32॥
एवमुक्तो महातेजा विश्वामित्रो महानृषिः। प्रविवेश तदा दीक्षां नियतो नियतेन्द्रियः॥1.29.30॥ कुमारावपि तां रात्रिमुषित्वा सुसमाहितौ। प्रभातकाले चोत्थाय पूर्वां संध्यामुपास्य च॥1.29.31॥ प्रशुची परमं जाप्यं समाप्य नियमेन च। हुताग्निहोत्रमासीनं विश्वामित्रमवन्दताम्॥1.29.32॥
एवमुक्तो महातेजा विश्वामित्रो महानृषिः। प्रविवेश तदा दीक्षां नियतो नियतेन्द्रियः॥1.29.30॥ कुमारावपि तां रात्रिमुषित्वा सुसमाहितौ। प्रभातकाले चोत्थाय पूर्वां संध्यामुपास्य च॥1.29.31॥ प्रशुची परमं जाप्यं समाप्य नियमेन च। हुताग्निहोत्रमासीनं विश्वामित्रमवन्दताम्॥1.29.32॥
एवमुक्तो महातेजा विश्वामित्रो महानृषिः। प्रविवेश तदा दीक्षां नियतो नियतेन्द्रियः॥1.29.30॥ कुमारावपि तां रात्रिमुषित्वा सुसमाहितौ। प्रभातकाले चोत्थाय पूर्वां संध्यामुपास्य च॥1.29.31॥ प्रशुची परमं जाप्यं समाप्य नियमेन च। हुताग्निहोत्रमासीनं विश्वामित्रमवन्दताम्॥1.29.32॥
अथ तौ देशकालज्ञौ राजपुत्रावरिंदमौ। देशे काले च वाक्यज्ञावब्रूतां कौशिकं वचः॥1.30.1॥
अथ तौ देशकालज्ञौ राजपुत्रावरिंदमौ। देशे काले च वाक्यज्ञावब्रूतां कौशिकं वचः॥1.30.1॥
भगवञ्छ्रोतुमिच्छावो यस्मिन् काले निशाचरौ। संरक्षणीयौ तौ ब्रूहि नातिवर्तेत तत्क्षणम्॥1.30.2॥
एवं ब्रुवाणौ काकुत्स्थौ त्वरमाणौ युयुत्सया। सर्वे ते मुनयः प्रीताः प्रशशंसुर्नृपात्मजौ॥1.30.3॥
रामस्यैवं ब्रुवाणस्य त्वरितस्य युयुत्सया। प्रजज्वाल ततो वेदिः सोपाध्यायपुरोहिता॥1.30.8॥
एवं ब्रुवाणौ काकुत्स्थौ त्वरमाणौ युयुत्सया। सर्वे ते मुनयः प्रीताः प्रशशंसुर्नृपात्मजौ॥1.30.3॥
एवं ब्रुवाणौ काकुत्स्थौ त्वरमाणौ युयुत्सया। सर्वे ते मुनयः प्रीताः प्रशशंसुर्नृपात्मजौ॥1.30.3॥
एवं ब्रुवाणौ काकुत्स्थौ त्वरमाणौ युयुत्सया। सर्वे ते मुनयः प्रीताः प्रशशंसुर्नृपात्मजौ॥1.30.3॥
एवं ब्रुवाणौ काकुत्स्थौ त्वरमाणौ युयुत्सया। सर्वे ते मुनयः प्रीताः प्रशशंसुर्नृपात्मजौ॥1.30.3॥
अद्यप्रभृति षड्रात्रं रक्षतां राघवौ युवाम्। दीक्षां गतो ह्येष मुनिर्मौनित्वं च गमिष्यति॥1.30.4॥
अद्यप्रभृति षड्रात्रं रक्षतां राघवौ युवाम्। दीक्षां गतो ह्येष मुनिर्मौनित्वं च गमिष्यति॥1.30.4॥
तौ तु तद्वचनं श्रुत्वा राजपुत्रौ यशस्विनौ। अनिद्रं षडहोरात्रं तपोवनमरक्षताम्॥1.30.5॥
तौ तु तद्वचनं श्रुत्वा राजपुत्रौ यशस्विनौ। अनिद्रं षडहोरात्रं तपोवनमरक्षताम्॥1.30.5॥
तौ तु तद्वचनं श्रुत्वा राजपुत्रौ यशस्विनौ। अनिद्रं षडहोरात्रं तपोवनमरक्षताम्॥1.30.5॥
तौ तु तद्वचनं श्रुत्वा राजपुत्रौ यशस्विनौ। अनिद्रं षडहोरात्रं तपोवनमरक्षताम्॥1.30.5॥
उपासांचक्रतुर्वीरौ यत्तौ परमधन्विनौ। ररक्षतुर्मुनिवरं विश्वामित्रमरिंदमौ॥1.30.6॥
उपासांचक्रतुर्वीरौ यत्तौ परमधन्विनौ। ररक्षतुर्मुनिवरं विश्वामित्रमरिंदमौ॥1.30.6॥
अथ काले गते तस्मिन् षष्ठेऽहनि तदागते। सौमित्रिमब्रवीद् रामो यत्तो भव समाहितः॥1.30.7॥
रामस्यैवं ब्रुवाणस्य त्वरितस्य युयुत्सया। प्रजज्वाल ततो वेदिः सोपाध्यायपुरोहिता॥1.30.8॥
सदर्भचमसस्रुक्का ससमित्कुसुमोच्चया। विश्वामित्रेण सहिता वेदिर्जज्वाल सर्त्विजा॥1.30.9॥
सदर्भचमसस्रुक्का ससमित्कुसुमोच्चया। विश्वामित्रेण सहिता वेदिर्जज्वाल सर्त्विजा॥1.30.9॥
मन्त्रवच्च यथान्यायं यज्ञोऽसौ सम्प्रवर्तते। आकाशे च महान् शब्दः प्रादुरासीद् भयानकः॥1.30.10॥
मन्त्रवच्च यथान्यायं यज्ञोऽसौ सम्प्रवर्तते। आकाशे च महान् शब्दः प्रादुरासीद् भयानकः॥1.30.10॥
आवार्य गगनं मेघो यथा प्रावृषि दृश्यते। तथा मायां विकुर्वाणौ राक्षसावभ्यधावताम्॥1.30.11॥ मारीचश्च सुबाहुश्च तयोरनुचरास्तथा। आगम्य भीमसंकाशा रुधिरौघानवासृजन्॥1.30.12॥
आवार्य गगनं मेघो यथा प्रावृषि दृश्यते। तथा मायां विकुर्वाणौ राक्षसावभ्यधावताम्॥1.30.11॥ मारीचश्च सुबाहुश्च तयोरनुचरास्तथा। आगम्य भीमसंकाशा रुधिरौघानवासृजन्॥1.30.12॥
आवार्य गगनं मेघो यथा प्रावृषि दृश्यते। तथा मायां विकुर्वाणौ राक्षसावभ्यधावताम्॥1.30.11॥ मारीचश्च सुबाहुश्च तयोरनुचरास्तथा। आगम्य भीमसंकाशा रुधिरौघानवासृजन्॥1.30.12॥
आवार्य गगनं मेघो यथा प्रावृषि दृश्यते। तथा मायां विकुर्वाणौ राक्षसावभ्यधावताम्॥1.30.11॥ मारीचश्च सुबाहुश्च तयोरनुचरास्तथा। आगम्य भीमसंकाशा रुधिरौघानवासृजन्॥1.30.12॥
आवार्य गगनं मेघो यथा प्रावृषि दृश्यते। तथा मायां विकुर्वाणौ राक्षसावभ्यधावताम्॥1.30.11॥ मारीचश्च सुबाहुश्च तयोरनुचरास्तथा। आगम्य भीमसंकाशा रुधिरौघानवासृजन्॥1.30.12॥
तां तेन रुधिरौघेण वेदीं वीक्ष्य समुक्षिताम्। सहसाभिद्रुतो रामस्तानपश्यत् ततो दिवि॥1.30.13॥ तावापतन्तौ सहसा दृष्ट्वा राजीवलोचनः। लक्ष्मणं त्वभिसम्प्रेक्ष्य रामो वचनमब्रवीत्॥1.30.14॥
आवार्य गगनं मेघो यथा प्रावृषि दृश्यते। तथा मायां विकुर्वाणौ राक्षसावभ्यधावताम्॥1.30.11॥ मारीचश्च सुबाहुश्च तयोरनुचरास्तथा। आगम्य भीमसंकाशा रुधिरौघानवासृजन्॥1.30.12॥
तां तेन रुधिरौघेण वेदीं वीक्ष्य समुक्षिताम्। सहसाभिद्रुतो रामस्तानपश्यत् ततो दिवि॥1.30.13॥ तावापतन्तौ सहसा दृष्ट्वा राजीवलोचनः। लक्ष्मणं त्वभिसम्प्रेक्ष्य रामो वचनमब्रवीत्॥1.30.14॥
तां तेन रुधिरौघेण वेदीं वीक्ष्य समुक्षिताम्। सहसाभिद्रुतो रामस्तानपश्यत् ततो दिवि॥1.30.13॥ तावापतन्तौ सहसा दृष्ट्वा राजीवलोचनः। लक्ष्मणं त्वभिसम्प्रेक्ष्य रामो वचनमब्रवीत्॥1.30.14॥
तां तेन रुधिरौघेण वेदीं वीक्ष्य समुक्षिताम्। सहसाभिद्रुतो रामस्तानपश्यत् ततो दिवि॥1.30.13॥ तावापतन्तौ सहसा दृष्ट्वा राजीवलोचनः। लक्ष्मणं त्वभिसम्प्रेक्ष्य रामो वचनमब्रवीत्॥1.30.14॥
पश्य लक्ष्मण दुर्वृत्तान् राक्षसान् पिशिताशनान्। मानवास्त्रसमाधूताननिलेन यथा घनान्॥1.30.15॥ करिष्यामि न संदेहो नोत्सहे हन्तुमीदृशान्। ॥1.30.16a॥
इत्युक्त्वा वचनं रामश्चापे संधाय वेगवान्॥1.30.16b॥ मानवं परमोदारमस्त्रं परमभास्वरम्। चिक्षेप परमक्रुद्धो मारीचोरसि राघवः॥1.30.17॥
विचेतनं विघूर्णन्तं शीतेषुबलपीडितम्। निरस्तं दृश्य मारीचं रामो लक्ष्मणमब्रवीत्॥1.30.19॥
पश्य लक्ष्मण शीतेषुं मानवं मनुसंहितम्। मोहयित्वा नयत्येनं न च प्राणैर्वियुज्यते॥1.30.20॥
इत्युक्त्वा वचनं रामश्चापे संधाय वेगवान्॥1.30.16b॥ मानवं परमोदारमस्त्रं परमभास्वरम्। चिक्षेप परमक्रुद्धो मारीचोरसि राघवः॥1.30.17॥
इत्युक्त्वा वचनं रामश्चापे संधाय वेगवान्॥1.30.16b॥ मानवं परमोदारमस्त्रं परमभास्वरम्। चिक्षेप परमक्रुद्धो मारीचोरसि राघवः॥1.30.17॥
इत्युक्त्वा वचनं रामश्चापे संधाय वेगवान्॥1.30.16b॥ मानवं परमोदारमस्त्रं परमभास्वरम्। चिक्षेप परमक्रुद्धो मारीचोरसि राघवः॥1.30.17॥
विचेतनं विघूर्णन्तं शीतेषुबलपीडितम्। निरस्तं दृश्य मारीचं रामो लक्ष्मणमब्रवीत्॥1.30.19॥
पश्य लक्ष्मण शीतेषुं मानवं मनुसंहितम्। मोहयित्वा नयत्येनं न च प्राणैर्वियुज्यते॥1.30.20॥
स तेन परमास्त्रेण मानवेन समाहतः। सम्पूर्णं योजनशतं क्षिप्तः सागरसम्प्लवे॥1.30.18॥
स तेन परमास्त्रेण मानवेन समाहतः। सम्पूर्णं योजनशतं क्षिप्तः सागरसम्प्लवे॥1.30.18॥
विचेतनं विघूर्णन्तं शीतेषुबलपीडितम्। निरस्तं दृश्य मारीचं रामो लक्ष्मणमब्रवीत्॥1.30.19॥
विचेतनं विघूर्णन्तं शीतेषुबलपीडितम्। निरस्तं दृश्य मारीचं रामो लक्ष्मणमब्रवीत्॥1.30.19॥
पश्य लक्ष्मण शीतेषुं मानवं मनुसंहितम्। मोहयित्वा नयत्येनं न च प्राणैर्वियुज्यते॥1.30.20॥
इमानपि वधिष्यामि निर्घृणान् दुष्टचारिणः। राक्षसान् पापकर्मस्थान् यज्ञघ्नान् रुधिराशनान्॥1.30.21॥
इत्युक्त्वा लक्ष्मणं चाशु लाघवं दर्शयन्निव। विगृह्य सुमहच्चास्त्रमाग्नेयं रघुनन्दनः॥1.30.22॥ सुबाहूरसि चिक्षेप स विद्धः प्रापतद् भुवि। शेषान् वायव्यमादाय निजघान महायशाः। राघवः परमोदारो मुनीनां मुदमावहन्॥1.30.23॥
इत्युक्त्वा लक्ष्मणं चाशु लाघवं दर्शयन्निव। विगृह्य सुमहच्चास्त्रमाग्नेयं रघुनन्दनः॥1.30.22॥ सुबाहूरसि चिक्षेप स विद्धः प्रापतद् भुवि। शेषान् वायव्यमादाय निजघान महायशाः। राघवः परमोदारो मुनीनां मुदमावहन्॥1.30.23॥
इत्युक्त्वा लक्ष्मणं चाशु लाघवं दर्शयन्निव। विगृह्य सुमहच्चास्त्रमाग्नेयं रघुनन्दनः॥1.30.22॥ सुबाहूरसि चिक्षेप स विद्धः प्रापतद् भुवि। शेषान् वायव्यमादाय निजघान महायशाः। राघवः परमोदारो मुनीनां मुदमावहन्॥1.30.23॥
स हत्वा राक्षसान् सर्वान् यज्ञघ्नान् रघुनन्दनः। ऋषिभिः पूजितस्तत्र यथेन्द्रो विजये पुरा॥1.30.24॥
इत्युक्त्वा लक्ष्मणं चाशु लाघवं दर्शयन्निव। विगृह्य सुमहच्चास्त्रमाग्नेयं रघुनन्दनः॥1.30.22॥ सुबाहूरसि चिक्षेप स विद्धः प्रापतद् भुवि। शेषान् वायव्यमादाय निजघान महायशाः। राघवः परमोदारो मुनीनां मुदमावहन्॥1.30.23॥
इत्युक्त्वा लक्ष्मणं चाशु लाघवं दर्शयन्निव। विगृह्य सुमहच्चास्त्रमाग्नेयं रघुनन्दनः॥1.30.22॥ सुबाहूरसि चिक्षेप स विद्धः प्रापतद् भुवि। शेषान् वायव्यमादाय निजघान महायशाः। राघवः परमोदारो मुनीनां मुदमावहन्॥1.30.23॥
स हत्वा राक्षसान् सर्वान् यज्ञघ्नान् रघुनन्दनः। ऋषिभिः पूजितस्तत्र यथेन्द्रो विजये पुरा॥1.30.24॥
इत्युक्त्वा लक्ष्मणं चाशु लाघवं दर्शयन्निव। विगृह्य सुमहच्चास्त्रमाग्नेयं रघुनन्दनः॥1.30.22॥ सुबाहूरसि चिक्षेप स विद्धः प्रापतद् भुवि। शेषान् वायव्यमादाय निजघान महायशाः। राघवः परमोदारो मुनीनां मुदमावहन्॥1.30.23॥
स हत्वा राक्षसान् सर्वान् यज्ञघ्नान् रघुनन्दनः। ऋषिभिः पूजितस्तत्र यथेन्द्रो विजये पुरा॥1.30.24॥
स हत्वा राक्षसान् सर्वान् यज्ञघ्नान् रघुनन्दनः। ऋषिभिः पूजितस्तत्र यथेन्द्रो विजये पुरा॥1.30.24॥
अथ यज्ञे समाप्ते तु विश्वामित्रो महामुनिः। निरीतिका दिशो दृष्ट्वा काकुत्स्थमिदमब्रवीत्॥1.30.25॥
अथ यज्ञे समाप्ते तु विश्वामित्रो महामुनिः। निरीतिका दिशो दृष्ट्वा काकुत्स्थमिदमब्रवीत्॥1.30.25॥
अथ यज्ञे समाप्ते तु विश्वामित्रो महामुनिः। निरीतिका दिशो दृष्ट्वा काकुत्स्थमिदमब्रवीत्॥1.30.25॥
कृतार्थोऽस्मि महाबाहो कृतं गुरुवचस्त्वया। सिद्धाश्रममिदं सत्यं कृतं वीर महायशः। स हि रामं प्रशस्यैवं ताभ्यां संध्यामुपागमत्॥1.30.26॥
कृतार्थोऽस्मि महाबाहो कृतं गुरुवचस्त्वया। सिद्धाश्रममिदं सत्यं कृतं वीर महायशः। स हि रामं प्रशस्यैवं ताभ्यां संध्यामुपागमत्॥1.30.26॥
कृतार्थोऽस्मि महाबाहो कृतं गुरुवचस्त्वया। सिद्धाश्रममिदं सत्यं कृतं वीर महायशः। स हि रामं प्रशस्यैवं ताभ्यां संध्यामुपागमत्॥1.30.26॥
कृतार्थोऽस्मि महाबाहो कृतं गुरुवचस्त्वया। सिद्धाश्रममिदं सत्यं कृतं वीर महायशः। स हि रामं प्रशस्यैवं ताभ्यां संध्यामुपागमत्॥1.30.26॥
कृतार्थोऽस्मि महाबाहो कृतं गुरुवचस्त्वया। सिद्धाश्रममिदं सत्यं कृतं वीर महायशः। स हि रामं प्रशस्यैवं ताभ्यां संध्यामुपागमत्॥1.30.26॥
कृतार्थोऽस्मि महाबाहो कृतं गुरुवचस्त्वया। सिद्धाश्रममिदं सत्यं कृतं वीर महायशः। स हि रामं प्रशस्यैवं ताभ्यां संध्यामुपागमत्॥1.30.26॥
कृतार्थोऽस्मि महाबाहो कृतं गुरुवचस्त्वया। सिद्धाश्रममिदं सत्यं कृतं वीर महायशः। स हि रामं प्रशस्यैवं ताभ्यां संध्यामुपागमत्॥1.30.26॥